هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه2 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
در این نوشته میخواهیم به زبان ساده بگوییم که شمارهدوزی چیست و چه روشهایی برای دوختن آن وجود دارد. هدف این است که شما یک دید کلی نسبت به این هنر دستی پیدا کنید.
شمارهدوزی یک روش دوخت با نخ است که بر اساس شمارش انجام میشود. در این روش، معمولاً از دوخت ضربدری (X) استفاده میشود. این دوختها مانند خانههای شطرنجی یا کاشیکاری در کنار هم قرار میگیرند تا در نهایت یک طرح کامل به دست آید. با شمردن دقیق نخهای پارچه، اندازه و شکل دوختها یکدست و منظم میشود. به همین دلیل به این روش، دوخت شمارهدوزی میگویند.
این کار معمولاً روی پارچهای انجام میشود که بافت مشخص و شبکهای دارد و به راحتی میتوان تار و پود آن را شمرد. به این نوع پارچه، پارچه آیدا گفته میشود. البته گاهی اوقات طرحهای چاپشده روی پارچه هم به عنوان راهنما برای دوخت استفاده میشوند. حتی روی پارچههای ساده یا تور هم میتوان با کمک یک الگو، شمارهدوزی کرد.
برای انجام شمارهدوزی، همیشه یک نمونه و راهنما در دسترس است. این نمونهها هم به صورت رایگان و هم پولی در وبسایتهای مختلف پیدا میشوند. یک نمونه به شما نشان میدهد که هر بخیه را در کجا بزنید و از چه رنگی استفاده کنید.
در نقشه، از رنگها و علامتها داخل مربعها استفاده شده (اگر نقشه سیاه و سفید باشد فقط از علامتها استفاده میشود) تا مشخص کند هر قسمت با کدام رنگ نخ دوخته شود. هر مربع رنگی در نقشه، نمایانگر یک بخیه متقاطع است.
برای شروع کار، اول باید وسط پارچه را پیدا کنید. طبق شکل، پارچه را دو بار تا بزنید تا چهار لایه شود. سپس نقطهای که در مرکز تاها قرار دارد را با یک سوزن علامتگذاری کنید. بعد، تاهای پارچه را باز کنید و محلی را که با سوزن مشخص کردهاید، با یک خودکار حرارتی علامت بزنید و سوزن را بردارید. دوخت شمارهدوزی را باید از وسط پارچه و بر اساس نقشهای که دارید آغاز کنید. بیشتر طرحهای شمارهدوزی نقطه مرکزی مشخصی دارند، اما اگر نداشت، به آسانی میتوانید وسط آن را پیدا کنید.
دوخت شمارهدوزی معمولاً از ردیفهای سمت چپ آغاز میشود و به سمت راست ادامه پیدا میکند. ابتدا به نقشه دوخت نگاه کنید تا نقطه شروع کار را پیدا کنید. کار را از پشت پارچه آغاز کنید؛ سوزن را از یکی از سوراخها به روی کار بیاورید و حدود یک سانتمتر از نخ را در پشت پارچه باقی بگذارید. برای اینکه نخ محکم شود و در نرود، در طول دوخت، همین قسمت اضافه نخ را با کوکهایی که میزنید، میپوشانید. بهتر است که انتهای نخها را گره نزنید، چون گره زدن باعث میشود پشت کارتان ناصاف به نظر برسد و برآمدگی نخ در پشت کار ایجاد شود.
– دوخت یک دوم
برای این کار، مطابق شکل، یک کوک اریب در میان سوراخهای پارچه ایجاد میکنیم که به آن دوخت نیمکوک گفته میشود.
– دوخت کامل
برای دوخت یک بخیه ضربدری کامل، پس از انجام کوکهای اریب (که به آنها نیمضربدر نیز میگویند)، مطابق شکل، سوزن را از نقطه ۱ خارج کرده و سپس به نقطه ۲ فرو میبریم. این روند را به همان ترتیبی که در تصویر نشان داده شده است ادامه میدهیم.
برای دوخت یک چهارم و سه چهارم، ابتدا باید پارچه را به چهار قسمت مساوی تقسیم کنید. سپس یک قسمت از این چهار قسمت را بدوزید که به آن یک چهارم میگویند. بعد از آن، سه قسمت از چهار قسمت را به هم بدوزید که به آن سه چهارم گفته میشود. این روش برای اندازهگیری و دوخت قسمتهای مختلف پارچه به کار میرود و کمک میکند تا کار به طور دقیق و منظم انجام شود.
گاهی اوقات طبق الگو، لازم است یک خانه از پارچه را با بیش از یک رنگ پر کنیم. در چنین مواقعی از دوختهای یکچهارم و سهچهارم مانند نمونهی نشاندادهشده در تصویر استفاده میکنیم.
در ادامه، کار دوختن را تا جایی پیش ببرید که دیگر نخی باقی نمانده یا تمام بخیههای طرح شما دوخته شده باشد. پشت پارچه، سوزن را از زیر حداقل سه بخیهای که قبلاً زدهاید، رد کنید تا نخ کاملاً محکم شود. سپس قسمت اضافی نخ را قیچی کنید، اما دقت داشته باشید که آن را خیلی از ریشه و نزدیک به کار نبرید.
