معنی ضرب المثل ” به گوش خر یاسین خواندن “

این ضرب‌المثل برای زمانی به کار می‌رود که شخصی به هیچ وجه حاضر به شنیدن حرف حق یا نصیحت نباشد و اصلاً توجهی به صحبت‌های دیگران نکند. در واقع وقتی کسی آنقدر لجباز و یک‌دنده است که حتی بهترین حرف‌ها هم روی او تأثیری ندارد، می‌گویند انگار برایش “به گوش خر یاسین می‌خوانند”.

اینجا “یاسین” اشاره به سوره مبارکه یس از قرآن کریم دارد که برای اهداف خیر و برکت خوانده می‌شود. اما وقتی این سوره برای یک خر خوانده شود، طبیعتاً او معنای آن را درک نمی‌کند و از آن سودی نمی‌برد.

پس این مثل به افرادی اشاره دارد که پند و اندرز برایشان بی‌فایده است، درست مانند اینکه بهترین مطالب را برای کسی بخوانی که قدرت درک آن را ندارد.

در این نوشته، می‌خواهیم ببینیم این ضرب‌المثل کهن ایرانی چه معنایی دارد و چه مفهومی را در بر می‌گیرد. در ادامه با ما همراه باشید.

معنی به گوش خر یاسین خواندن یعنی چه؟

1- این کنایه زمانی به کار می‌رود که شما سخنان پرمعنی و راهگشا به کسی می‌گویید تا شاید راه درست را پیدا کند، اما او نه تنها متوجه نمی‌شود، بلکه مانند چهارپایی است که هرچه در گوشش زمزمه کنی، هیچ توجهی نشان نمی‌دهد.

2- یاسین نام یکی از سوره‌های قرآن کریم است که معانی عمیق و زیبایی دارد. این ضرب‌المثل می‌گوید وقتی فردی لجوج و سنگدل را پند می‌دهی، مانند این است که سوره یاسین را برای خر بخوانی؛ چون حیوان قدرت فهم و درک این مطالب را ندارد. انسانی هم که از عقل خود استفاده نمی‌کند، در واقع مانند همان حیوان است.

3- از این ضرب‌المثل برای کسانی استفاده می‌شود که حاضر به پذیرش حقایق نیستند.

4- در قرآن کریم، کافران به چهارپایان تشبیه شده‌اند؛ زیرا وقتی پیامبران، آیات خدا را برای آنها می‌خواندند تا از گناه دست بردارند و ایمان بیاورند، آنها یا گوش‌های خود را می‌گرفتند تا نشنوند، یا اگر می‌شنیدند، هیچ درکی از آن نداشتند. به دلیل گناهان بسیار، دل‌هایشان سخت شده بود و سخن حق در آنها اثری نداشت. حتی آیات الهی را مسخره می‌کردند. در ادامه به برخی آیات که حال و روز این کافران را توصیف می‌کند توجه کنید:

◊ وَ مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِما لا يَسْمَعُ إِلاَّ دُعاءً وَ نِداءً صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَعْقِلُونَ (آیه 171 بقره)
و مثل کافران (در شنیدن سخن انبیاء و درک نکردن معنای آن) چون حیوانی است که آوازش کنند و او از آن آواز (معنایی درک نکرده و) جز صدایی نشنود، کفّار هم (از شنیدن و دیدن حق) کر و گنگ و کورند، زیرا تعقل نمی‌کنند.

◊ مسخره کردن مومنان:
زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَيَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا ۘ وَالَّذِينَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَاللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ ﴿ بقره ٢١٢﴾
زندگی [زودگذرِ] دنیا برای کافران آراسته شده، و [به این سبب] مؤمنان را مسخره می کنند، در حالی که پرهیزگاران در روز قیامت [از هر جهت] برتر از آنان هستند، و خدا هر که را بخواهد، بی حساب روزی می دهد.

◊ وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ ۖ لَهُمْ قُلُوبٌ لَا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لَا يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لَا يَسْمَعُونَ بِهَا ۚ أُولَٰئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ ۚ أُولَٰئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ (179 اعراف)
و حقّا كه ما بسیارى از جن و انس را (گویى) براى دوزخ آفریده‌ایم، زیرا كه دل‌ها دارند ولى (حقایق را) بدان نمى‌فهمند، و چشم‌ها دارند ولى بدان (به عبرت) نمى‌نگرند و گوش‌ها دارند ولى بدان (معارف حقّه را) نمى‌شنوند؛ آنها مانند چهارپایانند بلكه گمراه‌ترند (زیرا با داشتن استعداد رشد و تكامل، به راه باطل مى‌روند) و آنها همان غافلانند.»