هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه1 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
حتماً با لیست غلات بیشتر آشنا شوید!
غلات، گروه بسیار مهمی از مواد غذایی هستند که نقش اساسی در تأمین انرژی و سلامتی بدن دارند. از گندم و برنج گرفته تا جو و ذرت، این دانههای مغذی، پایه اصلی بسیاری از غذاهای روزانه ما را تشکیل میدهند.
آشنایی با انواع مختلف غلات و خواص هرکدام، به شما کمک میکند تا برنامه غذایی سالمتر و متنوعتری برای خود و خانوادهتان تهیه کنید.
از قدیمیترین و شناختهشدهترین غلاتی که انسان از گذشته تا امروز استفاده کرده، میتوان به گندم، برنج و ذرت اشاره کرد. مصرف غلات به عنوان غذا، سابقهای بسیار طولانی دارد. مدارکی وجود دارد که نشان میدهد مردم از حدود ۱۰۰۰۰ تا ۱۶۰۰۰ سال پیش از میلاد، به کشت غلات برای تأمین خوراک خود میپرداختند.
غلات حتی در شکلگیری تمدنهای نخستین نیز نقش مهمی داشتند؛ برای نمونه، برنج در پایهگذاری جوامع کهن چین و ذرت در تشکیل اجتماعات اولیه در آفریقا تأثیرگذار بودند. بنابراین، استفاده بشر از غلات قدمتی دیرینه دارد و این محصولات به بخشی ضروری از زندگی انسان تبدیل شدهاند.
غلات، گیاهانی از خانواده گندمیان هستند که به دسته گیاهان علفی و تکلپهای تعلق دارند. دانههای این گیاهان ریز و سفت بوده و برای خوردن مناسب هستند. چرخه زندگی غلات یکساله است؛ یعنی از زمان کاشت تا برداشت، تنها در یک فصل رشد میکنند و کامل میشوند.
غلات، غذای اصلی مردم بسیاری از کشورهای جهان است و انرژی لازم برای بدن انسان را تأمین میکند. از نظر آب و هوایی، غلات به دو گروه گرمسیری و سردسیری تقسیم میشوند.
انواع سردسیری مانند گندم، جو و چاودار، در فصل پاییز یا ابتدای بهار کاشته شده و در میانه یا پایان تابستان برداشت میشوند. اما انواع گرمسیری مانند برنج، ذرت، ارزن و کنجد، با توجه به آب و هوای منطقه، در اواخر بهار یا اوایل تابستان کشت میشوند و محصول آنها در پایان تابستان یا آغاز پاییز جمعآوری میشود.
اگرچه انسانها بیشترین استفاده را از غلات میبرند، ولی از این گیاهان برای خوراک دام هم استفاده میشود. غلات در طول تاریخ نقش بسیار مهمی داشتهاند و پیشرفتهای بزرگی که انسان در کشاورزی و استفاده از غلات به دست آورده، باعث رشد و گسترش تمدنهای مختلف در جهان شده است.
غلات را میتوان به دو گروه اصلی تقسیم کرد: غلات کامل و غلات تصفیهشده. علاوه بر این دو، نوع دیگری هم وجود دارد که به آنها «شبهغلات» میگویند. شبهغلات مانند کوینوا، در واقع از خانواده غلات واقعی نیستند، اما به دلیل شباهت در روش پخت و آمادهسازی، معمولاً مانند غلات استفاده میشوند و به همین خاطر این نام را به آنها دادهاند.
غلات از مهمترین مواد غذایی در رژیم انسانها هستند که برنج، گندم و ذرت از شناختهشدهترین انواع آنها محسوب میشوند. برای اینکه بتوانیم غلات کامل را از غلات تصفیهشده تشخیص دهیم، لازم است با بخشهای مختلف یک دانه غله آشنا شویم. هر دانه غله از سه قسمت اصلی تشکیل شده است: جوانه، لایه درونی و سبوس.
– سبوس: این بخش، پوسته بیرونی دانه است و سرشار از فیبر، مواد معدنی و آنتیاکسیدانها میباشد.