برای انجام این کار به راحتی، میتوانید از چند وسیله مهم کمک بگیرید. این وسایل شامل پارچه مناسب، سوزن مخصوص شمارهدوزی و چهارچوب گلدوزی میشوند که در ادامه، هر کدام را به طور کامل برایتان توضیح میدهیم.
اگر میخواهید پارچههای مناسب برای شمارهدوزی را بشناسید و بهترین انتخاب را داشته باشید، بهتر است اول با مفهوم «کانت» آشنا شوید. پارچههای شمارهدوزی معمولاً به شکل شطرنجی و دارای مربعهای کوچک هستند. به تعداد این مربعها در هر ۲٫۵ سانتیمتر از پارچه، کانت گفته میشود.
این پارچهها در اندازههای مختلفی تولید میشوند که معمولترین آنها کانتهای ۱۱، ۱۴، ۱۶، ۱۸، ۲۲ و ۲۴ است. هرچه عدد کانت بالاتر باشد، پارچه ریزبافتتر و مربعهای آن کوچکتر خواهد بود. به عنوان مثال، پارچه با کانت ۱۴ یعنی در هر ۲٫۵ سانتیمتر آن، ۱۴ مربع وجود دارد و هر مربع، معادل یک کوک در نظر گرفته میشود.
پارچههای شمارهدوزی از نظر نوع بافت نیز به دو دسته آهاردار و بدون آهار تقسیم میشوند. برای دوخت تابلوهای دوزی، معمولاً از نوع آهاردار استفاده میشود، در حالی که برای ساخت زیورآلات و اکسسوریها، پارچه بدون آهار مناسبتر است.
برای شمارهدوزی روی لباس یا مانتو، معمولاً از تور مخصوص شمارهدوزی کمک گرفته میشود. روش کار به این صورت است که تور را در محل مورد نظر با کوکهای کوچک به پارچه وصل میکنند. پس از پایان کار دوزی، تار و پود تور را به راحتی از لابهلای دوختها و از روی پارچه جدا میکنند.
نکته مهم دیگر این است که این پارچهها موقع برش، ممکن است ریشریش یا پاره شوند. بنابراین قبل از شروع دوخت، بهتر است لبههای پارچه را با چسب یا روش مناسب دیگر، محکم کنید؛ به ویژه اگر پروژه بزرگی در دست دارید که زمان و دقت زیادی میطلبد.
در دوختِ十字، که با دست روی پارچههای بافتِ باز مانند پارچه آیدا انجام میشود، لازم نیست از سوزنِ تیز استفاده کنید. نوکِ گردِ سوزن باعث میشود بهطور تصادفی به نخهای پارچه آسیب نزنید و تار و پود آن را از هم جدا نکنید. انتخابِ یک سوزن گلدوزی مناسب، هم روی کیفیت کارتان تأثیر زیادی میگذارد و هم باعث میشود در طول کار راحتتر باشید.
سوراخِ بزرگِ سوزن به شما این امکان را میدهد که به آسانی نخ گلدوزی و دیگر رشتههای مخصوص را از آن عبور دهید. علاوه بر این، همین سوراخِ بزرگ باعث کاهش ساییدگیِ نخ در زمان دوخت میشود و از فرسوده شدن زودهنگام آن جلوگیری میکند. سوزنهای مخصوص شمارهدوزی در اندازههای گوناگونی تولید میشوند که با اعداد مشخص شدهاند. هر چقدر عدد سوزن بزرگتر باشد، اندازه سوزن کوچکتر است.
اندازه سوزنی که برای دوختن انتخاب میکنید، به نوع پارچهای که کار میکنید بستگی دارد. به زبان ساده، هرچقدر سوراخهای پارچه درشتتر باشد (یعنی تراکم پارچه کمتر باشد)، باید از سوزن بزرگتری استفاده کنید. مثلاً برای پارچهای با تراکم ۱۱، معمولاً سوزن شماره ۱۸ مناسب است.
برای ثابت نگه داشتن پارچه میتوانید از حلقههای گلدوزی یا گیرههای مخصوص پارچه کمک بگیرید. معمولاً پارچههای آهاردار بدون نیاز به این وسایل، به راحتی با دست نگه داشته میشوند و میتوان دوخت را روی آنها انجام داد. برای رسیدن به نتیجهای مطلوب و باکیفیت، انتخاب یک حلقه گلدوزی مناسب بسیار مهم است.
در این نوشته کوشیدیم تا اطلاعاتی کامل و کاربردی دربارهٔ هنر شمارهدوزی ارائه کنیم؛ از چگونگی شروع این کار تا پایان آن و همچنین ابزارهای مورد نیاز برای شمارهدوزی را معرفی کردیم. اکنون میتوانید این هنر زیبا را آغاز کنید. علاوه بر این، دورههای آموزشی بیشتر و لوازم تخصصی شمارهدوزی را میتوانید به آسانی از فروشگاه آدینوشاپ تهیه کنید.
