معنی ضرب المثل ” با دوستان مرّوت، با دشمنان مدارا “

در زندگی، همواره با افراد مختلفی روبرو می‌شویم. برخی دوستانی صمیمی و وفادارند و برخی دیگر ممکن است با ما اختلاف نظر یا حتی دشمنی داشته باشند. این ضرب المثل به ما یادآوری می‌کند که چگونه با این دو گروه رفتار کنیم.

در برابر دوستانت، محکم و استوار باش. با آنان با صراحت و صداقت رفتار کن و مراعات حال آنان را بکن. اما وقتی پای دشمنان در میان است، رویکردت باید متفاوت باشد. با آنان با احتیاط و نرمش برخورد کن و از درشتی و تندی بپرهیز.

این رفتار نه از روی ترس، بلکه از روی خرد و درایت است. با این کار هم از آسیب‌های احتمالی در امان می‌مانی و هم امکان تبدیل دشمنی به دوستی را فراهم می‌کنی.

در این نوشته، با مفهوم و معنای واقعی این ضرب‌المثل کهن ایرانی آشنا خواهید شد. در ادامه با ما همراه باشید.

معنی با دوستان مرّوت، با دشمنان مدارا چیست؟

۱- معنای مروت: کلمه مروت از واژه “مَرء” گرفته شده که به معنای مرد است. در ظاهر به معنای مردانگی است، اما در کاربرد واقعی به شخصیت و انسانیت فرد اشاره دارد؛ یعنی اینکه با دیگران منصف و دلسوز باشی.
معنای مدارا: یعنی وقتی کسی با تو بدرفتاری می کند، تحمل کنی و عصبانی نشوی، و بتوانی با او سازگاری کنی.

۲- مفهوم این ضرب المثل: اگر می‌خواهی زندگی آرام و بی دغدغه‌ای داشته باشی، باید یک اصل را رعایت کنی: با دوستانت با انصاف و محبت رفتار کنی و دلشان را نیازاری، و با دشمنانت نیز با بردباری و تحمل برخورد کنی. چون اگر به هر رفتار ناخوشایند آن‌ها واکنش نشان دهی، آرامش خودت را از دست می‌دهی و آن‌ها هم خوشحال‌تر می‌شوند.

◊ مروت و مردانگی در کلام امیرمومنان علی علیه السلام:
اَلمُروءَةُ اجتِنابُ الرَّجُلِ ما يَشينُهُ و َاكتِسابُهُ ما يُزَيِّنُهُ؛
مردانگى، دورى كردن انسان است از آنچه مايه ننگ اوست و به دست آوردن آنچه كه باعث آراستگى اوست.

◊ مدارا کردن در کلام امام علی(علیه السلام):
دارِ النّاسَ تَأمَن غَوائِلَهُم وَ تَسلَم مِن مَکایِدِهِم؛
با مردم مدارا کن، تا از گزندهایشان در امان باشی و از نیرنگهایشان سالم بمانی.

شعر حافظ

دلم بی‌قرار است و از دست می‌دهم، ای یاران باوفا، خدا را صدا می‌زنم
افسوس که راز نهانم، روزی آشکار خواهد شد
ما غرق‌شدگان دریا هستیم، ای باد به کمک برخیز
شاید بار دیگر چهره آن یار آشنا را ببینم

مهری که آسمان ده روزه نشان می‌دهد، همه افسانه و فریب است
ای دوست، نیکی کردن به یاران را فرصتی بدان و آن را بشمار
دوش در میان گل و باده، بلبل خوشخوان این نغمه سر داد:
هات الصبوح هبوا یا ایها السکارا

ای صاحب بزرگواری و بخشش، به شکرانه سلامتی‌ات
روزی به این درویش درمانده نیز سر بزن و احوالش را بپرس
آرامش هر دو جهان، معنی‌اش تنها در این دو کلمه است:
با دوستان مهربان باش و با دشمنان سازش کن

در محله نیک‌نامان، ما را راه ندادند
اگر این تقدیر را نمی‌پسندی، خودت سرنوشتت را تغییر بده
صوفیان به شراب تلخ، نام ناخوشایند داده‌اند
اما برای ما گواراتر و شیرین‌تر از بوسه یار است

در روزهای تنگدستی، غم را رها کن و به شادی و مستی بپرداز
چون این کیمیای زندگی، گاهی فقیری را همچون قارون ثروتمند می‌کند
سرکشی نکن که معشوق از غیرت، همچون شمع تو را می‌سوزاند
در دست او، دل سخت همچون موم نرم می‌شود

آیینه اسکندر، همان جام شراب است؛ در آن بنگر
تا احوال پادشاهی دارا را به تو نشان دهد
زیبارویان پارسی‌زبان، بخشنده عمر و زندگی‌اند
ای ساقی، به رندان پاکدل بشارت ده و شراب بریز

حافظ این خرقه را خود به می آلود و پنهان نکرد
ای شیخ پرهیزکار، ما را ببخش و عذر ما را بپذیر