تحقیق در مورد زندگی صادق ملک شهمیرزادی و آثار او

صادق ملک شهمیرزادی، یکی از چهره‌های برجسته در زمینه باستان‌شناسی ایران بود. او سال‌های زیادی از عمر خود را صرف تحقیق و کاوش در محوطه‌های تاریخی کرد و نقش مهمی در شناسایی تاریخ کهن این سرزمین ایفا نمود.

از جمله کارهای مهم او، سرپرستی کاوش‌های محوطه تاریخی سیلک در کاشان بود. فعالیت‌های او کمک زیادی به درک بهتر زندگی و فرهنگ مردمانی کرد که هزاران سال پیش در این منطقه زندگی می‌کردند.

ملک شهمیرزادی علاوه بر کارهای میدانی، به تدریس و تربیت دانشجویان باستان‌شناسی نیز علاقه‌مند بود و تجربیات خود را به نسل جوان منتقل می‌کرد. نوشته‌ها و مقالات او نیز برای باستان‌شناسان و علاقه‌مندان به تاریخ، منابع ارزشمندی به شمار می‌روند.

او با تلاش‌های خستگی‌ناپذیرش، میراث فرهنگی ایران را غنی‌تر کرد و نام خود را به عنوان یکی از استادان برجسته باستان‌شناسی ایران به ثبت رساند.

در سال ۱۳۱۹ هجری شمسی، صادق ملک شهمیرزادی در استان سمنان به دنیا آمد. او در کودکی، با وجود هوش زیاد و استعداد چشمگیرش، علاقه‌ای به مدرسه و درس خواندن نداشت و خودش می‌گوید که هرگز دانش‌آموز برتری نبوده است. اما با این حال، بسیار بااستعداد و تیزهوش بود.

زندگی نامه صادق ملک شهمیرزادی

صادق ملک شهمیرزادی سال‌های دبیرستان خود را در تهران پشت سر گذاشت. خانواده او از خانواده‌های سرشناس و اهل دانش بودند. پدرش در دفتر نخست‌وزیری کار می‌کرد و عموهایش نیز پزشک و قاضی بودند. به همین دلیل، طبیعی بود که از صادق هم انتظار می‌رفت در یک رشته معتبر و مناسب به تحصیل خود ادامه دهد. با همین نگاه، مقدمات سفر او به وین و ادامه تحصیل در آنجا فراهم شد، اما سرنوشت نقشه‌های دیگری برایش کشیده بود.

قبل از سفر به اتریش، در یک روز گرم تابستانی، وقتی از میدان بهارستان می‌گذشت، متوجه صف طولانی از مردم شد. وقتی پرس و جو کرد، فهمید که این صف برای ثبت‌نام در آزمون ورودی دانشگاه است. صادق که چندان میلی به ترک کشور نداشت، در همان صف ایستاد و برای رشته باستان‌شناسی ثبت‌نام کرد.

او در سال ۱۳۳۹ وارد دانشگاه تهران شد و زیر نظر پدر علم باستان‌شناسی ایران، „عزت‌الله نگهبان“ و همچنین „سیمین دانشور“ به تحصیل پرداخت. دکتر صادق ملک شهمیرزادی این دوره را نقطه عطفی در نگرش او به باستان‌شناسی و زمانی می‌داند که شور و علاقه‌اش به این رشته شعلهور شد. در سال ۱۳۴۳، او پایان‌نامه خود را با عنوان „بین النهرین و علل بنای زیگورات“ تحت راهنمایی دکتر نگهبان ارائه کرد و موفق به دریافت مدرک کارشناسی شد.

سپس با تشویق دکتر نگهبان و با استفاده از یک بورس تحصیلی، برای گرفتن مدرک کارشناسی ارشد به آمریکا رفت و در دانشگاه شرق‌شناسی شیکاگو مشغول به تحصیل شد. او در سال ۱۳۴۸ با مدرک فوق‌لیسانس در رشته “باستان‌شناسی پیش از تاریخ ایران و بین‌النهرین” به ایران بازگشت.

آغاز فعالیت های رسمی

پس از بازگشت به ایران، با پشتیبانی دکتر نگهبان، به عنوان استادیار در دانشگاه تهران شروع به تدریس کرد. همزمان، مسئولیت ریاست گروه کاوش و پژوهش در تپه‌های زاغه قزوین را بر عهده گرفت. بعد از آن، در سال ۱۳۵۳ از یک بورس تحصیلی استفاده کرد و برای گرفتن مدرک دکتری به آمریکا رفت و در دانشگاه پنسیلوانیا در رشته انسان‌شناسی به تحصیل ادامه داد.

او در سال ۱۳۵۶ با دفاع از پایان‌نامه‌ای درباره کاوش‌های تپه‌های زاغه قزوین، موفق به فارغ‌التحصیلی شد. دکتر ملک پس از آن به ایران بازگشت و فعالیت‌های باستان‌شناسی خود را در فلات مرکزی ایران دوباره آغاز کرد. او در کاوش‌های مهمی مانند تپه مارلیک و تل ابلیس شرکت داشت و دستاوردهای ارزشمندی از این پژوهش‌ها به دست آورد. برخی از این دستاوردها عبارت‌اند از:

– کشف و شناسایی کهن‌ترین روستای پیش از تاریخ ایران در تپه‌های زاغه، واقع در فلات مرکزی
– یافتن محوطه‌ای در جنوب تهران که قدمت آن به دوره پارینه‌سنگی می‌رسید
– مرمت و شناسایی زیگورات سیلک در بخش‌های جنوبی شهر کاشان

دوران بازنشستگی

دکتر صادق ملک شهمیرزادی در سال ۱۳۷۹، پس از سی سال تدریس در دانشگاه تهران، بازنشسته شد. او پس از بازنشستگی هم دست از کار و کوشش برنداشت و با دعوت سازمان میراث فرهنگی، به کاوش و پژوهش در مناطق مختلف ایران ادامه داد. او در این مدت حفاری‌های مهم و ارزشمندی انجام داد و توانست گزارش‌های دقیق و کاملی از این کارهای تحقیقاتی ارائه کند.

در سال ۱۳۹۴، به پاس تلاش‌های خستگی‌ناپذیر دکتر ملک در زمینه باستان‌شناسی، در مراسمی رسمی از او قدردانی شد و کتابی که به افتخار او تهیه شده بود، رونمایی گردید. همچنین در سال ۱۳۹۶، برای بزرگداشت یک عمر خدمت او، یکی از خیابان‌های شهر کاشان به نام این باستان‌شناس نامگذاری شد.

آثار صادق ملک شهمیرزادی

دکتر شهمیرزادی در مراکز گوناگون تحقیقاتی باستان‌شناسی، مسئولیت‌های مختلفی را بر عهده داشته است. ایشان در کشورهای متعددی سخنرانی کرده‌اند و تعدادی مقاله و کتاب نیز تألیف و ترجمه نموده‌اند. برخی از آثار علمی ایشان عبارت‌اند از:

باستان‌شناسی و هنر ایران
ایران در دوران پیش از تاریخ
صنعتگران نقره و سفالگران سیلک
تعیین زمان‌بندی دوران پیش از تاریخ فلات ایران
کشف آثار سوسک مصری در دشت قزوین

کلام پایانی

این پژوهشگر برجسته و شناخته‌شده در روز ۲۱ مهرماه سال ۱۳۹۹ در ۸۰ سالگی در تهران چشم از جهان فروبست و جامعه علمی و پژوهشی را در غم و اندوه بزرگی فروبرد. روانش در آرامش جاودانه باشد.