تحقیق درباره سوره شوری

سوره شوری چهل و دومین سوره قرآن کریم است که در شهر مکه بر پیامبر اسلام(ص) نازل شده است. این سوره پنجاه و سه آیه دارد و موضوع اصلی آن، تاکید بر وحدانیت خداوند و اشاره به روز قیامت است.

خواندن این سوره آثار و برکات ارزشمندی دارد. از پیامبر اکرم(ص) نقل شده که فرمودند: هر کس سوره شوری را قرائت کند، خداوند در روز قیامت او را در زمره کسانی قرار می‌دهد که بر آیین پیامبرشان بوده‌اند و در دنیا و آخرت در امان هستند.

همچنین گفته می‌شود کسی که این سوره را بخواند، تمام فرشتگان آسمان و زمین برای او طلب آمرزش می‌کنند. علاوه بر این، تلاوت سوره شوری باعث می‌شود تا انسان در زندگی دنیوی خود از شر دشمنان و هرگونه بدی در امان بماند.

این سوره یادآور می‌کند که تمام پیامبران، مردم را به سوی یک حقیقت واحد دعوت کرده‌اند و راه نجات، پیروی از دستورات الهی است.

سوره شوری چهل و دومین بخش قرآن کریم است. این سوره که در شهر مکه نازل شده، ۵۳ آیه دارد و در جزء بیست‌وپنجم قرآن جای گرفته است. در این نوشتار، به موضوعات گوناگونی درباره این سوره پرداخته می‌شود؛ مانند شناخت کلی سوره، دلیل انتخاب نام آن، محتوای آیات، رویدادهای مربوط به نزول آن، ویژگی‌های برجسته، آیات پرآوازه و نکات مهم و اساسی سوره شوری.

معرفی سوره شوری

سوره شوری چهل و دومین سورۀ قرآن است که بر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله نازل شده است. این سوره، بیست و سومین سوره‌ای است که با حروف مقطعه شروع می‌شود. از نظر اندازه، جزء سوره‌های مثانی به شمار می‌آید؛ یعنی آیات آن کمی بیش از یک حزب است.

این سوره در دستۀ سوره‌های «حوامیم» قرار دارد.
توضیح: به آن دسته از سوره‌هایی که با «حم» آغاز می‌شوند، «حوامیم» گفته می‌شود. این سوره‌ها شامل موارد زیر هستند: غافر، فصلت، شوری، زخرف، دخان، جاثیه و احقاف.

علت نام‌گذاری سوره شوری

سوره شوری در زبان عربی به معنای “مشورت کردن” و “پرس و جو” است. دلیل انتخاب این نام برای سوره، اشاره به آیه ۳۸ آن است که در آن، ویژگی مؤمنان را “اهل مشورت بودن” می‌داند.

این سوره نام‌های دیگری نیز دارد؛ از جمله “حم عسق” و “حم شریعه”.
علت نامیدن آن به “حم عسق” این است که در آغاز سوره، از این حروف جدا از هم استفاده شده است.
همچنین به آن “حم شریعه” می‌گویند، زیرا در آیه ۱۳ آن، کلمه “شَرَعَ لَکُم” آمده و در این آیه بیان شده که اساس دین اسلام، همانند ادیان آسمانی گذشته است. در این نام، حروف “حم” به اول “شریعه” اضافه شده تا این سوره از سوره جاثیه که آن هم “شریعت” نامیده می‌شود، قابل تشخیص باشد.

