تحقیق در مورد شایعه پراکنی و راه های مقابله آن

راه‌های مبارزه با شایعه و جلوگیری از پخش آن چیست؟

برای مقابله با شایعه، اولین قدم این است که هر خبری را به سرعت باور نکنیم. قبل از پذیرش یا انتقال هر اطلاعاتی، از درست بودن آن مطمئن شویم. بهتر است اخبار را فقط از منابع معتبر و قابل اطمینان دریافت کنیم.

وقتی شایعه‌ای به گوشمان رسید، آن را پخش نکنیم. حتی اگر برایمان جالب بود، مسئولیت پذیر باشیم و زنجیره انتشار آن را قطع کنیم.

اگر شایعه‌ای درباره کسی شنیدیم، مستقیماً با خود او صحبت نکنیم یا در گروه‌ها درباره‌اش بحث نکنیم. این کار فقط باعث گسترش بیشتر شایعه می‌شود.

در نهایت، سعی کنیم فضایی ایجاد کنیم که در آن راستگویی و درستکاری ارزش باشد. وقتی همه ما در برابر اطلاعات نادرست مسئولیت پذیر باشیم، جامعه از شایعه در امان می‌ماند.

در این درس، با مفهوم شایعه و روش‌های جلوگیری از پخش آن در کتاب آمادگی دفاعی پایه نهم آشنا خواهید شد. با آدینوشاپ همراه باشید.

معنای شایعه

شایعه یعنی یک خبر که بین مردم دست به دست می‌شود، اما کسی مطمئن نیست که این خبر واقعی است یا دروغ. معمولاً وقتی مردم می‌گویند “شایعه”، منظورشان خبری است که حقیقت ندارد.
شایعه‌پراکنی هم یعنی کسی این گونه اخبار نادرست یا تایید نشده را در جامعه پخش کند.

ابزار شایعه پراکنی

۱- حرف زدن: یکی از روش‌های پخش شایعه، صحبت کردن درباره آن است. مثلاً کسی در جمع خانواده، دوستان یا همکاران، داستانی را تعریف می‌کند که از درست بودن آن مطمئن نیست. سپس آن افراد همین ماجرا را برای دیگران بازگو می‌کنند و آن افراد نیز برای افراد بیشتری تعریف می‌کنند. به این ترتیب، شایعه گسترش پیدا می‌کند و تعداد زیادی از مردم درباره آن صحبت می‌کنند. در این روش، سرعت پخش شایعه نسبت به روش‌های دیگر کمتر است.

۲- نوشتن: در این روش، فرد شایعه را در کتاب، مجله، روزنامه یا برگه‌های مختلف می‌نویسد و از این طریق آن را پخش می‌کند. نمونه‌ای از این شایعات در سال‌های گذشته، نوشتن داستان‌های غیرواقعی و خرافی روی کاغذ و پخش آن بین مردم بوده است.
به عنوان مثال، روی کاغذ نوشته شده: شخصی در خواب پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) یا فلان امام را دید و از او خواسته شد که این ماجرا را روی کاغذ بنویسد و بین ۸۰ نفر پخش کند. آن شخص این کار را انجام نداد و در نتیجه اتفاق بدی برایش افتاد…!!! وقتی این برگه به دست افراد زودباور می‌رسد، از ترس اینکه اتفاق ناگواری برایشان بیفتد، این ماجرا را ۸۰ بار می‌نویسند و بین ۸۰ نفر پخش می‌کنند و این روند ادامه پیدا می‌کند.

۳- فضای مجازی: امروزه یکی از مهم‌ترین و سریع‌ترین ابزارهای پخش شایعات، فضای مجازی است. در این روش، افراد متن، صدا، فیلم یا عکس‌هایی را که درستی آن‌ها مشخص نیست، در کوتاه‌ترین زمان به اشتراک می‌گذارند و در مدت زمان کمی، تعداد زیادی از مردم از آن باخبر می‌شوند.

اهداف افراد از شایعه پراکنی

گاهی اوقات فردی که مطلبی را پخش می‌کند، خودش هم نمی‌داند که آن خبر دروغ است. او فکر می‌کند محتوای مفیدی را به اشتراک می‌گذارد و قصد کمک به دیگران را دارد، در حالی که ناخواسته در حال پخش شایعه است. این کار نه تنها سودی ندارد، بلکه در بیشتر مواقع آسیب‌زا هم خواهد بود.

