هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه2 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
با سوره تغابن بیشتر آشنا شویم!
قرآن کریم کتاب راهنمای بشر است و هر بخش از آن، پنجرهای به سوی شناخت پروردگار میگشاید. در میان سورههایی که در مدینه نازل شده، سوره تغابن از اهمیت خاصی برخوردار است. این سوره با اینکه حجم کمی دارد، پر از درسهای اعتقادی، اخلاقی و تربیتی است. مطالعه این سوره نهتنها شناخت ما را از خدا و روز قیامت بیشتر میکند، بلکه نگرش ما به زندگی دنیا و وظایف فردی و اجتماعیمان را نیز دگرگون میسازد.
در این نوشته، با زبانی روان و بر پایه دانش تفسیر، به معرفی، تحلیل محتوا، درونمایههای اساسی، پندهای اخلاقی و برکات سوره تغابن خواهیم پرداخت.
سوره تغابن که شصت و چهارمین بخش قرآن است، در واقع صد و دهمین سورهای محسوب میشود که بر پیامبر(ص) نازل شده و در جزء بیست و هشتم قرآن جای گرفته است. این سوره ۱۸ آیه دارد و از نوع سورههای مدنی است؛ یعنی پس از آن که پیامبر(ص) به مدینه مهاجرت کردند، نازل شده است. نام این سوره از آیه نهم آن گرفته شده که در آن از «یَوْمُ التَّغابُنِ» صحبت شده است؛ روزی که حقایق آشکار میشود و برندگان و بازندگان واقعی مشخص میگردند.
واژه «تغابن» در اصل به معنای آشکار شدن زیان یا مغبون شدن است. در توضیحات تفسیری آمده که این نام به این دلیل انتخاب شده که در روز قیامت، برخی از مردم پشیمان و زیانکار خواهند بود و گروهی دیگر، خوشبخت و رستگار.
به بیان سادهتر، یوم التغابن روزی است که عدهای خود را زیانکار میبینند، چون فرصتهای زندگی خود را از دست دادهاند و در برابر آن چیزی به دست نیاوردهاند.
به عبارت دیگر، قیامت برای کسانی که در زندگی با خداوند معامله نکردهاند یا در انجام وظایف دینی خود کوتاهی کردهاند، روز «تغابن» نامیده میشود.
در بررسی سوره تغابن، با مفاهیم ژرف و پرمعنای آن آشنا میشویم. برای درک بهتر، محتوای این سوره را میتوان به صورت زیر دستهبندی کرد:
سوره با این مفهوم شروع میشود که همهی آنچه در آسمانها و زمین است، خدا را ستایش میکنند: «یُسَبِّحُ لِلَّهِ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ» (آیه ۱). این جمله به ما میفهماند که تمام جهان، نشانهای از یگانگی و عظمت پروردگار است.
در ادامه سوره بیان میشود که خداوند انسان را خلق کرد. بعضی از مردم راه درست را انتخاب کردند و هدایت یافتند، در حالی که عدهای دیگر راه ناسپاسی و نافرمانی در پیش گرفتند. در پایان، همه انسانها به سوی خدا بازگردانده میشوند. هدف از این جهان، آزمایش انسانها در باورهایشان و انجام کارهای نیک است.
آیه ۹ میفرماید: «یَوْمَ یَجْمَعُکُمْ لِیَوْمِ الْجَمْعِ ذلِكَ یَوْمُ التَّغابُنِ». این آیه به روز قیامت اشاره دارد؛ روزی که همه انسانها گرد هم آورده میشوند و در آن، برندگان و بازندگان حقیقی مشخص میگردند. در آن روز، کسانی که ایمان آوردهاند، به پاداش همیشگی در بهشت میرسند و کسانی که ایمان نیاوردهاند، در عذاب دوزخ گرفتار خواهند شد.
در این بخش از قرآن، بارها و بارها به دو موضوع مهم اشاره شده است: باور قلبی به خدا و انجام کارهای نیک. خداوند به کسانی که این دو ویژگی را دارند، وعدههای بزرگی داده است. وعده میدهد که خطاهایشان را میبخشد و آنان را به باغهای زیبا و همیشهسبز بهشت وارد خواهد کرد.