محتوای سوره شوری

مفهوم وحی و پیامبری، قلب تپنده و محور اصلی این سوره بزرگ را تشکیل می‌دهد.
مطالب کلی سوره شوری را می‌توان به این صورت خلاصه کرد:

– فرود آمدن وحی، بیان بزرگی و مالکیت مطلق خدا بر آسمان‌ها و زمین، و عظمت وحی (آیات ۱ تا ۵)
– هشدار به کسانی که شرک می‌ورزند و بیان سرانجام کار ستمکاران (آیات ۶ تا ۸)
– ارائه دلیل و نشانه‌هایی برای یگانگی خدا (آیات ۹ تا ۱۲)
– اشاره به مشترکات ادیان، نازل شدن دین واحد بر همه پیامبران و خودداری مشرکان از پذیرش آن (آیه ۱۳)
– به وجود آمدن تفرقه و اختلاف در میان پیروان ادیان پس از آگاهی از حقانیت دین، و ظهور کینه و دشمنی میان خودشان (آیه ۱۴)
– بیان وظایف پیامبر: دعوت به سوی یگانگی خدا و پایداری و استواری در این راه (آیه ۱۵)
– بیان عاقبت کسانی که با دین ستیزه می‌کنند (آیه ۱۶)
– نازل کردن کتاب و معیاری برای تشخیص درست از نادرست، ویژگی‌های believers و کافران، و پاداش و کیفر هر یک (آیات ۱۷ تا ۲۰)
– تنها خدا سزاوار است که شریعت حق را وضع کند، توصیف جایگاه ستمکاران و مومنان در روز قیامت (آیات ۲۱ و ۲۲)
– مودت و محبت به خاندان پیامبر، تنها پاداش رسالت ایشان است، پایدار بودن حق، باطل بودن تهمت دروغ بستن پیامبر بر خدا، و دعوت گناهکاران به توبه و بازگشت (آیات ۲۳ تا ۲۶)
– روزی‌رسانی خدا به بندگانش بر اساس مصلحت و حکمت خود (آیه ۲۷)
– بیان نشانه‌های قدرت و پروردگاری خداوند (آیات ۲۸ و ۲۹)
– آسیب‌دیدن انسان در نتیجه اعمال نادرست خودش (آیات ۳۰ و ۳۱)
– نشان دادن قدرت و ربوبیت خدا در به حرکت درآوردن کشتی‌ها بر روی آب (آیات ۳۲ تا ۳۵)
– ناپایدار بودن نعمت‌های دنیا و ماندگاری نعمت‌های آخرت (آیه ۳۶)
– ویژگی‌های مومنان: دوری از گناهان بزرگ، کنترل خشم، برپاداشتن نماز، انجام کارها با مشورت، بخشش به دیگران، مقاومت در برابر ستم، دوری از ظلم کردن و ظلم دیدن، و پاداش بزرگ گذشت و بخشش (آیات ۳۷ تا ۴۳)
– بیان سرنوشت دردناک ستمکاران، جاودانگی عذاب برای آنان، بی‌یاور بودنشان در قیامت، دعوت به بازگشت به سوی خدا، و یادآوری این که وظیفه پیامبر تنها رساندن پیام است نه مجبور کردن مردم به پذیرش، و توصیف ویژگی‌های انسان ناسپاس (آیات ۴۴ تا ۴۸)
– داشتن فرزند دختر و پسر، نشانه‌ای از قدرت و پروردگاری خداوند است (آیات ۴۹ و ۵۰)
– بیان سه روش برای دریافت وحی توسط پیامبران (آیه ۵۱)
– نازل شدن وحی از سوی خدا بر پیامبر، و بازگشت همه امور به خدای متعال (آیات ۵۲ و ۵۳)

شأن نزول سوره شوری

سوره شوری، همانند بسیاری از سوره‌های دیگر که در شهر مکه نازل شده‌اند، در دورانی بر پیامبر نازل شد که مشرکان با ایشان و دعوت الهی‌اش مخالفت می‌کردند و کارشکنی می‌نمودند.

