امام زمان، آخرین پیشوا و نجاتبخش
همه ادیان معتقدند روزی یک نجاتدهنده بزرگ خواهد آمد تا دنیا را از تاریکی و ستم پاک کند. ما شیعیان به وجود چنین رهبری باور داریم که او را “امام زمان” یا “مهدی” مینامیم.
امام زمان، دوازدهمین جانشین پس از پیامبر اسلام است. نام اصلی او “م ح م د” پسر “حسن” است. او در پانزدهم شعبان سال ۲۵۵ هجری قمری در شهر سامرا به دنیا آمد. تولد او برای دشمنان حکومت وقت، مانند عباسیان، پنهان نگه داشته شد؛ زیرا آنها قصد داشتند جان او را بگیرند.
ایشان پس از شهادت پدر بزرگوارشان، امام حسن عسکری، در پنج سالگی به امامت رسیدند. این سن کم برای رهبری دینی، خود نشانهای از قدرت الهی است.
امام زمان در دوران کودکی از دیدگان مردم پنهان شد. این دوره که به آن “غیبت” میگویند، به دو بخش تقسیم میشود:
– **غیبت صغری (کوتاه):** این دوره حدود ۶۹ سال طول کشید. در این مدت، مردم از طریق چهار نماینده خاص با امام در ارتباط بودند.
– **غیبت کبری (بلند):** این دوره از سال ۳۲۹ هجری قمری آغاز شده و تا امروز ادامه دارد. در این زمان، ما مستقیماً به امام دسترسی نداریم، اما او همچون خورشید پشت ابر، ناظر بر احوال ماست و از دور هدایتمان میکند.
ما معتقدیم زمانی که جهان از ظلم و بیعدالتی پر شود، امام زمان با فرمان خداوند ظهور خواهد کرد. او جهان را از تاریکیها نجات داده و آن را پر از عدل و داد خواهد کرد، همانگونه که از ستم پر شده باشد.
در دوران غیبت، وظیفه ما این است که:
– همیشه برای فرج او دعا کنیم.
– با انجام کارهای خوب و دوری از گناه، خود را برای ظهورش آماده نگه داریم.
– در برابر سختیها صبور بوده و امیدوار باشیم.
ای خداوند مهربان، ما را از یاران و منتظران واقعی امام عصر قرار بده و ظهورش را هرچه زودتر برسان.

زندگی نامه امام زمان (عج)
همیشه در دنیا راهنمایی از سوی آسمان وجود داشته و خواهد داشت. آخرین راهنمای الهی روی زمین و آخرین امام شیعیان، امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف است. او در میان مردم زندگی میکند، اما کسی او را نمیشناسد تا زمانی که خداوند مهربان اجازه ظهورش را بدهد. آن روز، شایستگان و خوبان، دنیایی پر از عدالت و بدون ستم را خواهند دید. در ادامه، بیشتر با زندگی این امام بزرگوار آشنا میشویم. با آدینوشاپ همراه باشید.
خانواده امام زمان(عج)
مادر ایشان دختری از نوادگان شمعون، یکی از یاران حضرت عیسی(ع) بود که پدرش یوشعا، از خاندان پادشاهی روم به شمار میآمد. برای این بانوی بزرگوار نامهایی مانند نرجس، سوسن، صیقل، صقیل و ملیکه نقل شده است.
پیش از آمدنش به سرزمین اسلامی، خوابهای پرمعنایی میدید. در یکی از این خوابها، پیامبر اسلام(ص) و حضرت عیسی(ع) او را به عقد امام حسن عسگری(ع) درآوردند. در خوابی دیگر، حضرت فاطمه(س) او را به اسلام دعوت کرد و او پذیرفت.
در رویایی دیگر، به او دستور داده شد که هنگام نبرد سپاه اسلام با رومیان، در لباس کنیزی همراه سپاه روم به مرز برود. او چنین کرد و در نهایت به دست مسلمانان اسیر شد و به بغداد انتقال یافت.
در بغداد، نماینده امام هادی(ع) ـ امام دهم شیعیان ـ او را خریداری کرد. نامهای از امام هادی(ع) که به زبان رومی نوشته شده بود به او داد و همراه او به سامرا نزد امام رفتند. در آنجا امام هادی(ع) به او بشارت داد که همسر امام یازدهم و مادر نجاتبخش عالم بشریت خواهد شد.