در برخی موارد، انگیزه‌های مالی باعث شایعه‌سازی می‌شود. فرد برای افزایش فروش محصولات خود، به دروغ ادعاهایی درباره فواید خاص یک کالا مطرح می‌کند یا تصاویر و فیلم‌های گمراه‌کننده منتشر می‌کند. با این کار، تمایل مردم برای خرید آن کالا بیشتر می‌شود، در حالی که حقیقت چیز دیگری است.

یکی دیگر از دلایل شایعه‌پراکنی، دشمنی و قصد آسیب رساندن به دیگران است. بعضی افراد با نشان دادن اخبار دروغ به عنوان واقعیت و زیر سؤال بردن اخبار راست، تلاش می‌کنند افکار عمومی را منحرف کنند و به افراد یا گروه‌ها صدمه بزنند.

بیشتر بخوانید: ضرب المثل درباره شایعه پراکنی

راه های مقابله با شایعه

مقابله با شایعه بسیار مهم و لازم است. اگر ما نتوانیم شایعه را از واقعیت تشخیص دهیم، ممکن است بر اساس اطلاعات نادرست تصمیم بگیریم و در نتیجه دچار اشتباه شویم و ضرر کنیم. اولین قدم برای مقابله با شایعه، این است که آن را به خوبی بشناسیم. اگر ندانیم شایعه چیست و چه ویژگی‌هایی دارد، چطور می‌توانیم در برابر آن بایستیم؟

الف) شناخت شایعه

یکی از خصوصیات اصلی شایعه این است که منبع آن ناشناس است. مشخص نیست که یک خبر، فیلم یا عکس را چه کسی ساخته و منتشر کرده است. گاهی ممکن است ویدئویی پخش شود و در توضیح آن ادعا شود که مربوط به یک رویداد یا مکان خاص است؛ اما با کمی تحقیق متوجه می‌شویم که چنین چیزی حقیقت ندارد.
گاهی هم متنی منتشر می‌شود و از فردی با عنوان پروفسور یا دکتر نقل قول می‌کنند، در حالی که چنین شخصی وجود خارجی ندارد، یا اگر هم وجود دارد، آن حرف را نزده است، یا اصولاً گفته‌هایش معتبر نیست.

یکی دیگر از ویژگی‌های بیشتر شایعات، غیرمنطقی و غیرعلمی بودن آن‌هاست. بعضی از این اخبار آنقدر با عقل و دانش فاصله دارند که جای تعجب است چگونه برخی افراد آن‌ها را باور می‌کنند.
با این حال، شایعه‌سازان برای باوراندن چنین خبرهای دروغینی به مردم، از احساسات آن‌ها سوءاستفاده می‌کنند. آن‌ها با تحریک احساسات، افراد را فریب می‌دهند. مثلاً یک فیلم ساختگی را با یک موسیقی احساسی همراه می‌کنند، یا از صحنه‌هایی مانند گریه کودکان، قسم‌خوردن و روش‌های مشابه استفاده می‌کنند تا تأثیر بیشتری بر مخاطب بگذارند.

ب) خودداری از پخش خبر قبل از اطمینان به صحت آن

راهکار مهم دیگری برای مبارزه با شایعه این است که ابتدا از خودمان آغاز کنیم. وقتی خبری به دستمان رسید، فوراً آن را برای دیگران پخش نکنیم. اگر هر کدام از ما که قصد آزار دیگران را نداریم و به فکر بهبود جامعه هستیم، این پیشنهاد را رعایت کنیم، چرخه انتشار شایعه از کار می‌افتد.

ج) آمادگی دولت برای مقابله با شایعات

دولت‌ها برای مبارزه با شایعات باید دو کار مهم انجام دهند.
اول اینکه با افرادی که شایعه می‌سازند و آن را پخش می‌کنند، به صورت قانونی برخورد کنند.
دوم اینکه به مردم آموزش دهند تا بتوانند شایعه را تشخیص دهند و تحت تأثیر آن قرار نگیرند.

نتیجه

شایعه، خبری است که درست یا نادرست بودن آن روشن نیست و با دلایل گوناگونی میان مردم پخش می‌شود. این شایعات ممکن است آسیب‌های جدی به افراد و جامعه وارد کنند.

برای رویارویی با شایعه، باید سه گام اصلی برداشت:
– اول این که شایعه را به درستی بشناسیم.
– دوم این که از فرستادن یا بازنشر خبرهایی که از صحت آن‌ها مطمئن نیستیم، خودداری کنیم.
– سوم این که دولت‌ها باید با شایعه‌پراکنان برخورد قانونی کنند و همچنین آموزش‌های لازم برای شناسایی شایعات را در اختیار مردم بگذارند.

اختصاصی-آدینوشاپ