با خدمات سازمان آتشنشانی بیشتر آشنا شویم!

همیشه زندگی آدمها با خطرهای گوناگونی روبهرو بوده، هم بلایای طبیعی و هم حوادث ساختۀ دست بشر. یکی از این خطرهای بزرگ، آتشسوزی است که در طول سالیان دراز، آسیبهای جانی و مالی فراوانی به مردم زده است. آتش، وقتی مهار شده باشد، میتواند یک وسیلۀ سودمند و ضروری برای انسان باشد؛ اما اگر مهارش از دست برود، به یک نیروی ویرانگر تبدیل میشود. به همین خاطر، کمکم در جوامع، گروههایی به وجود آمدند که کارشان پیشگیری از آتشسوزی، کنترل آن و مقابله با آتش بود. امروزه به این گروهها «سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی» میگویند.
آتشنشانی فقط برای خاموش کردن آتش نیست؛ بلکه در رویدادهای ناگهانی، آموزش نکات ایمنی به شهروندان، کمکرسانی و نجات جان افراد، بازرسی ایمنی ساختمانها و حتی در ترویج فرهنگ ایمنی در جامعه نیز نقش بسیار مهمی دارد. اهمیت کار آتشنشانی آنقدر زیاد است که اگر وجود نداشته باشد، زندگی در شهرها بسیار خطرناک و ناامن خواهد شد.
تاریخچه آتشنشانی
تاریخچه آتشنشانی در ایران به بیش از ۱۵۰ سال قبل میرسد. نخستین ایستگاه رسمی آتشنشانی در سال ۱۲۲۱ خورشیدی در شهر تبریز راهاندازی شد. این کار پس از چند آتشسوزی گسترده در بازار تبریز انجام گرفت که خسارتهای مالی زیادی به همراه داشت. بعد از تبریز، در دوره پهلوی اول، تهران نیز به ایستگاههای آتشنشانی مجهز شد.
سازمان آتشنشانی تهران به شکل رسمی در سال ۱۳۳۷ فعالیت خود را شروع کرد و به تدریج با خرید خودروها و ابزارهای پیشرفته، خدمات خود را گسترش داد. امروزه بیشتر شهرهای ایران از جمله مشهد، اصفهان، شیراز و تبریز دارای سازمانهای آتشنشانی مجهز هستند که بهطور شبانهروزی و در همه ساعات شبانهروز آماده ارائه خدمات به مردم میباشند.
وظایف و خدمات آتشنشانی
ماموریتهای سازمان آتشنشانی بسیار فراتر از خاموش کردن آتش است. در واقع، این سازمان خدمات گوناگون و مهمی ارائه میدهد که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
1- اطفای حریق
کار اصلی و معروف آتشنشانی، خاموش کردن آتش است. این آتشسوزیها ممکن است در خانهها، ساختمانهای اداری، کارگاهها، مناطق جنگلی یا حتی داخل خودروها اتفاق بیفتند. آتشنشانان با بهرهگیری از ماشینهای ویژه، لولههای آب پرقدرت، دستگاههای کفساز و خاموشکنندههای دستی، با آتش مقابله میکنند.
۲- امداد و نجات
یکی از کارهای بسیار مهم آتشنشانها، کمک به افرادی است که در موقعیتهای حاد و خطرناک قرار گرفتهاند. این موقعیتها ممکن است شامل تصادفهای رانندگی، گیرکردن داخل آسانسور، افتادن در چاه، ماندن زیر آوار یا حتی گیرکردن در بلندی باشد. آتشنشانها با استفاده از ابزارهای ویژهای مثل قیچیهای هیدرولیک، جک، طنابهای نجات و برانکارد، به این افراد کمک میکنند تا آنها را از شرایط سخت نجات دهند.
۳- آموزش عمومی
یکی از کارهای اصلی آتشنشانی، آموزش نکات ایمنی به مردم است. آتشنشانها برای دانشآموزان، کارمندان و ساکنان محلهها، کلاسهای آموزشی برگزار میکنند. چگونگی کار با کپسول آتشنشانی، راههای خاموش کردن آتش در منزل و کارهایی که در لحظات اولیه زلزله باید انجام داد، از جمله موضوعاتی هستند که در این دورهها آموزش داده میشوند.
۴- پیشگیری و نظارت
سازمان آتشنشانی علاوه بر اینکه در زمان بروز حوادث وارد عمل میشود، در جلوگیری از وقوع آنها نیز مؤثر است. این نهاد به بررسی ایمنی ساختمانها میپردازد و چنانچه ساختوسازی مطابق با معیارهای ایمنی نباشد، به صاحب آن تذدار لازم را میدهد.
