با نشانههای بیماری گواتر آشنا شوید!
گواتر به بزرگ شدن غیرطبیعی غده تیروئید گفته میشود. این غده در جلوی گردن و پایین حنجره قرار دارد. در حالت عادی، این غده قابل مشاهده نیست، اما وقتی بزرگ میشود، میتوانید یک برآمدگی در جلوی گردنتان ببینید.
نشانه اصلی این بیماری، خود همین تورم و برجستگی در ناحیه گردن است. اما ممکن است نشانههای دیگری هم داشته باشد، مانند:
* احساس فشار در گلو یا احساس خفگی
* مشکل در بلعیدن غذا یا آب دهان
* سرفههای خشک و بیدلیل
* گرفتگی صدا
* مشکل در تنفس بهویژه هنگام دراز کشیدن
اگر هر کدام از این نشانهها را در خود مشاهده کردید، بهتر است برای معاینه و بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کنید.

گواتر به معنای بزرگ شدن غیرعادی غده تیروئید در جلوی گردن است. یکی از دلایل اصلی این بیماری در بسیاری از نقاط جهان، کمبود ماده معدنی ید در بدن است؛ به خصوص در مناطقی که آب و خاک آنها از ید کمی برخوردار است. روش درمان گواتر بستگی به علت ایجاد آن دارد و ممکن است شامل مصرف ید، استفاده از داروهای خاص یا در مواردی انجام عمل جراحی باشد.
علائم بیماری گواتر
بیماری گواتر به بزرگ شدن غیرعادی غده تیروئید گفته میشود. این مشکل ممکن است با نشانههای مختلفی همراه باشد که برخی از آنها عبارتاند از:
– **برآمدگی در گردن**: معمولاً در جلوی گردن ورم یا یک برجستگی دیده میشود که با لمس کردن قابل تشخیص است.
– **سختی در قورت دادن غذا**: وقتی غده تیروئید بزرگ میشود، ممکن است به مری فشار بیاورد و بلعیدن غذا یا مایعات را سخت کند.
– **مشکل در تنفس**: در مواردی که گواتر بزرگ است، ممکن است به نای فشار وارد کند و باعث احساس تنگی نفس یا سنگینی در ناحیه گلو شود.
– **کم یا زیاد شدن انرژی**: اختلال در کارکرد تیروئید گاهی باعث خستگی زیاد یا تغییر در سطح انرژی فرد میشود.
– **نشانههای وابسته به پرکاری یا کمکاری تیروئید**: بسته به این که گواتر همراه با پرکاری یا کمکاری تیروئید باشد، ممکن است کاهش یا افزایش وزن، عرق کردن زیاد یا تغییر در ضربان قلب نیز رخ دهد.
علل گواتر (بیماری گواتر ناشی از کمبود چیست؟)
بیماری گواتر میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. در ادامه این دلایل را به زبان ساده توضیح میدهیم:
**کمبود ید:** ید یک ماده معدنی مهم برای ساخت هورمونهای تیروئید است. وقتی بدن به اندازه کافی ید دریافت نکند، غده تیروئید برای جبران این کمبود بزرگ میشود و گواتر به وجود میآید.
**مشکلات تیروئید:** برخی بیماریها که در آن سیستم ایمنی بدن به غده تیروئید حمله میکند، میتوانند باعث پرکاری یا کمکاری این غده شوند و در نهایت به گواتر منجر گردند.
**مشکلات هورمونی:** اگر غده تیروئید بیش از حد نیاز یا کمتر از مقدار لازم هورمون تولید کند، این عدم تعادل میتواند باعث بزرگ شدن آن شود.
**مصرف بعضی داروها:** مصرف طولانیمدت برخی داروها، مانند داروی لیتیوم که برای برخی اختلالات روانپزشکی تجویز میشود، میتواند یکی از عوامل ایجاد گواتر باشد.
**علل ارثی:** در بعضی خانوادهها، به دلیل مشکلات ژنتیکی که از والدین به فرزندان منتقل میشود، احتمال ایجاد گواتر بیشتر است.
**تغذیه نامناسب و محیط:** خوردن بیش از حد برخی مواد غذایی خاص میتواند در کارکرد طبیعی تیروئید اختلال ایجاد کند.
**کمبود مواد مغذی:** فقط کمبود ید نیست که مشکلساز است؛ کمبود مواد معدنی دیگری مثل سلنیوم و روی نیز میتوانند بر عملکرد تیروئید اثر منفی بگذارند و باعث گواتر شوند.
