هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه2 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
با اصول دین اسلام بیشتر آشنا شویم!
اصول دین، پایهها و باورهای اصلی اسلام هستند که هر مسلمانی باید به آنها معتقد باشد. شناخت و باور به این اصول، بسیار مهم و ضروری است.
این اصول سه مورد هستند:
۱. **توحید**: به این معنا که ما به یگانگی خداوند متعال اعتقاد داریم. یعنی معتقدیم که تنها یک خدا وجود دارد که آفریننده و پروردگار整个世界 است و هیچ کس و هیچ چیز شریک او نیست.
۲. **معاد**: به این معنا که ما به روز رستاخیز و زندگی پس از مرگ باور داریم. در آن روز، همه مردم برای حسابرسی اعمالشان زنده میشوند و هر کس به پاداش کارهای خوب یا کیفر اعمال بد خود میرسد.
۳. **نبوت**: به این معنا که ما ایمان داریم خداوند پیامبرانی را برای هدایت انسانها فرستاده است. آنها راهنمایان بشر بودند و آخرین آنها حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) است.
شناخت این اصول، اولین و مهمترین گام در مسیر دینداری است.
بنیادهای اعتقادی در اسلام، پایه و اساس ایمان هر فرد مسلمان به شمار میروند. این اصول، همان ریشههای اصلی باور دینی هستند که اگر کسی آنها را نشناسد و با دل و جان نپذیرد، ایمانش کامل نخواهد بود. در حقیقت، این اصول مانند ستونهای محکمی هستند که ساختمان اسلام بر آنها بنا شده و هر مسلمانی باید با آگاهی و شناخت، آنها را بپذیرد. در این نوشته میکوشیم تا اصول دین اسلام را به زبانی ساده بیان کنیم و اهمیت هر کدام را به شکلی روشن و قابل درک توضیح دهیم.
بنیادهای دین به باورهای اساسی گفته میشود که پذیرفتن آنها برای هر فرد مسلمان لازم و ضروری است. در دیدگاه شیعه، این بنیادها پنج مورد اصلی هستند: توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد. این اصول، ریشههای بنیادین ایمان اسلامی به شمار میروند و بقیهٔ دستورها و آموزههای دینی بر پایهٔ آنها شکل میگیرند.
بر اساس نظر دانشمندان شیعه، شناخت این اصول باید از راه جستجو و بررسی شخصی به دست آید، نه از راه تقلید کورکورانه. به عبارت دیگر، هر شخصی باید با خرد و اندیشهٔ خود، درستی این اصول را درک کند و به آنها ایمان بیاورد.
بنیادهای دینی به هسته مرکزی ایمان در اسلام میپردازد، در حالی که شاخههای دینی مربوط به کارهایی است که یک مسلمان در زندگی روزمره انجام میدهد. به زبان ساده، بنیادهای دینی شامل چیزهایی است که یک فرد در قلبش به آن باور دارد، مانند یگانگی خدا و روز قیامت. این باورها پایه و اساس دین هستند. اما شاخههای دینی، دستورهای عملی اسلام هستند؛ مانند نماز خواندن، روزه گرفتن، رفتن به حج و دادن زکات. یک تفاوت کلیدی این است که برای پذیرفتن بنیادهای دینی، فرد باید با مطالعه و اطمینان قلبی به آنها برسد، اما انجام شاخههای دینی میتواند با پیروی از یک فرد آگاه و متخصص در احکام دینی (مجتهد) نیز صورت بگیرد.
توحید به این معناست که ما به یگانگی خدا باور داریم و فقط او را پرستش میکنیم. مسلمانان ایمان دارند که خداوند آفرینندهی جهان است، به هیچ کس و هیچ چیز نیاز ندارد، همیشه بوده و همیشه خواهد بود و هیچ همتایی ندارد. اعتقاد به توحید، نه تنها پایهی دین اسلام، بلکه اساس همهی ادیانی است که از سوی خدا آمدهاند.
توحید مراحل و بخشهای گوناگونی دارد، از جمله:
* **توحید در ذات:** یعنی خدا یکی است و هیچ کس در ذات و هستی، مانند او نیست.
* **توحید در صفات:** یعنی ویژگیهای خدا مانند دانایی، قدرت و زندگی، عین ذات او هستند و از او جدا نیستند.
* **توحید در افعال:** یعنی همهی رویدادها و کارهای جهان، با خواست و فرمان خدا انجام میشود.
* **توحید در عبادت:** یعنی فقط خدا سزاوار پرستش و عبادت است و باید فقط برای او عبادت کرد.
عدل یعنی دادگری و برابری. شیعیان باور دارند که خداوند عادل است و هرگز ستم نمیکند. این عدالت خداوندی به آن معناست که او هر چیزی را در جای مناسب خود میگذارد و هیچ کس را بدون دلیل مجازات یا پاداش نمیدهد.
این باور نشان میدهد که همه کارهای انسانها ثبت میشود و در روز قیامت، بر پایه عدل خداوند از آنها حسابکشی خواهد شد.