– جوانه: بخشی است که قابلیت رشد و تبدیل شدن به یک گیاه جدید را دارد. این قسمت حاوی کربوهیدرات، چربی، پروتئین، ویتامینها، مواد معدنی، آنتیاکسیدانها و دیگر ترکیبات مفید گیاهی است.
– پرده داخلی: این بخش بزرگترین قسمت دانه است و مقدار زیادی کربوهیدرات (به شکل نشاسته) و پروتئین در خود دارد.
در فرآیند تصفیه کردن غلات، بخشهای جوانه و سبوس از دانه جدا میشوند و تنها پرده داخلی باقی میماند.
حتماً به شما هم توصیه شده که از غلات کامل استفاده کنید. شاید برایتان سؤال پیش بیاید که غلات کامل چه هستند. غلات کامل، دانههایی هستند که هر سه قسمت اصلی دانه یعنی سبوس، جوانه و بخش درونی آن، دستنخورده باقی مانده و در طی فرآیند تولید، هیچ بخشی از آن حذف نشده است.
مصرف غلات کامل فواید زیادی برای سلامتی دارد که در ادامه به برخی از آنها اشاره میکنیم:
– دارای فیبر فراوان
– کمک به بهبود عملکرد دستگاه گوارش
– کاهش سطح کلسترول خون
– کاهش فشار خون
– کمک به کنترل وزن
– توزیع مناسب چربی در بدن
– تنظیم قند خون
– منبع خوب کلسیم و املاح معدنی
– وجود ویتامین C در بعضی از غلات کامل
– سرشار از ویتامینهای گروه B
– کاهش خطر ابتلا به آسم و سرطان
– محافظت از دندانها و لثه
– افزایش طول عمر
نانوهای تهیه شده از غلات کامل مانند نان سبوسدار، پاستای قهوهای و کراکرهای غلات کامل. همچنین غلاتی مانند جو، برنج قهوهای، گندم سیاه، بلغور گندم، ارزن، بلغور جو دوسر، ذرت بوداده و کینوا.
غلات تصفیهشده در واقع همان دانههای کامل هستند که بخشهای مهمی مانند سبوس و جوانه از آنها جدا شده است. پس موادی مثل برنج سفید، آرد سفید، بلغور گندم، ذرت، ارزن و همچنین محصولاتی که از این مواد تهیه میشوند؛ مانند نان، ماکارونی، شیرینی و سایر خوراکیها، همگی در گروه غلات جای میگیرند.
بدن ما نمیتواند بعضی از ویتامینها و مواد معدنی ضروری را خودش تولید کند. به همین دلیل، باید این نیازها را از طریق خوردن غذاهای مختلف تأمین کنیم. غلات از جمله مواد غذایی پرانرژی هستند که فواید زیادی دارند؛ مثلاً به کاهش قند خون، کنترل چربی خون و مدیریت وزن کمک میکنند. به همین خاطر، مصرف غلات برای همه لازم است.
با این حال، بعضی از رژیمهای غذایی به دلیل نشاسته بالا، غلات را به طور کامل حذف میکنند. برای مثال، در رژیم غذایی سرخپوشان، غلات به عنوان مواد مضر و ناسالم معرفی شدهاند که نباید خورده شوند. اما این دیدگاه کاملاً اشتباه است. امروزه پزشکان به فواید زیاد غلات پی بردهاند و توصیه میکنند که هر روز در برنامه غذایی ما باشند.
در نهایت باید توجه داشت که مصرف زیاد غلات تصفیهشده برای سلامتی مضر است. زیرا در فرآیند تصفیه، بیشتر مواد مفید آن از بین رفته و فقط مقدار زیادی کربوهیدرات، نشاسته و مقدار کمی پروتئین در آن باقی میماند. این نوع غلات فاقد فیبر و مواد مغذی لازم هستند و در نتیجه ارزش غذایی کمی دارند.
این مواد به آسانی در بدن تجزیه شده و باعث افزایش سریع قند خون میشوند. بعد از هضم، قند خون به سرعت پایین میآید و احساس گرسنگی کاذب ایجاد میکند. به همین دلیل، مصرف آنها میتواند منجر به چاقی و افزایش وزن شود. بنابراین بهتر است به جای غلات تصفیهشده، از غلات کامل استفاده کنیم تا از فواید فوقالعاده آنها بهره ببریم.