آموزش احکام و آداب اسلامی این بانوی بزرگوار را حکیمه، خواهر امام هادی(ع)، بر عهده گرفت و پس از مدتی، او به همسری امام حسن عسگری(ع) درآمد.
تولد امام زمان (عج)
بر اساس داستانهایی که از پیامبر(ص) نقل شده بود، قرار بود فرزندی از امام یازدهم به دنیا بیاید که روزی بر تمام دنیا چیره شود و حکومتهای ستمگر را از بین ببرد و زمین را از عدل و داد پر کند. به همین دلیل، خلفای عباسی همیشه در پی آن بودند تا از تولد این نوزاد آگاه شوند و او را نابود کنند.
با این حال، با وجود تمام مراقبتهای دشمن، در سپیدهدم پانزدهم شعبان سال ۲۵۵ هجری، در شهر سامرا ـ پایتخت حکومت معتصم عباسی ـ آخرین جانشین پیامبر(ص) و فرزند امام عسگری(ع)، به صورت پنهانی متولد شد. آن حضرت پنج سال در خانه امام زندگی کرد و تنها عدهی کمی از یاران ویژه از وجود ایشان خبر داشتند. در این مدت، امام عسگری(ع)، پسر بزرگوار خود را به عنوان رهبر و جانشین پس از خود، به برخی از نزدیکان معرفی کردند تا پس از ایشان، کار دین مردم، دچار هرج و مرج نشود.
نام و القاب امام زمان (عج)
نام اصلی امام زمان(عج) و نامی که با آن خوانده میشود، همان نام و کنیهی پیامبر اسلام(ص) است. بر پایهی برخی روایتها، پیش از ظهور آن حضرت، بردن نام اصلی ایشان روا نیست. به همین دلیل، مسلمانان برای خطاب کردن ایشان از لقبهایی مانند «مهدی»، «حجت»، «قائم»، «خلف صالح»، «صاحبالزمان»، «صاحب»، «صاحبالدار» و «بقیةالله» استفاده میکنند.
همچنین در دوران غیبت کوتاهمدت (غیبت صغری)، ایشان را با عنوان «ناحیه مقدسه» میشناختند.
ویژگیهای امام زمان (عج)
بر اساس آموزههای اسلامی، امام زمان(عج) از نظر ظاهری و ویژگیهای اخلاقی، بیش از هر کسی به پیامبر اسلام(ص) شباهت دارد. در برخی روایتها، صفات ایشان اینگونه بیان شده است:
فروتنترین فرد در برابر خداوند، دارای آرامش و وقاری بینظیر، از پدر و مادر هم با محبتتر و دلسوزتر برای مردم، بیش از همه به دستورهایی که میدهد عمل میکند و از آنچه دیگران را از آن بازمیدارد، خود بیشتر پرهیز میکند.
او کاملاً به حلال و حرام آگاه است، بسیار سادهزیست است و بینیاز از مردم است، در حالی که همگان به او نیاز دارند. با مسئولان سختگیر و دقیق است و در برابر مردم، بسیار بخشنده و مهربان است.
اگرچه عمر بسیار طولانی دارد، اما چهرهای شاداب و جوان دارد و گذر زمان، هیچ اثری بر چهره او نمیگذارد.
دوران غیبت
از آنجا که همیشه افرادی در پی آسیب رساندن به زندگی ایشان بودند، به دستور پروردگار، از چشم همگان دور شدند و به صورت ناشناس به زندگی خود ادامه دادند. زمان دوری ایشان به دو قسمتِ دوری کوتاهمدت و دوری بلندمدت تقسیم میشود.
1- دوران غیبت صغری
امام حسن عسگری(ع) در هشتمین روز ماه ربیعالاول سال ۲۶۰ هجری به دستور معتصم عباسی به شهادت رسیدند. پس از ایشان، حضرت مهدی(ع) در پنجسالگی به امامت رسیدند و زندگی پنهانی خود را آغاز کردند. این دوره، آغاز “غیبت صغری” بود که ۶۹ سال به طول انجامید.
در طول این مدت، امام زمان(عج) از طریق چهار نمایندهٔ ویژه با شیعیان در ارتباط بودند و پرسشها و مشکلات دینی و علمی آنان را پاسخ میدادند. این چهار نفر که به “نواب اربعه” معروفند، عبارت بودند از:
۱. عثمان بن سعید عمری: او از یازدهسالگی در خدمت اهل بیت(ع) بود و مورد اعتماد کامل امام حسن عسگری(ع) قرار داشت. وی در سال ۲۶۵ هجری قمری وفات یافت.