۵- خدمات ویژه
در بعضی موقعیتها، آتشنشانها علاوه بر خاموش کردن آتش، برای کمک به حیوانات و پاکسازی محیط نیز اقدام میکنند. مثلاً وقتی یک حیوان خانگی روی درخت گیر افتاده یا حیوانی درون یک چاه یا کانال افتاده است، آنها برای نجاتش وارد عمل میشوند.
تجهیزات و وسایل مورد استفاده آتش نشانی
بدون ابزار و تجهیزات لازم، آتشنشانان نمیتوانند کار خود را به درستی انجام دهند.
وسایل نقلیه آتشنشانی: شامل ماشینهای حامل آب، خودروهای دارای نردبان بلند برای رسیدن به طبقات بالا و خودروهای کمکی برای حوادث جادهای میشود.
پوشش و تجهیزات حفاظتی: لباس مخصوص ضد آتش، کلاه ایمنی، دستکش مقاوم در برابر حرارت، چکمههای ویژه و ماسک اکسیژن.
ابزارهای امداد و نجات: انواع قیچیها و ابزارهای هیدرولیک، جکهایی برای باز کردن فضاها، طنابهای نجات و برانکارد برای جابهجایی مصدومان.
تجهیزات اطفای حریق: کپسولهای آتشنشانی با محتویات پودر و گاز، شلنگهای مقاوم با فشار آب بالا و دستگاههای تولید کف.
چالشها و خطرات شغل آتشنشانی
شغل آتشنشانی از خطرناکترین کارهای دنیا محسوب میشود. آتشنشانها در موقعیتهایی فعالیت میکنند که هر آن ممکن است زندگی آنان به خطر بیفتد.
تنفس دودهای مسموم و زیانآور
سوختگی بر اثر تماس با گرمای شدید
احتمال فرو ریختن ساختمان یا انفجار چیزهای آتشگیر
فشار روحی ناشی از عملیات نجات افراد یا روبرو شدن با صحنههای مرگ و جراحت
این دلایل باعث میشوند که آتشنشانی، نه تنها شغلی دشوار، بلکه همراه با ازخودگذشتگی و فداکاری باشد.
نقش آتشنشانی در جامعه
سازمان آتشنشانی یکی از ارکان مهم و ضروری برای حفظ ایمنی در جامعه است. اگر این نهاد وجود نداشت، شهرها در برابر حوادث مختلف بسیار بیپناه و آسیبپذیر میشدند. آتشنشانی علاوه بر مهار آتش و مدیریت حوادث، با ارائه آموزشهای همگانی و ترویج فرهنگ ایمنی، دانستههای مردم را افزایش میدهد. همچنین در زمانهای بحرانی مثل وقوع زلزله، آتشنشانی در اولین صفوف امدادرسانی حاضر میشود و به یاری مردم میشتابد.
نمونههای تاریخی از خدمات آتشنشانی در ایران
یکی از اتفاقات بسیار معروف در تاریخ نزدیک ایران، آتش گرفتن ساختمان پلاسکو بود. در این حادثه غمانگیز، چندین آتشنشان فداکار در حالی که مشغول نجات دیگران بودند، کشته شدند. این رویداد باعث شد مردم بیشتر به ارزش و خطرات کار آتشنشانی توجه کنند.
در زمینلرزه بم نیز آتشنشانها از همه جای ایران به کمک آسیبدیدگان آمدند و با تلاش بیوقفه خود، جان افراد زیادی را نجات دادند. این اتفاقات ثابت میکند که آتشنشانی فقط یک کار معمولی نیست، بلکه یک نوع فداکاری و خدمت به مردم است.
نتیجهگیری
سازمان آتشنشانی و خدماتی که ارائه میدهد، یکی از اساسیترین عوامل ایجاد امنیت و آرامش در زندگی امروز ماست. این سازمان فقط هنگام آتشسوزی فعال نیست، بلکه در سوانح طبیعی و دیگر حوادث نیز برای نجات جان انسانها به میدان میآید.
آتشنشانی، ترکیبی از تخصص، ابزار پیشرفته، ازخودگذشتگی و شهامت است. با وجود پرخطر و دشوار بودن این حرفه، نقش آن در حفظ جان و دارایی مردم بر هیچکس پوشیده نیست.
پس لازم است همه ما به ارزش کار آتشنشانی آگاه باشیم و با رعایت نکات ایمنی و همکاری با آتشنشانان، در کاهش حوادث و خطرات سهیم شویم.
تجهیز کردن بهتر ایستگاههای آتشنشانی، رسیدگی به وضعیت معیشتی آتشنشانان و افزایش آموزشهای همگانی، میتواند به ساختن جامعهای امنتر و آرامتر برای همه کمک کند.