پیامبری به این مفهوم است که خداوند فرستادگانی را برای راهنمایی انسانها به جهان میفرستد. این پیامبران، افراد شایسته و برگزیدهای هستند که پیام الهی را دریافت میکنند و مردم را به یکتاپرستی، برپایی عدالت و رعایت اصول اخلاقی دعوت مینمایند.
در باور اسلامی، خدا برای هر قوم و جامعهای پیامآوری فرستاده است و حضرت محمد(ص) آخرین فرستاده خدا و خاتمالانبیا محسوب میشود. همچنین قرآن کریم به عنوان کتاب آسمانی مسلمانان نازل گردیده تا راه هدایت برای همیشه در دسترس بماند.
بر اساس باور شیعیان، امامت به معنای هدایت و رهبری مسلمانان پس از درگذشت پیامبر اسلام(ص) است. امامان معصوم، جانشینان پیامبر هستند و وظیفه دارند که دین را به درستی بیان کنند، معانی آن را روشن سازند و از تغییر و تحریف آن جلوگیری نمایند. این امامان علاوه بر دانشی که از سوی خداوند دارند، از ویژگی مصونیت از خطا و گناه نیز برخوردارند.
به باور شیعه، دوازده امام از خاندان پیامبر(ص) و با دستور مستقیم خداوند برای این مسئولیت انتخاب شدهاند. آخرین امام، امام مهدی(عج) است که اکنون در غیبت زندگی میکند و روزی ظهور خواهد کرد تا جهان را از عدالت و دادگری پر سازد.
معاد به این معناست که انسانها بعد از مرگ دوباره زنده میشوند و در روز قیامت حاضر میگردند. بر اساس باور مسلمانان، پس از پایان یافتن این دنیا، همه مردم بار دیگر زندگی مییابند تا در محکمه خدا حاضر شوند و نتیجه کارهایشان را مشاهده کنند.
در آن روز، افراد نیکوکار به بهشت میروند و کسانی که بدی کردهاند، به دوزخ فرستاده میشوند. ایمان به معاد باعث میشود آدمها در زندگی این دنیا با توجه و پرهیزگاری رفتار کنند و همیشه از خدا بترسند.
بنیادهای اصلی دین اسلام به روشنی یا به صورت غیرمستقیم در آیات قرآن کریم مورد توجه قرار گرفتهاند. برای نمونه، یکتاپرستی که مهمترین اصل است در آیاتی مانند «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» (سوره توحید) آمده است. عدل و دادگری خداوند نیز در آیاتی همچون «إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئًا» (یونس/۴۴) بیان شده است. علاوه بر این، موضوع پیامبری و فرستاده شدن پیامآوران الهی در بخشهای زیادی از قرآن مطرح گشته و مسئله معاد و زندگی پس از مرز نیز در سورههایی مانند قیامت و واقعه به طور کامل شرح داده شده است. این مطالب نشان میدهد که پایههای اعتقادی دین، برگرفته از وحی و سخن خداوند است.
در باور اهل سنت، اصول دین به شکل مشخص و ثابتی در پنج بخش جداگانه دستهبندی نشده است، اما آنها هم به پایههای اصلی دین مانند یگانگی خدا، پیامبری و روز قیامت ایمان دارند. تفاوت اصلی در این است که اهل سنت، «عدل» و «امامت» را مانند شیعیان، جزو اصول جداگانه و مستقل دین به شمار نمیآورند. از دیدگاه اهل سنت، پس از رحلت پیامبر(ص)، رهبری مسلمانان از راه توافق یا انتخاب مردم صورت میگیرد و اعتقاد به امامان معصوم در نظام اعتقادی آنها جایی ندارد. با این همه، شیعیان و اهل سنت در موارد اساسی بسیاری مانند ایمان به خدا، پیامبران و روز رستاخیز، باورهای مشترک فراوانی دارند.
باورهای اصلی دین به زندگی ما هدف و جهت میدهند و ما را به سوی یکتاپرستی، دادگری، نیکاخلاقی و زندگی معنوی راهنمایی میکنند. ایمان داشتن به خدا و روز رستاخیز، به دل آرامش و به زندگی امید میبخشد. باور به این که خداوند عادل است، ما را به انجام کارهای درست و دوری از ستم تشویق میکند. پیامبران و امامان نیز همچون چراغهای راهنما هستند و مسلمانان را از بیراهه رفتن نجات میدهند.
اسلام بر پنج پایه اصلی استوار است که عبارتاند از: یکتاپرستی، باور به عدل خداوند، ایمان به پیامبران، اعتقاد به امامت و ایمان به روز رستاخیز. هر یک از این اصول، بخش مهمی از عقیده مسلمانان را تشکیل میدهد. دانستن و درک این اصول، تنها یک بحث ذهنی نیست، بلکه باید در رفتار و زندگی روزمره ما هم دیده شود. کسی که با شناخت و آگاهی این اصول را بپذیرد، به ایمانی استوار و آرامش درونی دست پیدا میکند.
به همین دلیل، بررسی و فهمیدن این اصول دین به زبان ساده، میتواند راهنمایی روشن برای همه باشد تا اسلام را بهتر درک کنند و در مسیر معنویت و نجات گام بردارند.