۲. محمد بن عثمان بن سعید: پسر نمایندهٔ اول بود و همانند پدرش، مورد اطمینان امام عسگری(ع) شناخته میشد. پس از پدر، نمایندگی امام زمان(عج) را بر عهده گرفت. مدت نمایندگی او طولانیتر از پدرش بود و نامههای مردم را به امام میرساند و پاسخهای کتبی حضرت را به شیعیان بازمیگرداند. او در سال ۳۰۴ هجری قمری درگذشت.
۳. حسین بن روح: از نزدیکان محمد بن عثمان بود و به خردمندی و درایت شهرت داشت. به دستور امام(عج) و توسط محمد بن عثمان، به عنوان سومین نماینده معرفی شد. سال وفات او ۳۲۶ هجری قمری است.
۴. علی بن محمد سمری: امام زمان(عج) در نامهای به او فرمود: «تو آخرین نمایندهٔ ویژهٔ من هستی و پس از خود نباید کسی را به عنوان جانشین معرفی کنی.» وی در سال ۳۲۹ هجری قمری دار فانی را وداع گفت.
2- دوران غیبت کبری
پس از رحلت آخرین نماینده ویژه امام زمان(عج) در سال ۳۲۹ هجری، دوره غیبت کبری شروع شد که تا امروز نیز ادامه دارد. این دوران تا زمانی که جهان با ظهور آن حضرت روشن و نورانی شود و چشمان منتظران به دیدارش روشنایی یابد، طول خواهد کشید.
در این دوره به شیعیان سفارش شده است که امام زمان خود را به خوبی بشناسند، او را ناظر بر کارهای خود بدانند، دانش و دانایی بیاموزند، از آشوبها و فتنهها دوری کنند، به یکدیگر یاری رسانند و اخلاق و رفتار پیامبر اسلام(ص) را الگوی خود قرار دهند. همچنین پیوسته برای رفع مشکلات و رسیدن به آیندهای درخشان با ظهور امام زمان(عج) دعا کنند و در جهت فراهم کردن زمینههای ظهور بکوشند.
تفاوت غیبت صغری و غیبت کبری
در هر دو دوره غیبت، امام زمان(عج) از دید مردم پنهان شدند. اما در غیبت کوتاهمدت، ارتباط ایشان با مردم از طریق نمایندگان ویژهای برقرار بود. در آن زمان، مردم میتوانستند سوالات و مشکلات خود را بپرسند و پاسخ مستقیم از امام دریافت کنند. اما در غیبت بلندمدت، این ارتباط مستقیم قطع شد و هدایت و رهبری جامعه به عهده دانشمندان و کارشناسان دینی گذاشته شد.
مدت زمان غیبت کوتاه، شصت و نه سال بود و به خاطر کوتاه بودن، آن را “غیبت صغری” نامیدند. در مقابل، غیبت بلندمدت، مدت زمان نامعلوم و بسیار طولانی دارد و پایانی برای آن مشخص نیست. به همین دلیل و نیز به خاطر قطع شدن ارتباط مستقیم با امام، این دوره را “غیبت کبری” مینامند.
دوره حکومت امام زمان (عج)
بر اساس روایتها، روزی فرا میرسد که به فرمان خدا، امام زمان(عج) به همراه یاران خود قیام میکند. در آن زمان، او یک حکومت جهانی تشکیل میدهد و عدالت در سراسر جهان گسترش مییابد.
در دوران حکومت ایشان، رفاه و آسایش همگانی برقرار میشود و ثروت به صورت عادلانه میان مردم تقسیم میگردد. قدرت به دست افراد محروم و ستمدیده جامعه میافتد و زمین از هر گونه ظلم و ستم پاک میشود.
اخلاق نیکو رشد میکند، علم و دانش به شکلی بیسابقه گسترش مییابد و امنیت کامل در زندگی مردم حاکم میشود. احکام الهی به طور کامل اجرا میگردد و صنعت و فناوری نیز پیشرفت چشمگیری خواهد داشت.
«خداوند ظهورش را نزدیک فرماید»













