با ورود به یک کارگاه نجاری، مجموعهای از احساسات آشنا به استقبالتان میآیند. عطر مطبوع چوب، آواز ابزارها و تماس دست با سطح صیقلی میزهای چوبی، همگی حالتی خوشایند ایجاد میکنند. خلق اشیای زیبا از چوب، تجربهای شیرین است؛ اما مانند هر حرفه دیگری، نجاری نیز خطرات خود را دارد و لازم است از حوادث معمول در این محیط آگاه باشید.
در حقیقت، برای تبدیل شدن به یک نجار ماهر، پایبندی به اصول ایمنی ضروری است. به عنوان مثال، استفاده از تجهیزات حفاظتی مانند عینک و دستکش، پوشیدن لباس مناسب، تمرکز کامل حین کار و نگهداری تمیز و منظم ابزارها از جمله این اصول هستند. با رعایت این نکات ایمنی در کار با چوب، هم سلامت خود را حفظ میکنید و هم اعتماد مشتریان را جلب کرده و به رونق کار خود کمک خواهید کرد.
در این نوشته، ۹ مورد از این نکات کلیدی ایمنی را مرور میکنیم تا کار با چوب، علاوه بر لذتبخش بودن، تا حد امکان بیخطر نیز باشد.
رونیکس را بخوانید.
۱۲ مورد از حوادث رایج هنگام کار با چوب
کار با چوب میتواند خطرات مختلفی داشته باشد، از خراشیدگیهای کوچک گرفته تا حوادث بسیار جدی. در اینجا برخی از رایجترین این خطرات را مرور میکنیم تا با آگاهی بیشتری اصول ایمنی را رعایت کنید.
بریدگی با تیغههای تیز ابزار
ورود تراشههای چوب به چشم
آسیب به گوش بر اثر صدای بلند دستگاهها
مشکل تنفسی به دلیل نفس کشیدن در خاکه و گرد چوب
گیر کردن قسمتهایی از لباس یا مو در دستگاههای در حال چرخش
افتادن اجسام سنگین روی پاها
لیز خوردن یا زمین خوردن به خاطر بینظمی و شلوغی محیط کار
آتش گرفتن خاکهها و تراشههای چوب
مسمومیت با مواد شیمیایی مثل رنگ و لاک
صدمه دیدن در اثر پسزدن ناگهانی دستگاه (کیکبک)
برقگرفتگی به دلیل استفاده نادرست از ابزارهای برقی
آسیب دیدن دست هنگام هدایت چوب به سمت اره

۹ مورد از نکات ایمنی کار با چوب
رعایت اصول ایمنی هنگام کار با چوب، هم از اتفاقات بد و آسیبها پیشگیری میکند و هم به شما کمک میکند تا با ذهنی آسودهتر روی ساخت آثار هنری خود تمرکز کنید. در اینجا، اصلیترین مواردی که برای محافظت از خود در کار با چوب باید رعایت کنید — و هر کسی که با چوب کار میکند، از تازهکار تا با تجربه، نیاز به دانستن آنها دارد — را مرور میکنیم.
۱. بررسی چوب قبل از شروع
یکی از مهمترین نکات ایمنی هنگام کار با چوب، وارسی دقیق چوب قبل از شروع برش است. این موضوع به ویژه زمانی که از چوبهای استفادهشده یا بازیافتی بهره میبرید، اهمیت بیشتری پیدا میکند. دلیل آن این است که ممکن است درون این چوبها میخ یا پیچی پنهان شده باشد.
اگر تیغههای در حال چرخش اره به این میخها یا پیچها برخورد کنند، چند حادثه ناخوشایند رخ خواهد داد:
چوب مورد نظر آسیب میبیند.
تیغهها و قطعات برنده دستگاه خراب یا کند میشوند.
ممکن است دستگاه به طور ناگهانی چوب را به سمت کاربر پرتاب کند؛ این اتفاق که بسیار خطرناک است، «پسزدن» نامیده میشود.
