هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه2 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
سیاره زحل، که با نام کیوان هم شناخته میشود، یکی از زیباترین و شناختهشدهترین سیارات در منظومه شمسی ماست. چیزی که این سیاره را خیلی خاص میکند، حلقههای شگفتانگیز دور آن است. این حلقهها از تکههای یخ و سنگ در اندازههای مختلف تشکیل شدهاند که مانند یک هاله درخشان، زحل را در بر گرفتهاند.
زحل یک غول گازی است، به این معنی که سطح جامدی مانند زمین ندارد و بیشتر از گازهای هیدروژن و هلیوم ساخته شده است. این سیاره پس از مشتری، دومین سیاره بزرگ در منظومه شمسی ما محسوب میشود.
یکی دیگر از ویژگیهای جالب زحل، قمرهای فراوان آن است. این سیاره دهها قمر دارد که برخی از آنها، مانند تیتان، بسیار بزرگ و اسرارآمیز هستند. تیتان جوی غلیظ دارد و حتی دریاچههایی از مواد شیمیایی مایع روی سطح آن وجود دارد.
به دلیل فاصله بسیار زیادی که از خورشید دارد، یک سال روی زحل بسیار طولانی است و معادل حدود ۳۰ سال زمینی طول میکشد. اما برخلاف آن، یک روز روی زحل بسیار کوتاهتر از زمین است و تنها حدود ۱۰ ساعت و نیم طول میکشد.
در آسمان شب، زحل به عنوان یک جرم درخشان و معمولاً زردرنگ دیده میشود که با یک تلسکوپ کوچک هم میتوان حلقههای زیبای آن را مشاهده کرد.
سیاره زحل که به آن کیوان هم میگویند، ششمین سیاره در منظومه شمسی ماست و پس از مشتری، بزرگترین سیاره محسوب میشود. در ادامه میخواهیم بیشتر با این دنیای شگفتانگیز آشنا شویم.
زحل یک غول گازی است و با اینکه حجم بسیار بزرگی دارد، فقط ۹۵ برابر زمین جرم دارد. چگالی آن بسیار کم است و حتی از آب نیز کمتر است. مدت زمان یک روز کامل در کیوان، تقریباً ۱۰ ساعت و ۳۹ دقیقه زمینی است و یک سال آن برابر با ۲۹٫۵ سال زمین طول میکشد.
مدار استوایی زحل حدود ۲۷ درجه است و به همین دلیل، تغییر زاویه آن نسبت به خورشید شبیه به زمین است. در نتیجه، این سیاره هم چهار فصل را تجربه میکند. ساختار زحل هم مانند مشتری از گاز تشکیل شده که بیشتر آن هیدروژن است و مقدار کمی هلیوم و متان نیز در آن وجود دارد.
اگر به آسمان شب نگاه کنید، میتوانید زحل را بهعنوان جرمی نسبتاً درخشان ببینید. آنچه آسمان این سیاره را چشمنواز میکند، حلقههای زیبا و درخشان دور آن و همچنین قمرهای متعددش است. به دلیل چرخش سریع کیوان به دور خود، قطبهای آن کمی پخ شده و برای همین شکل سیاره کاملاً کروی نیست. زحل از نظر ظاهری و ویژگیها بسیار شبیه مشتری است، با این تفاوت که حلقههای خارقالعادهای دور آن را فرا گرفتهاند.
کیوان از سیاره مشتری کوچکتر است و جرم آن حدود ۹۵ برابر زمین است. این سیاره از نظر جرم و حجم، سومین جسم بزرگ در منظومه شمسی به شمار میرود. کیوان یک غول گازی محسوب میشود، زیرا سطح آن عمدتاً از گاز تشکیل شده است؛ هرچند که ممکن است در مرکز آن یک هسته جامد وجود داشته باشد.
زحل کمترین چگالی متوسط را در میان تمام سیارات منظومه شمسی دارد. جالب است بدانید اگر بتوانید زحل را در یک اقیانوس بسیار بزرگ قرار دهید، این سیاره روی آب شناور میماند! همچنین قطر این سیاره در نواحی استوایی حدود ۱۰٪ بیشتر از قطر آن در قطبهاست: ۶۰٬۲۶۸ کیلومتر در استوا در مقابل ۵۴٬۳۶۴ کیلومتر در قطبها.
