معنی ضرب المثل ” شیطان را درس دادن “

حتوا:

ضرب‌المثل “شیطان را درس دادن” یکی از آن اصطلاحات پرمعنی و رایج در زبان فارسی است. این مثل زمانی به کار می‌رود که بخواهیم بگوییم فردی بسیار حیله‌گر و زیرک است؛ آنقدر باهوش و مکار که حتی می‌تواند به شیطان هم کلاس درس بدهد و به او حقه‌های تازه بیاموزد!

**معنی و مفهوم اصلی:**

در نگاه اول، شاید این طور به نظر برسد که این ضرب‌المثل فرد باهوش را تحسین می‌کند، اما در واقع بیشتر برای نکوهش و نشان دادن فریبکاری و نیرنگ‌بازی به کار می‌رود. این عبارت اشاره به کسی دارد که هوش و ذکاوتش را در راه نادرست و برای گمراه کردن دیگران به کار می‌گیرد. او آنقدر در فریب دادن ماهر است که گویی از شیطان هم پیشی گرفته است.

**داستان و ریشه احتمالی:**

داستان مشخص و ثابتی برای این ضرب‌المثل وجود ندارد، اما یک افسانه محبوب پشت آن هست که اینطور تعریف می‌شود:
روزی شیطان تصمیم گرفت شاگردی بگیرد تا تمام حیله‌ها و ترفندهایش را به او یاد بدهد. پس از آموزش‌های فراوان، وقتی نوبت به امتحان شاگرد رسید، شیطان از او خواست تا او را فریب دهد. شاگرد با زیرکی تمام، چنان نقشه‌ای کشید که شیطان را به دام انداخت. شیطان که از هوش و مهارت شاگردش حیرت‌زده شده بود، خطاب به او گفت: “دیگر تو از من چیزی کم نداری! حالا تو می‌توانی بروی و به خود شیطان درس فریب بدهی!”

**نتیجه‌گیری:**

پس دفعه بعد که شنیدید به کسی می‌گویند “تو که می‌توانی شیطان را درس بدهی”، بدانید که این جمله لزوماً یک تعریف محض نیست، بلکه هشداری است دربارهٔ هوش و ذکاوتی که در مسیر نادرست و برای فریب دیگران استفاده می‌شود. این مثل به ما یادآوری می‌کند که هوش و فراست زمانی ارزشمند است که در خدمت خوبی و راستی باشد، نه فریب و نیرنگ.

در این بخش، به توضیح و درک معنی این ضرب‌المثل ایرانی می‌پردازیم. در ادامه با ما همراه باشید.

شیطان را درس دادن کنایه از چیست؟

۱- این کنایه نشان می‌دهد که فرد چقدر حیله‌گر است؛ آنقدر که حتی شیطان با دیدنش لبخند می‌زند و شاید از او روش‌های تازه‌ای یاد بگیرد! 😶

۲- این عبارت برای کسی به کار می‌رود که با نیرنگ و حیله، تمام مشکلات و موانع را از سر راه برمی‌دارد. چنین فردی خودش هم باعث ایجاد مشکلات زیاد و جدیدی در زندگی دیگران می‌شود. وقتی مردم از بدی‌های او به تنگ می‌آیند، می‌گویند: “او حتی به شیطان هم درس می‌دهد!”

۳- وقتی کسی کار زشتی انجام دهد که به نظر تازه و عجیب می‌رسد و دیگران را شوکه می‌کند، از این ضرب‌المثل استفاده می‌کنند. این افراد، که مانند شیطان باعث گمراهی دیگران در جامعه می‌شوند، در روز قیامت هم بار گناهان خود را به دوش می‌کشند و هم بار گناهان کسانی را که گمراه کرده‌اند. (البته هر کس فریب آن‌ها را بخورد و مرتکب گناه شود، خودش نیز مسئول گناهش خواهد بود.)

در قرآن کریم، سرانجام کسانی که دیگران را گمراه می‌کنند، در سوره نحل آیه ۲۵ اینگونه بیان شده است:
لِيَحْمِلُوا أَوْزَارَهُمْ كَامِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۙ وَمِنْ أَوْزَارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ أَلَا سَاءَ مَا يَزِرُونَ
ترجمه: این افراد در روز قیامت باید هم بار گناهان کامل خود را بر دوش بکشند و هم بخشی از گناهان کسانی که به نادانی، گمراهشان کرده‌اند. آگاه باشید که آنان بار بسیار بد و سنگینی را حمل می‌کنند!

همچنین امام باقر علیه السلام می‌فرمایند: هر کس از بندگان خدا، راه و روش خوب و هدایت‌گری را شروع کند، پاداش او به اندازه پاداش تمام کسانی است که از آن روش پیروی می‌کنند، بدون اینکه از پاداش آن افراد کم شود. و هر کس روش و راه غلط و گمراه‌کننده‌ای را آغاز کند، گناه او به اندازه گناه تمام کسانی است که آن راه را می‌روند، بدون اینکه از گناهان آنان کاسته شود.

اختصاصی-آدینوشاپ
بیشتر بخوانید: معنی ضرب المثل آب زیر کاه