گاهی برای نشان دادن بیگناهیِ یک فرد، مدرکی ارائه میشود که آنقدر قوی و واضح است که همه را متقاعد میکند. این دقیقاً همان مفهومی است که در ضربالمثل “پیراهن عثمان کردن” نهفته است.
این عبارت از یک داستان تاریخی الهام گرفته شده است. پس از کشته شدن عثمان، سومین خلیفه مسلمانان، همسرش پیراهن خونآلود او را به عنوان نشانهای از مظلومیتش نزد مردم آورد. این پیراهن، مدرک واضح و انکارناپذیری بود که همه میتوانستند بیگناهی او را با چشمان خود ببینند.
بنابراین، وقتی امروز میگوییم کسی “پیراهن عثمان کرده” یعنی سند و مدرک محکمی ارائه داده که حقیقت را ثابت و بیگناهی خود یا دیگری را به خوبی نشان میدهد. این مدرک آنقدر روشن است که هیچ شکی در راست بودن آن باقی نمیگذارد.

در این نوشته میخواهیم ببینیم این ضربالمثل قدیمی از کجا آمده و دقیقاً چه معنایی دارد. در ادامه با ما همراه باشید.
ریشه ضرب المثل پیراهن عثمان
در اینجا خلاصهای از رویدادهای مربوط به کشته شدن عثمان را بر اساس منابع تاریخی میخوانیم:
مردم از شیوه حکومتداری عثمان ناخشنود بودند. عمرو عاص، معاویه را به کشتن عثمان تشویق کرد. در نهایت، گروهی از مردم به خانه عثمان حمله کردند و او را کشتند. حضرت علی علیه السلام اگرچه با برخی کارهای عثمان موافق نبود، ولی هرگز راضی به قتل او نبود.
پس از این رویداد، همسر عثمان پیراهن خونین او را نزد معاویه آورد و از او درخواست کرد تا خون عثمان را طلب کند؛ در حالی که خود معاویه و همراهانش در کشتن عثمان نقش داشتند! معاویه از این پیراهن خونین استفاده کرد تا مردم را علیه امام علی علیه السلام بشوراند و او را به ناحق قاتل عثمان معرفی کند.
متأسفانه، او با نقشههای خود مردم را به جنگ و دشمنی با امیرمؤمنان علی علیه السلام کشاند و در عین حال، موقعیت خود را در حکومت محکمتر کرد.
بر اساس برخی روایات، معاویه ماهها پیراهن خونین عثمان را در کاخ خود آویزان کرده بود تا هر بازدیدکنندهای را تحت تأثیر قرار دهد و خود را سوگوار و خونخواه عثمان نشان دهد. او میکوشید با این نیرنگها، امام علی علیه السلام را قاتل معرفی کند و مردم را به جنگ با ایشان تحریک نماید.
این خلاصهای بود از ماجرای عثمان و سوءاستفاده معاویه و عمرو عاص از پیراهن خونین او برای پیشبرد اهداف خود.
اصطلاح پیراهن عثمان کردن کنایه از چیست؟
وقتی کسی بخواهد از یک اتفاق کوچک برای مقاصد نادرست خود بهرهبرداری کند، از این ضربالمثل استفاده میشود.
یعنی یک موضوع ساده و کوچک را بیش از اندازه بزرگ نشان دهد تا به خواستههای ناپسند خود برسد.
در واقع، حقیقت را وارونه جلوه دادن و شنونده را از مسیر درست منحرف کردن است.
پیشنهادی: ضربالمثل “آواز دهل از دور خوش است”
اختصاصی-آدینوشاپ













