در دنیای امروز، روشهای یادگیری و آموزش دچار تحول بزرگی شدهاند. یکی از این روشهای نوین، آموزش الکترونیکی است. این نوع آموزش به ما این امکان را میدهد که بدون نیاز به حضور فیزیکی در کلاس درس و تنها با استفاده از ابزارهایی مانند رایانه، تلفن همراه و اینترنت، دانش و مهارتهای جدید را فرا بگیریم.
در واقع، آموزش الکترونیکی مرزهای جغرافیایی و محدودیتهای زمانی را از بین میبرد. شما میتوانید در هر ساعت از شبانهروز و در هر مکانی که باشید، به مطالب درسی دسترسی داشته باشید و یادگیری خود را ادامه دهید. این روش برای همه افراد، بهویژه کسانی که به دلیل مشغله کاری یا زندگی، وقت کافی برای شرکت در کلاسهای حضوری را ندارند، بسیار مناسب است.
آموزش الکترونیکی فقط به تماشای ویدیوهای آموزشی محدود نمیشود. در این روش، شما میتوانید در آزمونهای آنلاین شرکت کنید، با استاد و دیگر همکلاسیهای خود گفتوگو کنید، از منابع مختلف آموزشی استفاده نمایید و در نهایت، دانش خود را بهروز نگه دارید. این نوع آموزش، دنیای بزرگی از فرصتهای یادگیری را به روی همه میگشاید.

با آدینوشاپ همراه باشید تا در این مطلب، نکات مثبت و منفی یادگیری از راه دور و اینترنتی را با هم بررسی کنیم.
تعریف آموزش الکترونیکی
یادگیری الکترونیکی که به آن E-learning میگویند، یک مفهوم کلی است. این روش به استفاده از فناوریهای دیجیتال و الکترونیکی، مخصوصاً اینترنت و ابزارهایی مثل کامپیوتر، تبلت و تلفن همراه، برای یادگیری و آموزش اشاره دارد.
در این روش، آموزش به کمک ابزارهای دیجیتال و از راه دور انجام میشود و شکلهای گوناگونی دارد. برخی از این شکلها عبارتند از: کلاسهای آنلاین، دورههای اینترنتی، وبینارها، کتابهای الکترونیکی، فیلمهای آموزشی و نرمافزارهای تعاملی.
به عنوان نمونه میتوان به **سامانه شاد** اشاره کرد که در دوران همهگیری کرونا، جایگزین مدرسه و کلاسهای حضوری شد. مثال دیگر **سایت مای مدیو** است که یک سامانه آموزشی است و توسط آموزش و پرورش برای ارائه خدمات و فایلهای درسی به دانشآموزان ایجاد شده است.
مزیت و ویژگی های کلیدی آموزش الکترونیکی عبارتند از:
1- دسترسی آسان
یادگیری الکترونیکی این فرصت را در اختیار دانشآموزان قرار میدهد که از هر مکانی و تنها با اتصال به اینترنت، به محتوای آموزشی مورد نیاز خود دسترسی پیدا کنند.
2- انعطاف پذیری بالا
یادگیری آنلاین این امکان را فراهم میکند که فرد با انعطاف بیشتری زمان و مکان یادگیری را خودش انتخاب کند. هر شخص میتواند در هر ساعت از روز و در هر مکانی که راحتتر است، به فراگیری مطالب بپردازد.
3- تعامل
بسیاری از سایتهای آموزشی، امکاناتی را در اختیار کاربران قرار میدهند که یادگیری را پویا و جذاب میکنند. این امکانات شامل آزمونهای مختلف، تمرینهای عملی، فضای گفتوگو بین کاربران و محیطهای شبیهسازی شده است که به درک بهتر مطالب کمک میکنند.
4- تنوع چند رسانه ای
در یادگیری آنلاین، معمولاً از ابزارهای گوناگونی مانند ویدیو، پادکست، موشنگرافیک و تصاویر جذاب استفاده میشود تا مفاهیم به شکلی روشن و گیرا به مخاطب منتقل شود.
5- ارزیابی و بازخورد
سامانههای آموزشی این امکان را فراهم میکنند که آزمونها به صورت خودکار تصحیح شوند و نظر فوری درباره عملکرد در اختیار یادگیرنده قرار گیرد. این ویژگی به دانشآموزان کمک میکند میزان درک خود از مطالب را ارزیابی کنند و ببینند در مسیر یادگیری تا کجا پیش رفتهاند.
