معنی ضرب المثل ” خواب زن چپه “

حتماً تا به حال این ضرب‌المثل قدیمی را شنیده‌اید که می‌گویند: “خواب زن چپه”. شاید برای شما هم این سؤال پیش آمده باشد که معنی این عبارت چیست و چرا مردم از آن استفاده می‌کنند.

در گذشته، مردم باور داشتند که اگر زنی در هنگام خوابیدن به پهلوی چپش بخوابد، این حالت نشان‌دهندهٔ این است که همسرش بسیار به او علاقه دارد و او را دوست می‌دارد. به عبارت دیگر، این خوابیدن نماد عشق و محبت میان زن و شوهر بود.

اما امروزه از این ضرب‌المثل در موقعیت‌های دیگری استفاده می‌شود. معمولاً وقتی کسی بیش از حد خیال‌پردازی می‌کند یا آرزوهای بزرگی در سر دارد که رسیدن به آن‌ها سخت است، دیگران به شوخی به او می‌گویند: “گویی خواب زن چپه دیده‌ای!” یعنی انگار در رویا به سر می‌بری و چیزهایی را می‌بینی که در واقعیت امکان تحقق آن‌ها کم است.

در کل، این ضرب‌المثل کنایه از این دارد که فردی در فکر و خیالات خود غرق شده و اوضاع را آن‌طور که دوست دارد در ذهنش تصور می‌کند، نه آن‌گونه که در واقعیت وجود دارد.

در این نوشته، می‌خواهیم معنی، پیشینه و مفهوم اصلی این ضرب‌المثل کهن ایرانی را بررسی کنیم. با ما همراه باشید.

معنی خواب زن چپه چیست؟

در ابتدا باید بگوییم که این عبارت کاملاً نادرست است و در ادامه دلیل آن را توضیح خواهیم داد.

اما منظور از همین عبارت اشتباه این است:
۱- وقتی یک خانم خواب خود را برای دیگران تعریف می‌کند، این جمله اشتباه را به او می‌گویند. یعنی اگر خواب خوبی دیده‌ای، ممکن است آن را به شکل بدی معنا کنند یا بگویند که اصلاً به واقعیت تبدیل نخواهد شد. و اگر خواب بدی دیده‌ای، به تو می‌گویند: نگران نباش! خوابت برعکس تعبیر می‌شود.

خواب زن یا خواب ظن

خب این توضیحی بود که در زبان روزمره می‌دهیم. اما باید بدانید که اگر کسی امروز از این اصطلاح استفاده کند، ممکن است دیگران فکر کنند که او اطلاعات درستی ندارد! این بیشتر یک باور نادرست است تا یک حقیقت. در غیر این صورت، باید بگوییم خواب زن چپ است و خواب مرد راست!

ریشه اصلی این ضرب‌المثل در واقع این بوده: خواب‌‌های ما بر اساس «ظن» است، نه «زن».
ظن یک کلمه عربی به معنای گمان و حدس است. یعنی چیزی که قطعی و مطمئن نیست.

در زبان فارسی، بعضی از حرف‌ها را هم‌صدا می‌نامیم؛ یعنی آن‌ها را یکجور تلفظ می‌کنیم. مثلاً:
س، ص و ث
ذ، ز، ض و ظ
ت و ط
و چندتای دیگر.

اما در زبان عربی، برای هر کدام از این حرف‌ها تلفظ جداگانه و دقیقی وجود دارد. هر حرف از جای خاصی در دهان ادا می‌شود. مثلاً حرف «ذ» با نوک زبان گفته می‌شود. حرف «ظ» هم تقریباً نزدیک به نوک زبان اما با شدت و حجم بیشتری ادا می‌گردد. وقتی یک عرب‌زبان صحبت می‌کند، شنونده با توجه به طرز تلفظ او، معنای دقیق کلمه را می‌فهمد. مثلاً اگر بگوید «اجل» (با جیم معمولی)، یعنی مرگ یا زمان مقرر. اما اگر بگوید «عجل» (با عین غلیظ)، یعنی شتاب و سریع بودن.

ولی ما فارسی‌زبان‌ها معمولاً همه این حرف‌ها را شبیه به هم تلفظ می‌کنیم!

همه این توضیحات را دادیم تا به این نکته برسیم: شکل درست این ضرب‌المثل با کلمه «ظن» بوده، نه «زن». به احتمال زیاد، فارسی‌زبانان قدیم وقتی این عبارت را به کار می‌بردند، منظورشان همان «ظن» بوده؛ اما چون تفاوتی بین تلفظ «ظ» و «ز» قائل نمی‌شدند، به مرور زمان کلمه «زن» جای «ظن» را گرفته است. (البته این یک احتمال است)

خواب ظن چیست؟

با توجه به معنای “ظن” که در اینجا به خواب‌های ناشی از گمان و خیال اشاره دارد، می‌توان گفت گاهی فرد در طول روز بسیار مشغول است یا با اتفاقات مختلفی روبرو می‌شود و با ذهنی آشفته و درگیر می‌خوابد. در نتیجه، خواب‌های پریشان می‌بیند یا خواب‌هایی می‌بینند که در آن اتفاق ناخوشایندی برای خود یا نزدیکانش رخ می‌دهد.

در چنین شرایطی (چه برای مرد و چه برای زن) درست است که بگوییم: خواب ظن چپه؛ یعنی خوابت را جدی نگیری. ذهنت به دلیل درگیری با این مسائل، چنین خوابی برایت دیده است.

پیشنهاد: بیشتر ضرب‌المثل‌ها را بخوانید.

اختصاصی – آدینوشاپ