۲. استفاده از تجهیزات ایمنی
کار با چوب میتواند جنبههای خطرناکی داشته باشد. ابزارهای برقی با صدای بلند ممکن است به گوشهای شما صدمه بزنند یا ذرات ریز چوب به چشمهایتان برخورد کنند. همچنین مواد شیمیایی مانند رنگ و جلا دهندهها گاهی باعث حساسیت و تحریک پوست میشوند.
به طور کلی، رعایت اصول ایمنی در نجاری و استفاده از وسایل محافظتی در هر بار کار، از شما در برابر آسیبها محافظت کرده و سلامت شما را تضمین میکند. این موارد مهم را فراموش نکنید:
– عینک یا محافظ چشم
– گوشی یا محافظ گوش
– دستکش کار و دستکش لاتکس
– ماسک محافظ
– کفش ایمنی با پنجهی فولادی
آشنایی با انواع لباس کار و ویژگیهای آن | مرور ۸ مدل پرکاربرد لباس کار

۳. پوشیدن لباس مناسب
وقتی نوبت به رعایت اصول ایمنی در نجاری و کار با چوب میرسد، شاید انتخاب لباس مناسب اولین چیزی نباشد که به آن فکر میکنید. اما بهتر است از پوشیدن لباسهای گشاد یا آویزان خودداری کنید، چون ممکن است به راحتی در تیغه اره یا قسمتهای دوار دستگاهها گیر کنند. لباسی بپوشید که نه تنها راحت باشد، بلکه بتواند از پوست شما در برابر تراشهها و برادههای پرتاب شده چوب نیز محافظت کند.
حتماً بخوانید: معرفی و راهنمای کامل انواع دستکش کار + کاربرد
همچنین یادتان باشد قبل از آغاز کار، زیورآلات آویزان مانند گردنبند یا دستبند و همچنین شال و روسری را از خود دور کنید. رعایت این نکات ساده اما مهم، کمک میکند تا از اتفاقهای ناگوار در حین کار جلوگیری شود و فضای ایمنتری برای فعالیت شما ایجاد گردد.
۴. پرهیز از حواسپرتی
حواسپرت بودن در کارگاه نجاری، بزرگترین خطر برای ایمنی شماست. هنگام استفاده از ابزارهای برقی، باید تمام تمرکزتان روی کاری باشد که انجام میدهید. نگاه کردن به تلفن همراه، چک کردن فضای مجازی یا حتی حرف زدن با اطرافیان میتواند خطرناک باشد. بنابراین یکی از اصلیترین قوانین ایمنی در نجاری این است: تا زمانی که همه دستگاهها کاملاً خاموش نشدهاند، به چیز دیگری فکر نکنید.
اگر در حین کار نیاز به انجام کار دیگری داشتید، ابتدا مطمئن شوید که ابزار در حالت بیخطر قرار گرفته است. کار خود را به پایان برسانید یا به مرحلهای امن از آن برسید، سپس دستگاه را کنار بگذارید. این کار ساده میتواند از بسیاری از حوادث در هنگام کار با چوب جلوگیری کند.
۵. نگهداری منظم از ابزارها
مرتب بودن محل کار یکی از اصول ایمنی هنگام کار با چوب است که خیلیها به آن توجه نمیکنند. وقتی روی یک کار چوبی مشغول هستید و از ابزارهای گوناگونی استفاده میکنید، شاید بخواهید همه چیز را نزدیک خود و در دسترس قرار دهید؛ اما این بینظمی میتواند مشکلاتی به دنبال داشته باشد:
* وسایلی که روی زمین یا میز پخش شدهاند، ممکن است باعث لیز خوردن یا افتادن شما شوند.
* احتمال دارد با ابزارهای برندهای که در اطراف پراکنده شدهاند، زخمی شوید.
* شلوغی و بیترتیبی فضای کار، تمرکز شما را به هم میزند.
پس بهتر است به جای این روش، کارهای زیر را انجام دهید:
* ابزارها را پس از استفاده در جعبه یا کابینت مخصوص خود قرار دهید.
* برای هر وسیله جای ثابتی در نظر بگیرید.
* همیشه بعد از تمام کردن کار با یک ابزار، آن را سر جای خود بگذارید.