6- یادگیری شخصی
سامانههای آموزش الکترونیکی این فرصت را در اختیار افراد قرار میدهند تا هر کس به شکل مستقل و با استفاده از منابع آموزشی موجود، دانش خود را در زمینههای گوناگون افزایش دهد. به این ترتیب، هر فرد میتواند متناسب با نیاز و علاقه خود، سطح علمیاش را بهبود ببخشد.
7- همکاری
یادگیری از طریق اینترنت این امکان را فراهم میکند که افراد به صورت گروهی و با همکاری یکدیگر مطالب جدید را بیاموزند. این کار با بهرهگیری از کلاسهای آنلاین، صفحههای گفتوگو و کارهای تیمی مشترک انجام میشود.
معایب آموزش الکترونیکی
یادگیری آنلاین فواید زیادی مثل انعطاف در زمان و مکان، در دسترس بودن و هزینه مناسب دارد، اما در کنار این محاسن، نکات منفی هم دارد. از جمله مهمترین این کاستیها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
فقدان تعامل چهره به چهره
در روش آموزش الکترونیکی، برخلاف کلاسهای معمولی، ارتباط مستقیم و رودررو بین افراد وجود ندارد. این موضوع گاهی باعث میشود که فرد احساس تنهایی کند و برخی از ابهامات و پرسشهایش بدون پاسخ بماند.
تعامل اجتماعی محدود
یادگیری از راه دور ممکن است باعث کاهش ارتباطات اجتماعی و رشد مهارتهای فردی شود که معمولاً از همکاری نزدیک با دیگران در کلاسهای حضوری به دست میآید. همچنین این روش احتمالاً فرصتهای کمتری برای ایجاد شبکههای ارتباطی و روابط صمیمی فراهم میکند.
مسائل فنی
گاهی اوقات مشکلات فنی باعث ایجاد وقفه در فرآیند یادگیری میشوند. این مشکلات ممکن است شامل اینترنت ناپایدار، باگهای نرمافزاری یا خرابی سختافزار باشد. چنین مواردی روند آموزشی را با اختلال روبرو کرده و یادگیری را برای افراد دشوار میکنند.
الزامات سواد دیجیتال
یادگیری الکترونیکی برای ارائه محتوا به ابزارهای دیجیتال و اینترنت وابسته است. افرادی که آشنایی کمی با فناوری دارند ممکن است در کار با سامانههای آموزشی، دریافت منابع درسی یا مشارکت فعال در کلاسها با مشکل روبرو شوند.
تجربه حضوری محدود
بعضی از درسها، مثل کارهای آزمایشگاهی یا مهارتهای فنی که نیاز به کار عملی دارند، به خاطر نبودن امکان تمرین فیزیکی و دستبهآزمایش شدن، به خوبی از طریق کلاسهای آنلاین و الکترونیکی قابل یادگیری نیستند.
تقلب و سرقت ادبی
آموزش آنلاین گاهی این امکان را برای دانشآموزان و دانشجویان فراهم میکند که در کارهای درسی خود صداقت نداشته باشند. برای نمونه، ممکن است در آزمونها تقلب کنند یا مطالب دیگران را بدون اجازه کپی کنند.
به زبان سادهتر، بعضی از افراد به جای آنکه خودشان درس بخوانند، در زمان امتحان از دوستانشان یا از اینترنت کمک میگیرند. این کار باعث میشود سطح واقعی یادگیری آنها پایین بیاید.
نابرابری و دسترسی
همهٔ افراد به یک اندازه به ابزارهای فناوری و اینترنت باکیفیت دسترسی ندارند. این موضوع ممکن است باعث ناعدالتی در فرصتهای آموزشی شود و بعضی از دانشآموزان را با مشکل روبهرو کند.
اتکای بیش از حد به صفحهنمایش
کار طولانی با صفحهنمایش برای آموزش آنلاین میتواند باعث خستگی چشم، کمشدن انرژی و بروز مشکلات دیگر برای سلامتی شود.
عدم تحرک
آموزش آنلاین نسبت به کلاسهای حضوری، تحرک بدنی افراد را کمتر میکند. در نتیجه ممکن است بعضی از افراد با مشکل افزایش وزن و بیماریهای ناشی از آن روبهرو شوند.
با این حال، باید دقت داشت که این مشکلات دلیلی برای کنار گذاشتن سیستم آموزش الکترونیکی نیست. بلکه بهتر است مراکز و نهادهای آموزشی با ارتقای کیفیت دورههای آنلاین و طراحی برنامههای مناسب، این کاستیها را جبران کنند.













