معنی ضرب المثل ” پسر کو ندارد نشان از پدر “

این ضرب‌المثل زیبا می‌گوید: اگر پسری ادب و تربیت خوبی ندارد و رفتارش پسندیده نیست، نباید پدرش را سرزنش کرد و او را بی‌ادب خواند.

معنای پنهان این سخن این است که هر فردی مسئول رفتار و کردار خودش است. اگر کسی راه درست را انتخاب نکرده، این تقصیر خانواده و پدرش نیست. هر انسانی خودش تصمیم می‌گیرد چگونه زندگی کند و مسیرش را مشخص می‌کند.

این مثل به ما یادآوری می‌کند که در قبال اعمال خودمان مسئولیم و نباید دیگران را به خاطر اشتباهاتمان مقصر بدانیم.

در این نوشته می‌خواهیم معنی و مفهوم اصلی این ضرب‌المثل کهن ایرانی را با هم بررسی کنیم. در ادامه با ما همراه باشید.

ضرب المثل پسر کو ندارد نشان از پدر یعنی چه؟

این ضرب‌المثل از شعر ابوالحسن فراهانی گرفته شده است:
پسر كو ندارد نشان از پدر
تو بيگانه خوانش مخوانش پسر

۱- منظور این است که اگر پسری در کردار و اخلاق به پدرش شبیه نباشد، نباید او را پسر بخوانی، بلکه باید مانند یک غریبه با او رفتار کنی.

۲- “نشان از پدر” در این ضرب‌المثل به معنای اخلاق و رفتار خوب پدر است، نه شکل و قیافه‌اش. اگر پدر ویژگی‌های نیکو مانند راستگویی داشت، پسر هم باید از او الگو بگیرد و مانند او باشد. در غیر این صورت، مثل این است که اصلاً با پدرش زندگی نکرده و چیزی از او نیاموخته است.

۳- وقتی پسری شبیه پدرش رفتار کند، از بخش اول ضرب‌المثل استفاده می‌شود تا این شباهت را تأیید کنند.

۴- اگر هم بخواهند پسری را به خاطر متفاوت بودن از پدرش سرزنش کنند، از این ضرب‌المثل بهره می‌گیرند.
معنای مثبت یا منفی این ضرب‌المثل کاملاً به موقعیتی که در آن استفاده می‌شود بستگی دارد.

۵- در بیشتر مواقع، پسر همان راه و روش پدرش را دنبال می‌کند، مگر در موارد استثنایی مانند پسر نوح. که در این مورد هم ضرب‌المثل جداگانه‌ای وجود دارد: “پسر نوحه با بدان بنشست و خاندان نبوتش گم شد”.

🔴 توجه: همانطور که گفته شد، این ضرب‌المثل معمولاً برای پدر و پسری به کار می‌رود که پدر به خاطر اخلاق خوبش شناخته شده باشد. اما اگر پدر فرد نادرستی باشد و پسر هم راه او را ادامه دهد، در این صورت از این ضرب‌المثل برای طعنه و کنایه استفاده می‌کنند.

پسر، نشانه‌های پدر را در خود دارد.

 شعر کامل

از سخن استادان پیشین
شبی این بیت در نظرم آمد
پسری که هیچ نشانی از پدر ندارد
او را غریبه نخوان، پسرش بدان
و از این بیت، اندیشهٔ ژرف‌بین
به این مفهوم زیبا راه یافت
که دنیا دو رنگ است و مردمانش
راهی برای رهایی از این دو رنگی ندارند

ابوالحسن فراهانی