**نکته مهم:** مراقبت و نگهداری مناسب از ابزارهای دستی نیز بسیار ضروری است.

این کار ممکن است کمی زمان ببرد، اما حفظ سلامتی شما و اطرافیانتان بسیار مهم است. با توجه به این نکات ایمنی هنگام کار با چوب و همچنین با منظم و تمیز نگه داشتن فضای کار، علاوه بر اینکه احتمال بروز حادثه را کم میکنید، انجام کارها نیز برای شما سادهتر و با سرعت بیشتری انجام خواهد شد.
۶. قطع برق ابزارها موقع استراحت
وقتی کارتان با وسایل برقی تمام شد، حتماً دوشاخه آن را از پریز خارج کنید. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا امکان دارد دیگران — مانند کودکان یا حتی بزرگسالان بیاطلاع — به دستگاه دست بزنند و اتفاق ناخوشایندی رخ دهد. به ویژه زمانی که در منزل دیگران مشغول به کار هستید، این نکته را همیشه به یاد داشته باشید.
۷. استفاده از یک سیم رابط واحد
در کار با چوب، مراقبت از سیمهای برق بسیار مهم است. شاید به نظر برسد با وصل کردن چند ابزار به یک چندراهی یا سیمهای رابط مختلف، کار راحتتر میشود؛ اما این روش میتواند خطرناک باشد.
توصیه میشود همیشه تنها از یک سیم رابط استفاده کنید. این کار دو فایده اصلی دارد:
اول اینکه کمک میکند عادت کنید پس از پایان کار با هر وسیله، فوراً آن را از پریز برق جدا کنید.
دوم اینکه با کم شدن سیمهای پخش شده روی زمین، امکان گیر کردن پا یا زمین خوردن کمتر میشود.
۸. استفاده از تیغهها و متههای تیز
وسایل کند میتوانند خطرناک باشند. درست مثل اینکه یک چاقوی آشپزخانه وقتی کند است، در هنگام خرد کردن مواد خطرش از چاقوی تیز بیشتر است، این قاعده دربارهی تیغهها و متههای نجاری هم صدق میکند.
وقتی تیغه تیز نباشد، هم خود ابزار و هم شخص نجار مجبورند نیروی بیشتری برای انجام کار وارد کنند و این باعث میشود احتمال پس زدن یا قفل کردن ابزار بیشتر شود. اما با تیز کردن درست و اصولی تیغهها و متهها، میتوانید تمیزترین و بهترین برش را انجام دهید.

۹. بررسی میخ، پیچ و سایر قطعات فلزی
بررسی دقیق چوب پیش از شروع برش، نکته ایمنی بسیار مهمی است. دلیل این است که:
تیغههای اره برای بریدن چوب طراحی شدهاند و برخورد آنها با فلز مناسب نیست.
گاهی ممکن است میخ، پیچ یا تکههای فلزی دیگر داخل چوب مخفی شده باشند.
اگر تیغه اره به این قطعات فلزی برخورد کند، ممکن است حوادث خطرناکی اتفاق بیفتد:
چوب به طور ناگهانی به سمت شما پرتاب شود (که به آن پسزدن میگویند).
قطعات فلزی شکسته شده با سرعت زیاد به اطراف پرتاب شوند.
ابزارهای شما نیز ممکن است صدمه جدی ببینند.
بنابراین، پیش از آغاز کار حتماً این مراحل را انجام دهید:
چوب را از همه طرف به دقت نگاه کنید و وارسی نمایید.
میتوانید از یک آهنربا برای یافتن قطعات فلزی پنهان در چوب کمک بگیرید.
اگر هر چیز مشکوک یا فلزی در چوب مشاهده کردید، قبل از برش آن را خارج کنید.
