مکانیسم ماشه چیست؟ فعال شدن اسنپ بک و بازگشت قطعنامههای ۱۶۹۶ تا ۱۹۲۹ علیه ایران. توضیح تحریمها، تفاوت با تحریمهای آمریکا، اجرا توسط روسیه و ین، و نظر کارشناسان. اخبار سیاسی تازه.
فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه ایران
تاریخ انتشار: ۱۴۰۴/۰۷/۰۵ | موضوع: اخبار سیاسی | تحریمها | شورای امنیت سازمان ملل
مکانیسم ماشه (Snapback Mechanism) یکی از مفاد کلیدی قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل (۲۰۱۵) است که پس از توافق برجام تصویب شد. این سازوکار به طرفهای برجام اجازه میدهد در صورت نقض تعهدات توسط ایران، تحریمهای پیشین را بازگردانند. فردا شب (ساعت ۳:۳۰ صبح) با فعال شدن این مکانیسم توسط انگلیس و فرانسه، پنج قطعنامه تحریمی علیه ایران (۱۶۹۶، ۱۷۳۷، ۱۷۴۷، ۱۸۰۳ و ۱۹۲۹) بازمیگردند. در این پست، مکانیسم ماشه چیست، اسنپ بک یعنی چی، تحریمهای بازگشتی، تفاوت با تحریمهای آمریکا، اجرا توسط کشورها و نظرات کارشناسان را بررسی میکنیم. اگر به اخبار سیاسی و تحریمهای سازمان ملل علیه ایران علاقهمند هستید، ادامه مطلب را بخوانید!

مکانیسم ماشه چیست؟ (اسنپ بک یعنی چی)
مکانیسم ماشه یا اسنپ بک، بخشی از قطعنامه ۲۲۳۱ است که امکان بازگرداندن فوری تحریمهای پیشین شورای امنیت علیه ایران را فراهم میکند. این سازوکار برای جلوگیری از نقض جدی برجام طراحی شده و با فعال شدن آن، تمامی تحریمهای تعلیقشده از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ دوباره لازمالاجرا میشوند. فعال شدن مکانیسم ماشه به معنای بازگشت ایران به وضعیت پیش از برجام است، بدون نیاز به رأیگیری جدید در شورای امنیت. مکانیزم ماشه کی فعال میشود؟ معمولاً پس از شکایت یکی از طرفها (مانند انگلیس و فرانسه) و عدم حل اختلاف در کمیسیون مشترک برجام.
تفاوت تحریمهای سازمان ملل با تحریمهای آمریکا؛ اثر اسنپ بک بر اقتصاد ایران
قطعنامههای بازگشتی و محدودیتهای آنها
با فعال شدن مکانیسم ماشه، این پنج قطعنامه تحریمی بازمیگردند. در ادامه، مفاد اصلی هر کدام و تفاوت با تحریمهای یکجانبه آمریکا بررسی شده است:
- قطعنامه ۱۶۹۶ (۲۰۰۶): الزام به تعلیق غنیسازی اورانیوم. تفاوت با امروز: ایران اکنون آزادانه غنیسازی میکند، اما بازگشت این قطعنامه الزام حقوقی جهانی ایجاد میکند و ایران را ناقض فصل هفتم میشناسد.
- قطعنامه ۱۷۳۷ (۲۰۰۶): تحریم فروش تجهیزات هستهای و موشکی، مسدود کردن داراییهای مرتبط. تفاوت: آمریکا اینها را اعمال کرده، اما حالا الزامآور برای همه کشورها میشود.
- قطعنامه ۱۷۴۷ (۲۰۰۷): ممنوعیت صادرات سلاح از ایران، گسترش لیست تحریمشدگان. تفاوت: حتی روسیه و چین باید طبق قانون سازمان ملل جلوی صادرات سلاح ایران را بگیرند.
- قطعنامه ۱۸۰۳ (۲۰۰۸): محدودیتهای بانکی، بازرسی محمولهها. تفاوت: همکاریهای محدود با چین و روسیه با ریسک بینالمللی مواجه میشود.
