معنی ضرب المثل ” زیر کاسه نیم کاسه ای است “

این ضرب‌المثل موقعی به کار می‌رود که دو نفر یا دو چیز، در یک مشکل یا یک ویژگی شبیه به هم باشند و هیچ‌کدام برتری خاصی نسبت به دیگری نداشته باشند.

مثلاً وقتی دو نفر هر دو در یک کار بد مشارکت داشته باشند و شما بخواهید بگویید که هیچ‌کدام بهتر از دیگری نیست، از این عبارت استفاده می‌کنید. در واقع هر دو به یک اندازه در موضوعی سهیم هستند و فرقی بین آن‌ها نیست.

این مثل به ما یادآوری می‌کند که گاهی اوقات نباید دیگران را برای اشتباهشان سرزنش کنیم، در حالی که خودمان هم در همان موقعیت قرار داریم و همان کار را کرده‌ایم.

در این نوشته، می‌خواهیم معنی، پیشینه و مفهوم اصلی یک ضرب‌المثل کهن ایرانی را بررسی کنیم. این ضرب‌المثل در کتاب فارسی پایه یازدهم نیز آمده است. برای مطالعه بیشتر، با ما همراه باشید.

زیر کاسه نیم کاسه ای است کنایه از چیست؟

از این وضعیت بوی نیرنگ می‌آید.

اگر کسی کاری کند که در ظاهر خوب اما تردیدبرانگیز باشد، طرف مقابل با توجه به نشانه‌هایی که از آن کار و فرد می‌گیرد، شک می‌کند که ممکن است فریب یا خیانتی در کار باشد. در چنین مواقعی از این ضرب‌المثل استفاده می‌شود.

همان‌طور که اگر یک کاسه کوچک را زیر کاسه‌ای بزرگ پنهان کنند، کسی متوجه آن نمی‌شود، بعضی از کارها هم همین‌گونه هستند. در نگاه اول به نظر می‌رسد همه چیز مرتب است، اما در خفیه، کارهای نادرستی در جریان است که فقط یک نفر تیزبین و هوشیار می‌تواند بوی خیانت را حس کند و ظاهرسازی افراد منافق را بفهمد.

ریشه ضرب المثل

در زمان‌های قدیم که مردم یخچال یا وسیله‌ای برای نگهداری غذا نداشتند، بعضی خوراکی‌ها را زیر کاسه قرار می‌دادند تا از دسترس حشرات و گرد و خاک در امان بمانند. روش کار به این شکل بود که غذا را در یک کاسه کوچک می‌ریختند و سپس کاسه بزرگ‌تری را به صورت برعکس روی آن می‌گذاشتند. در بیشتر مواقع کسی متوجه نمی‌شد که زیر این کاسه، یک کاسه دیگر هم هست.

اما افرادی که تجربه بیشتری در آشپزی و کارهای خانه داشتند، می‌دانستند که معمولاً بعد از شستن و خشک کردن کاسه‌ها، آن‌ها را به صورت مرتب روی هم قرار می‌دهند. یعنی هر کاسه روی کاسه دیگر قرار می‌گرفت. پس اگر کاسه‌ای برخلاف معمول به صورت وارونه دیده می‌شد، افراد تیزبین می‌فهمیدند که حتماً چیزی زیر آن پنهان شده است، چون در حالت عادی کسی کاسه‌ها را وارونه نمی‌گذارد!

به این ترتیب رازهای پنهان آشپزخانه کشف می‌شد.
امروز هم اگر کسی بخواهد کاری را از دیگران پنهان کند، اما نشانه‌هایی از کارش مشخص باشد و دیگران حدس بزنند که او دارد نقشه می‌کشد، می‌گویند: «نیم کاسه‌ای زیر کاسه است!»

بیشتر بخوانید: ضرب‌المثل درباره فریب دادن
اختصاصی-آدینوشاپ