جلوگیری از حادثه در کار با چوب با کمک تجهیزات ضروری ایمنی
رعایت نکات ایمنی هنگام کار با چوب بسیار مهم و حیاتی است. برای پیشگیری از حوادث احتمالی، بهتر است این هشت مورد از لوازم محافظتی و جعبههای مخصوص نگهداری ابزار را در اختیار داشته باشید:
۱. عینک ایمنی (Safety Goggles)
هنگام کار با چوب، مقدار زیادی گرد و خاک و ریزههای چوب در هوا پخش میشود. این ذرات میتوانند به چشمها بروند و باعث آزار، خارش و حتی بیماری چشمی شوند. به همین دلیل، استفاده از عینک ایمنی برای محافظت از چشمها در برابر این ذرات ضروری است. یادتان باشد که عینکهای معمولی که برای اصلاح دید استفاده میشوند، محافظت کافی ایجاد نمیکنند و حتی ممکن است در صورت برخورد تراشههای چوب، شکسته شوند.

۲. گوشیهای محافظ یا ایرپلاگ (Earplugs or Earmuffs)
ابزارهای برقی که در کار چوب استفاده میشوند، معمولاً سر و صدای زیادی تولید میکنند. شاید پس از مدتی به این صداها خو بگیرید، اما گوش دادن طولانی به این صداها میتواند به شنوایی شما آسیب بزند. برای مراقبت از گوشهایتان و رعایت اصول ایمنی در نجاری، بهتر است از محافظ گوش یا گوشی ایمنی استفاده کنید. این کار هم صدای ماشینآلات را کم میکند و هم کمک میکند تا با تمرکز بیشتری کار کنید.
۳. محافظ صورت (Face Shield)
محافظ صورت، همانطور که از اسمش مشخص است، از تمام قسمتهای صورت شما مراقبت میکند. پرتاب تراشههای ریز و تکههای چوب میتواند به پوست آسیب برساند و حتی برای کسانی که پوست حساستری دارند، ممکن است باعث ایجاد عفونت شود.
وقتی میخواهید یک محافظ صورت انتخاب کنید، دقت کنید که شفاف باشد و از جنس بادوام و محکمی ساخته شده باشد. معمولاً این محافظها سبک و راحت هستند و به آسانی میتوان آنها را روی پیشانی بالا زد.
۴. ماسک تنفسی یا ماسک گرد و غبار (Respirator or Dust Mask)
ماسک مخصوص گرد و غبار، یکی از ابزارهای مهم و لازم برای کسانی است که کار نجاری انجام میدهند. این ماسک از ریههای شما در برابر ذرات ریز چوب و گرد و خاک محافظت میکند. اگر کسی به بیماری آسم یا آلرژی مبتلاست، باید این نکات ایمنی را همیشه به خاطر داشته باشد و حتماً از ماسک مناسب استفاده کند تا دستگاه تنفسیاش دچار مشکل نشود. علاوه بر این، هنگام کار با مواد رنگ یا جلا نیز استفاده از این ماسکها توصیه میشود، زیرا تا حد زیادی بوی تند و آزاردهندهی این مواد را کم میکند.
۵. دستکش (Gloves)
دستهای شما باارزشترین ابزار شما محسوب میشوند. یکی از اصلیترین قوانین ایمنی هنگام کار با چوب، مراقبت از این دارایی مهم است. همه میدانند که در کار نجاری، بریدگیها و خراشهای سطحی اتفاقی معمول است؛ اما نباید آن را به عنوان امری عادی پذیرفت.
راهکار آسانی وجود دارد: پوشیدن دستکشهای مخصوص که در برابر برش مقاوم هستند. این دستکشها ممکن است کاملاً مصون نباشند، اما به میزان قابل توجهی از خطر آسیبهای عمیق و جدی میکاهند. خرید یک جفت دستکش خوب، در حقیقت نوعی سرمایهگذاری برای حفظ سلامتی و ادامه کار شماست. فقط توجه داشته باشید که هنگام استفاده از ابزارهای برقی مانند ارههای فارسیبر و ارههای گردبر، از دستکش استفاده نکنید؛ زیرا ممکن است باعث حوادث جدی و برگشتناپذیر شود.