**تومور یا کیست:** گاهی وجود یک توده (که میتواند خوشخیم یا کیست باشد) درون غده تیروئید، باعث بزرگ شدن ظاهری آن و بروز گواتر میگردد.
پیشگیری از گواتر
برای جلوگیری از ابتلا به گواتر، میتوانید کارهایی انجام دهید که به حفظ سلامتی غده تیروئید و دور ماندن از بیماریهای مربوط به آن کمک میکند. این راهها شامل موارد زیر است:
مصرف ید کافی
استفاده از نمک یددار و خوردن مواد غذایی مانند ماهی، شیر و ماست و بعضی از سبزیها، برای تأمین ید مورد نیاز بدن در طول روز و پیشگیری از کمبود این ماده ضروری است.
تغذیه مناسب
خوردن غذاهایی که دارای ویتامینها و مواد معدنی ضروری برای سلامت تیروئید هستند — مانند سلنیوم، روی و ویتامینهای گروه B — میتواند به حفظ کارکرد درست این غده مهم بدن کمک کند.
پرهیز از مواد غذایی گواترژنیک
اگر احتمال ابتلا به گواتر در شما وجود دارد، بهتر است از خوردن مواد غذایی که باعث ایجاد گواتر میشوند کمتر استفاده کنید. سبزیجاتی مانند کلم، بروکلی و گلکلم (مخصوصاً اگر به صورت خام مصرف شوند) میتوانند در جذب ید توسط بدن اختلال ایجاد کنند. بنابراین کاهش مصرف این مواد غذایی میتواند برای شما مفید باشد.
آگاهی و معاینههای دورهای
مراجعهٔ دورهای به پزشک و انجام آزمایشهای مربوط به تیروئید، به خصوص اگر نشانههایی از بیماری دارید یا در خانواده سابقهٔ مشکل تیروئید وجود دارد، برای تشخیص زودرس و درمان بموقع این بیماریها بسیار اهمیت دارد.
مدیریت استرس
کنترل فشارهای عصبی و رعایت اصول یک زندگی سالم، تأثیر مستقیمی بر سلامت عمومی بدن و بهبود عملکرد اندامهای مختلف مانند غده تیروئید دارد.
اجتناب از مصرف داروهای تحریککننده تیروئید
ممکن است بعضی از داروها بر عملکرد تیروئید اثر نامطلوبی داشته باشند. به همین دلیل، مصرف داروها باید حتماً زیر نظر پزشک باشد و از عوارض احتمالی آنها آگاه باشید.
با رعایت این نکات، میتوانید از بروز گواتر و دیگر مشکلات مربوط به تیروئید جلوگیری کنید و سلامت این غده مهم را حفظ نمایید.
درمان گواتر
روش درمان گواتر به دلیل به وجود آورنده آن و میزان پیشرفت بیماری بستگی دارد. اگر گواتر به خاطر کمبود ید در بدن ایجاد شده باشد، استفاده از نمک یددار و خوردن مواد غذایی حاوی ید میتواند به کوچک شدن گواتر و بهتر کار کردن تیروئید کمک کند. گاهی نیز ممکن است لازم باشد از قرصهای حاوی ید استفاده شود. وقتی گواتر به دلیل مشکلات تیروئید مثل پرکاری یا کمکاری آن باشد، پزشک ممکن است داروهای خاصی را برای بیمار تجویز کند. این داروها میتوانند شامل هورمونهای ساختگی تیروئید برای کمکاری، یا داروهایی برای کنترل پرکاری تیروئید باشند.
یکی دیگر از راههای درمان پرکاری تیروئید و گواتر، استفاده از ید رادیواکتیو است. این روش به کوچک شدن غده تیروئید و کم کردن تولید هورمونهای آن کمک میکند. اگر گواتر به خاطر وجود تومور، کیست یا بزرگی بیش از حد تیروئید باشد، ممکن است نیاز به عمل جراحی برای برداشتن بخشی از غده یا تمام آن باشد. معمولاً وقتی دیگر روشهای درمانی جواب ندهند، از جراحی استفاده میشود. در بعضی موارد نیز با استفاده از هورمونهای تیروئید، کارکرد این غده تنظیم و اندازه گواتر کاهش مییابد.
به طور کلی، انتخاب بهترین روش درمان باید توسط پزشک و پس از بررسی کامل شرایط بیمار انجام شود. تشخیص درست دلیل گواتر و انتخاب راه درمان مناسب، برای سلامت تیروئید و کاهش نشانههای بیماری بسیار مهم است.
علایم پرکاری و کم کاری غده پاراتیروئید