به نظر میرسد ترکیب درونی زحل شبیه به مشتری باشد. بر اساس محاسبات نظری، حدود ۷۴٪ آن از هیدروژن، ۲۴٪ از هلیوم و ۲٪ از عناصر سنگینتر تشکیل شده است. این ترکیب تقریباً مشابه ترکیب خورشید است. احتمالاً زحل یک هسته سنگی و کوچک به قطر حدود ۲۰ هزار کیلومتر و جرمی معادل ۲۰ برابر جرم زمین دارد.
سیاره زحل در مجموع ۱۵۰ ماه دارد که از این تعداد، نام ۵۳ تای آنها به طور رسمی ثبت شده است. بزرگترین این ماهها تیتان نام دارد که پهنای آن به ۵۱۵۰ کیلومتر میرسد. چهار ماه دیگر به نامهای رئا، دیونه، تتیس و یاپتوس نیز وجود دارند که اندازه هر کدام بین ۱۰۵۰ تا ۱۵۳۰ کیلومتر است.
ماه رئا دارای یک حلقه مخصوص به خود و همچنین جو ویژهای است. بیشتر ماههای دیگر زحل بسیار کوچک هستند؛ ۳۴ تای آنها کمتر از ۱۰ کیلومتر قطر دارند و ۱۴ ماه دیگر نیز اندازهای بین ۱۰ تا ۵۰ کیلومتر دارند.
بیشتر نامهایی که برای ماههای زحل انتخاب شده، از اسطورههای یونان باستان و موجوداتی به نام تیتانها گرفته شده است. تیتان تنها ماه در کل منظومه شمسی است که جو آن به اندازهای غلیظ است که امکان انجام واکنشهای شیمیایی در آن وجود دارد. همچنین این تنها ماهی است که در سطح آن دریاچههایی از هیدروکربن دیده میشود.
در تاریخ ۶ ژوئن ۲۰۱۳، دانشمندان موفق شدند در لایههای بالایی جو تیتان، هیدروکربنهایی کشف کنند که از مواد اولیه برای شکلگیری حیات به شمار میروند. سپس در آوریل ۲۰۱۴، پژوهشگران ناسا گزارش کردند که به نظر میرسد یک ماه جدید در حال پدید آمدن در حلقه A زحل است.
یکی از رویدادهای جالب در میان ماههای زحل، بین دو ماه جانوس و اپیمتئوس رخ میدهد. این دو ماه در مداری بسیار نزدیک به هم به دور زحل میچرخند و هر چهار سال یکبار به حدی به هم نزدیک میشوند که نیروی جاذبه بین آنها باعث جابجایی و عوض شدن مدارشان با یکدیگر میشود.
میماس نیز یکی از کوچکترین ماههای زحل است که در سال ۱۷۸۹ توسط ویلیام هرشل شناسایی شد. این ماه کوچک که سطحی پر از گودال دارد و به «ستاره مرگ» معروف است، یکی از بزرگترین گودالهای برخوردی را با پهنی حدود ۱۳۰ کیلومتر در خود جای داده است. دلیل به وجود آمدن چنین پدیدههای عظیمی این است که جرم میماس از یک سو آنقدر زیاد است که گرانش آن، شکل کروی ماه را حفظ میکند، و از سوی دیگر آنقدر کم است که اجازه میدهد گودالهای بسیار بزرگی روی سطح آن تشکیل شود.
حلقههای سیاره زحل در فاصله حدود ۱۱ هزار کیلومتری از سطح آن قرار گرفتهاند. این حلقهها از قطعات یخ، سنگ و ذرات غبار تشکیل شدهاند که اندازه بعضی از آنها به کوچکی یک ذره ریز است و برخی دیگر به بزرگی یک خانه هستند. حلقههای زحل بسیار پهن هستند، اما در عین حال فوقالعاده نازک و تخت میباشند.
عرض این حلقهها به ۲۸۰ هزار کیلومتر میرسد، اما ضخامت آنها فقط حدود یک کیلومتر است. به همین دلیل، وقتی از کنار به زحل نگاه کنیم، حلقهها مانند یک خط نازک به نظر میرسند و تقریباً دیده نمیشوند. جالب است بدانید که پهنای بعضی از این حلقهها به اندازه فاصله بین زمین و ماه است.