۶. کفش ایمنی پنجه فولادی (Steel Toe Boots)
یک کفش ایمنی مناسب با نوک فولادی، از پاهای شما در برابر اجسام سنگینی که ممکن است بیفتد، مراقبت میکند. بهتر است کفشی انتخاب کنید که کف آن در برابر سوراخ شدن مقاوم باشد تا اگر به طور اتفاقی روی چیزهای تیزی مثل میخ رفتید، آسیبی نبینید.
شاید برایتان جالب باشد که میتوانید این کفشها را در مواقعی غیر از کارگاه هم بپوشید. چرا که نه؟ این کفشها هم ظاهر خوبی دارند، هم راحت هستند و هم ایمنی شما را تأمین میکنند.
۷. چراغ قوه الایدی (LED Flashlight)
دیدن درست و واضح هنگام کار با چوب، تنها یک موضوع راحتی نیست، بلکه یک نیاز مهم برای حفظ ایمنی شماست. بنابراین، میتوان گفت که یکی از اصلیترین اصول ایمنی در نجاری، تأمین نور کافی در همه حال است. حتی اگر محیط کار شما به اندازه کافی روشن است، همراه داشتن یک چراغ قوه الایدی یا یک چراغ پیشانی میتواند تغییر چشمگیری ایجاد کند.
با در دسترس بودن یک منبع نور قابل حمل:
– در هر گوشهای از کارگاه، دید مناسبی خواهید داشت.
– بازدهی و دقت کار شما بیشتر میشود.
– خطر اشتباه و وقوع حوادث کمتر میگردد.

۸. تجهیزات اطفای حریق (Firefighting Equipment)
هنگام کار با چوب، همیشه باید خطر آتشسوزی را جدی بگیرید. چوب به راحتی آتش میگیرد و ممکن است باعث حادثه شود. برای پیشگیری از آسیب به خودتان یا محیط کار، حتماً چند کپسول آتشنشانی در نزدیکی خود قرار دهید.
اول ایمنی بعد کار
نجاری یک هنر زیبا و سرگرمکننده است، اما باید حوادثی که ممکن است هنگام کار با چوب رخ دهد را جدی گرفت. به همین خاطر، رعایت اصول ایمنی در نجاری اهمیت بسیار زیادی دارد.
مهمترین کار این است که از وسایل محافظتی شخصی استفاده کنید. علاوه بر این، پوشیدن لباس مناسب و خودداری از پوشیدن لباسهای خیلی گشاد یا زیورآلات آویزان، باعث میشود کمتر در خطر گیر کردن به دستگاهها قرار بگیرید.
مرتب نگه داشتن ابزارها و استفاده از تیغههای تیز نیز، هم کار شما را بهتر میکند و هم ایمنی شما را افزایش میدهد. با توجه به این نکات ایمنی، میتوان از بیشتر اتفاقهای ناگوار در نجاری جلوگیری کرد و فضایی امن برای لذت بردن از این هنر-صنعت زیبا ایجاد کرد.
سؤالات متداول
چرا باید در نجاری از عینک محافظ استفاده کنیم؟ عینک ایمنی از چشمان شما در برابر تراشههای چوب، گرد و خاک و ذرات ریز محافظت میکند تا به چشمها آسیب نرسانند. عینکهای معمولی یا عینکهای طبی این محافظت را ندارند و حتی ممکن است در برخورد با تراشههای چوب شکسته شوند.
چرا بهتر است همه ابزارهای برقی را به یک چندراهی (سیم رابط) وصل کنیم؟ اتصال همه ابزارها به یک چندراهی این امکان را میدهد که پس از اتمام کار، تنها با بیرون کشیدن یک دوشاخه، همه آنها را از برق جدا کنید. این کار هم از روشن شدن ناخواسته ابزارها جلوگیری میکند و هم نظم و ایمنی محیط کار را بیشتر میکند.
چرا تمیز و مرتب نگه داشتن کارگاه برای ایمنی ضروری است؟ یک کارگاه تمیز و منظم احتمال لغزش و افتادن را کم میکند. علاوه بر این، از انباشته شدن خاکاره و گرد و غبار — که میتوانند برای تنفس مشکلساز باشند — جلوگیری کرده و خطر آتشسوزی را نیز کاهش میدهد.












