معنی ضرب المثل ” سبیلش را چرب کرد “

در این عبارت، منظور این است که فردی به طور کامل و با موفقیت، کسی را تحت کنترل خود درآورده یا فریب داده است. این اصطلاح معمولاً زمانی به کار می‌رود که شخصی با حیله یا تدبیر، دیگری را مطیع و رام خواسته‌های خود کرده باشد، طوری که گویی راه و روشش را به نفع خودش “چرب و نرم” کرده است.

در این نوشته، می‌خواهیم معنی، پیشینه و مفهوم اصلی این ضرب‌المثل کهن ایرانی را بررسی کنیم. در ادامه با ما همراه باشید.

ضرب المثل سبیلش را چرب کرد کنایه از چیست؟

۱- این عبارت به این معنی است که به کسی پول یا هدیه غیرقانونی می‌دهند تا کارش را انجام دهد.
۲- یعنی کسی برای پیشبرد کارهایش، دیگری را بیش از حد تحسین می‌کند و تملق می‌گوید.

ریشه ضرب المثل

در دوره صفویه، بیشتر مردان سبیل‌های پُرپشت و بلندی داشتند. آن‌ها باید همیشه مراقب بودند تا سبیل‌هایشان تمیز و مرتب بماند، چون اگر کمی در نگهداری آن کوتاهی می‌کردند، سبیل‌هایشان به هم می‌ریخت و ظاهر نامرتبی پیدا می‌کرد. این مسئله حتی روی جایگاه اجتماعی آن‌ها هم تأثیر منفی می‌گذاشت.

ثروتمندان برای اینکه سبیل‌هایشان همیشه آراسته باشد، افرادی را به خدمت می‌گرفتند تا از آن نگهداری کنند. این خدمتکاران علاوه بر تمیز کردن سبیل، آن را با روغن چرب می‌کردند تا حالت بگیرد و براق شود. وقتی خدمتکار کارش را خوب انجام می‌داد، ارباب راضی بود و این رضایت باعث می‌شد تا دستمزد بهتری دریافت کند.

به تدریج، به کسانی که برای راضی کردن دیگران و پیش بردن کارهایشان رشوه می‌دادند، این ضرب‌المثل گفته شد:
“پول بده سر سبیل شاه ناقاره بزن”