- قطعنامه ۱۹۲۹ (۲۰۱۰): ممنوعیت فروش سلاح سنگین، تحریم نفت و گاز، کشتیرانی و بانکی. تفاوت: الزامآور جهانی میشود و همکاری با هند یا ترکیه سختتر خواهد شد.
دیگران میخوانند 📌
پیامدهای بازگشت تحریمهای سازمان ملل
تحریمهای مکانیسم ماشه شامل تحریم تسلیحاتی کامل، محدودیتهای هستهای و موشکی، انسداد مالی، بازرسی محمولهها و فشار بر سپاه و کشتیرانی است. اقتصادی: فشار جدید محدود (۲۰-۳۰٪ بیشتر از تحریمهای آمریکا)، زیرا آمریکا تقریباً همه بخشها را بسته است. سیاسی و حقوقی: ایران دوباره ذیل فصل هفتم قرار میگیرد، تعامل با آن نقض قانونی میشود و انزوای بینالمللی افزایش مییابد. آیا ایران بلافاصله ذیل فصل هفتم میرود؟ خیر، تحریمها بازمیگردند اما معرفی رسمی ایران به عنوان تهدید صلح نیاز به قطعنامه جداگانه دارد.

اجرا توسط کشورها: روسیه، چین، امارات و ترکیه تا چه حد پایبند خواهند بود؟
سؤال کلیدی: بازگشت قطعنامههای شورای امنیت تا چه حد عملاً اجرا میشود؟
- روسیه و چین: مخالف اسنپ بک هستند و اعلام میکنند پایبند نیستند. اما در عمل، بانکها و شرکتهایشان به دلیل وابستگی به سیستم مالی جهانی، همکاری را کاهش میدهند. درصد پایبندی: ۵۰-۶۰٪.
- امارات متحده عربی: متحد آمریکا است و برای حفظ جایگاه مالی، کانالهای رسمی با ایران را میبندد. درصد پایبندی: ۸۰-۹۰٪.
- ترکیه: بازی متوازن دارد، اما بانکهای اصلی پایبند میشوند و راههای غیررسمی ادامه مییابد. درصد پایبندی: ۶۰-۷۰٪.
جمعبندی: اثر اقتصادی نسبی، اما اثر سیاسی و بازدارنده بسیار بیشتر است.
نظرات کارشناسان: فواد ایزدی و روحالامین سعیدی
فواد ایزدی: انگلیس و فرانسه حق فعال کردن اسنپ بک را ندارند زیرا عضو برجام نیستند. روسیه و چین مخالف هستند و پیشنهاد تعویق ششماهه برای گفتگو دادند. اروپاییها شروط نامعقولی مانند ارائه اطلاعات هستهای میخواهند که میتواند مقدمه حمله نظامی باشد. ایران باید ابهام را حفظ کند؛ چین و روسیه همکاری را ادامه میدهند.
روحالامین سعیدی: مخالف ایزدی است و میگوید اسنپ بک فعال میشود، قطعنامه ۲۲۳۱ لغو میگردد و ایران ذیل ۱۹۲۹ و فصل هفتم قرار میگیرد. دستاوردهای برجام از بین میرود و نیاز به خودانتقادی در سیاست خارجی ایران است. چین و روسیه تحریمها را اجرا نمیکنند، اما فشار اقتصادی مشابه تحریمهای آمریکا است.
نتیجه رأیگیری شورای امنیت و اخبار مرتبط
در رأیگیری اخیر، اروپاییها قطعنامه پیشنهادی را رد کردند. دبیرکل سازمان ملل بحث را به رئیس دورهای (کره جنوبی) واگذار کرد و ماه آینده روسیه ریاست میکند. اگر اسنپ بک فعال شود، مخالفان (چین، روسیه، پاکستان، الجزایر) بیانیه رد صادر میکنند.
منابع: تابناک، بیبیسی، شورای امنیت سازمان ملل