سیارههای مشتری، نپتون و اورانوس نیز حلقه دارند، اما حلقههای زحل از همه واضحتر و قابل مشاهدهتر است. دانشمندان معتقدند که دلیل درخشندگی بیشتر حلقههای زحل، جوانتر بودن آنهاست. آنها گمان میکنند که این حلقهها زمانی تشکیل شدهاند که یکی از قمرهای زحل به آن نزدیک شده و در اثر نیروی جاذبه سیاره از هم پاشیده است.
حلقههای زحل بر اساس ترتیب کشف، با حروف الفبای لاتین نامگذاری شدهاند: A، B، C، D، E، F و G. بین این حلقهها سه فاصله اصلی به نامهای انکه، کیلر و مکسول وجود دارد، و همچنین یک فاصله بزرگتر به نام شکاف کاسینی دیده میشود.
اولین کسی که به این حلقه اسرارآمیز دور زحل توجه کرد و آن را کشف نمود، گالیله بود. او در سال ۱۶۱۰ متوجه آن شد و در ابتدا فکر میکرد که این حلقه جامد و یکپارچه است. اما امروزه ثابت شده که حلقهها از قطعات سنگی و تکههای یخ تشکیل شدهاند که برخی از آنها به اندازه یک خودرو هستند. ترکیب نیروی جاذبه زحل و قمرهای آن باعث شده که این قطعات همیشه به شکل حلقههای باریک و زیبا به دور سیاره ثابت به نظر برسند.
زحل، بعد از مشتری، دومین سیاره بزرگ و بسیار زیبا در منظومه شمسی است. این سیاره هفت حلقه مسطح دارد که دور آن میچرخند. در واقع، این حلقهها از تعداد زیادی حلقه باریک تشکیل شدهاند که بیشتر آنها از ذرات یخی ساخته شدهاند.
حلقههای زحل آن را به یکی از دیدنیترین اجرام آسمانی تبدیل کردهاند. علاوه بر زحل، سیارات مشتری، نپتون و اورانوس هم حلقه دارند، اما حلقههای آنها در مقایسه با زحل خیلی کمنورتر است.
سیاره زحل بیشتر از گاز تشکیل شده و هلیوم بخش عمده آن را تشکیل میدهد. به همین دلیل، انسان نمیتواند روی سطح آن بایستد، همانطور که روی زمین ایستاده است.
حلقههای زحل بسیار بزرگ اما بسیار نازک هستند. جالب است بدانید که اگر حلقههای اصلی زحل را بین زمین و ماه پهن کنیم، به راحتی در این فاصله جا میشوند، در حالی که ضخامت آنها کمتر از یک کیلومتر است.
تنها حلقههای زحل هستند که با تلسکوپهای معمولی از روی زمین دیده میشوند.
زحل ۵۳ قمر دارد که نامگذاری شدهاند و ۱۶ قمر احتمالی دیگر نیز دارد که در حال بررسی و تأیید هستند.
نخستین فضاپیمایی که به زحل سفر کرد، پایونیر ۱۱ نام داشت. این فضاپیما در سال ۱۹۷۳ به فضا پرتاب شد و در سال ۱۹۷۹ به زحل رسید.
یک روز در زمین ۲۴ ساعت است، اما یک روز در سیاره زحل فقط ۱۰ ساعت و ۳۹ دقیقه طول میکشد.
زحل با سرعت ۹۹۷۷ کیلومتر بر ساعت به دور خود میچرخد. این سرعت بالا باعث شده است که قسمت استوای سیاره برآمده و قطبهای آن مسطح به نظر برسند. به همین دلیل، زحل را مسطحترین سیاره منظومه شمسی میدانند.
تیتان، بزرگترین قمر زحل، تنها قمری است که جو قابل توجهی دارد. ضخامت جو تیتان ۵۹۵ کیلومتر است که حدود ۱۰ برابر ضخیمتر از جو کره زمین است.
از آنجا که زحل از زمین بسیار دورتر از خورشید قرار گرفته، یک بار گردش آن به دور خورشید معادل ۳۰ سال زمینی طول میکشد.
تاکنون تنها چهار فضاپیما از زحل بازدید کردهاند: پایونیر ۱۱ در سال ۱۹۷۹، وویجر ۱ در سال ۱۹۸۰، وویجر ۲ در سال ۱۹۸۱ و کاسینی در سال ۲۰۰۴. فضاپیمای کاسینی حتی وارد مدار زحل شد و عکسهای زیبایی از حلقهها و قمرهای آن گرفت.