در بخش پایانی سوره، یک هشدار تربیتی مهم بیان شده است: «إِنَّ مِنْ أَزْواجِکُمْ وَ أَوْلادِکُمْ عَدُوًّا لَکُمْ فَاحْذَرُوهُمْ» (آیه ۱۴). این آیه یادآوری میکند که گاهی حتی نزدیکان ما مانند همسر و فرزندان میتوانند به صورت ناخواسته مانعی در راه ایمان و کارهای نیک ما باشند. اما بلافاصله این نوید را میدهد که اگر ببخشید و از خطاها درگذرید، خداوند بخشنده و مهربان است.
افزایش ایمان به خدا و روز قیامت: اعتقاد به این که در روز قیامت، حسابرسی دقیقی انجام میشود، سبب میشود انسان مسئولیتپذیرتر و هشیارتر شود.
یادآوری ارزش عمر انسان: فرد درمییابد که زیان اصلی، هدر دادن فرصتهای زندگی بدون ایمان و کارهای نیک است.
مسئولیت در قبال خانواده: آیات سوره یادآوری میکنند که حتی در روابط خانوادگی نیز باید مراقب بود تا دلبستگیهای دنیوی، مانع ایمان نشوند.
امید به بخشش خداوند: تأکید بر مهربانی و آمرزش خدا، دل مؤمنان را سرشار از امید و آرامش میکند.
استواری در برابر آزمایشهای زندگی: دشواریها و مشکلات، بخشی از آزمونهای الهی هستند که با صبر و ایمان میتوان از آنها پیروز بیرون آمد.
محوریت زندگی باید خدایی باشد: همه چیز به خواست و اراده خداوند اتفاق میافتد، پس انسان باید یکتاپرستی را اساس زندگی خود قرار دهد.
آماده شدن برای روز قیامت: یادآوری روز رستاخیز، انسان را به سمت اصلاح خود و پرهیز از گناهان سوق میدهد.
تعادل در ارتباط با خانواده: دوست داشتن همسر و فرزندان کاری پسندیده است، ولی اگر این علاقه مانع از یاد خدا و انجام کارهای واجب شود، میتواند مشکلساز گردد.
گذشت و چشمپوشی: این سوره به افراد باایمان سفارش میکند که در برابر اشتباهات اعضای خانواده، روحیه بخشش و گذشت داشته باشند.
کمک مالی به دیگران: در بخش پایانی سوره، بر اهمیت کمکهای مالی و قرضالحسنه تأکید شده است؛ کاری که هم برای جامعه مفید است و هم باعث دریافت پاداش اخروی میشود.
از پیامبر اکرم(ص) نقل شده که: «اگر كسى سوره تغابن را بخواند، از مرگ ناگهانی در امان میماند.»
همچنین امام صادق(ع) فرمودهاند: «هر کس این سوره را در نمازهای واجب بخواند، در روز قیامت، این سوره شفیع او خواهد بود و مانند گواهی راستگو نزد خداوند به نفع او شهادت میدهد. سپس تا زمانی که او را به بهشت وارد کند، از او جدا نمیشود.»
امام باقر(ع) نیز بیان کردهاند: «اگر شخصی همه سورههای مسبّحات را بخواند، پیش از مرگ، امام زمان(ع) را درک خواهد کرد و اگر از دنیا برود، در کنار پیامبر(ص) خواهد بود.»
در کتاب تفسیر برهان نیز برای خواندن این سوره فوایدی مانند در امان ماندن از شر دشمن و پیدا شدن چیز گمشده ذکر شده است.
سوره تغابن با اینکه آیات کمی دارد، اما سرشار از درسهای مهم و پرارزش خداست. محتوای این سوره بر پایه یکتاپرستی، یادآوری روز قیامت، ارزش ایمان و کارهای نیک، و همچنین توجه به آزمایشهای زندگی در خانواده و اجتماع استوار شده و مانند یک نقشه راهنما برای زندگی همراه با ایمان عمل میکند.
خواندن و اندیشیدن در سوره تغابن، به ما کمک میکند تا رابطه خود با خدا و مردم را بهتر و ژرفتر درک کنیم. در یک کلام، پیام نهایی این سوره این است: پیروز راستین کسی است که ایمان و کردار نیک خود را بر ثروت و خوشیهای زودگذر دنیا برتری دهد.