درباره دلیل نزول برخی آیات:
**دلیل نزول آیه ۲۳:** پس از هجرت پیامبر از مکه به مدینه، شرایط اقتصادی سخت بود. گروهی از انصار برای کمک به ایشان، مقداری پول جمع کردند و نزد پیامبر آوردند. در این هنگام آیه ۲۳ سوره شوری نازل شد و محبت و دوستی نسبت به خاندان پیامبر را پاداش و مزد رسالت معرفی کرد.
در روایتی دیگر آمده که این آیه پاسخی بود به مشرکان مکه که ادعا می‌کردند پیامبر به خاطر مال و ثروت، mission رسالت خود را انجام می‌دهد.

**دلیل نزول آیه ۵۱:** یهودیان می‌گفتند: «چون پیامبر مانند موسی با خدا سخن نمی‌گوید و او را نمی‌بیند، ما به او ایمان نمی‌آوریم!»
در پاسخ، این آیه نازل شد و سه راه برای ارتباط و سخن گفتن خدا با انسان را بیان کرد:
از راه وحی، از پشت پرده غیب، و از طریق فرستاده‌ای از سوی خدا.

فضایل و خواص سوره شوری

فضیلت‌هایی برای خواندن سوره شوری بیان شده است که شامل این موارد می‌شود:

– فرشتگان برای کسی که سوره شوری را می‌خواند، از خداوند طلب آمرزش و رحمت می‌کنند و بر او درود می‌فرستند.
– اگر کسی همیشه این سوره را بخواند، در روز قیامت با صورتی نورانی و شاداب برانگیخته می‌شود و مورد مهربانی ویژه خدا قرار می‌گیرد.
– همچنین کسی که این سوره را بنویسد و با خود نگه دارد، از بدی و آزار دیگران در امان می‌ماند.

آیات مشهور سوره شوری

برخی از آیات سوره شوری در میان مسلمانان شناخته‌شده‌تر هستند. دو نمونه از این آیات، آیه‌ای است که درباره محبت و دوستی با خویشاوندان سخن می‌گوید و آیه‌ای که بر مشورت کردن در کارها تأکید دارد.

آیه مودت (آیه 23)

… قُلْ لَا أَسْأَلُکمْ عَلَیهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَى…
… بگو: «من برای این رسالت، هیچ پاداشی از شما نمی‌خواهم، جز آن که خویشاوندانم را دوست بدارید»…

در یک روایت نقل شده که روزی فردی از شام، به امام سجاد (علیه‌السلام) بی‌احترامی کرد. امام به او فرمودند: «آیا آیه ۲۳ سوره شوری را خوانده‌ای؟» آن مرد پاسخ داد: «بله، خوانده‌ام». امام سپس توضیح دادند: «مقصود از “قربی” در این آیه، ما خاندان پیامبر هستیم».

آیه شوری (آیه 38)

وَالَّذِینَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَینَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ ینْفِقُونَ
و کسانی که دعوت پروردگارشان را پذیرفتند و نماز را برپا داشتند و کارهایشان براساس مشورت بین خودشان است و از آنچه به آنها روزی عطا کرده‌ایم، انفاق می‌کنند.

در این آیه، یکی از ویژگی‌های افراد باایمان، مشورت کردن با دیگران در کارهایشان معرفی شده است.
همچنین آیه ۴۰ سوره شوری از آیات مربوط به احکام اسلامی محسوب می‌شود؛ زیرا در آن آمده که کیفر کار بد، قصاص است، اما اگر فرد خطاکار پشیمان شود و توبه کند، می‌توان از او درگذشت.

نکات کلیدی سوره شوری

نکات مهم این سوره را می‌توان در این موارد خلاصه کرد:
– درباره وحی، نزول قرآن و راهنمایی انسان‌ها سخن می‌گوید
– پاداش پیامبری: دوستی و محبت نسبت به خاندان پیامبر
– دلیل‌هایی برای یگانگی خدا و روز رستاخیز ارائه می‌دهد
– بر اشتراک‌های اصلی بین ادیان آسمانی تأکید می‌کند
همچنین در روایات به فضیلت و ارزش خواندن این سوره اشاره شده است.