تحقیق در مورد لانه سازی مورچه ها

مورچه‌ها در ساخت خانه‌های خود که به آن لانه می‌گویند، بسیار ماهر و منظم عمل می‌کنند. آن‌ها لانه‌های مختلفی می‌سازند که هر کدام شکل و ویژگی مخصوص به خود را دارد.

برخی از مورچه‌ها ترجیح می‌دهند خانه‌های خود را در زیر زمین بسازند. آن‌ها با حفر تونل‌ها و اتاق‌های بسیار، شبکه‌ای پیچیده در دل خاک ایجاد می‌کنند. این اتاق‌ها برای کارهای گوناگونی مانند نگهداری از نوزادان، انبار کردن غذا و زندگی ملکه استفاده می‌شود.

نوع دیگری از مورچه‌ها لانه‌های خود را روی زمین و از خاک‌ریزهای کوچک می‌سازند. اگر به دقت نگاه کنید، می‌توانید این تپه‌های خاکی را در جنگل یا بیابان ببینید.

بعضی از مورچه‌ها حتی درون چوب درختان خانه سازی می‌کنند. آن‌ها چوب را می‌جوند و فضایی برای زندگی کلونی خود فراهم می‌کنند.

یک روش جالب دیگر، استفاده از برگ‌هاست. گروهی از مورچه‌ها چندین برگ را به هم می‌دوزند و از آن یک لانه محکم و امن می‌سازند.

هر کدام از این روش‌ها نشان می‌دهد که مورچه‌ها چگونه خود را با محیط زندگی‌شان وفق می‌دهند و برای محافظت از یکدیگر، خانه‌های فوق‌العاده‌ای می‌سازند.

روش زندگی مورچه‌ها همیشه یکی از شگفتی‌های طبیعت بوده و برای انسان‌ها جالب توجه است. مورچه که به عنوان قدرتمندترین جاندار خشکی شناخته می‌شود، در شیوه‌های ساخت لانه، زبان و برقراری ارتباط، رفتار با محیط و تقسیم کار میان اعضای گروه، نمونه‌ای از عجایب طبیعت به شمار می‌رود.
هدف از این نوشته، بررسی بخشی از زندگی مورچه‌ها یعنی روش ساخت لانه و مهارت مهندسی آن‌هاست که در ادامه به صورت خلاصه به آن پرداخته می‌شود.

لانه سازی مورچه ها

همانطور که می‌دانید، مورچه‌ها به صورت دسته‌جمعی در خانه‌هایی که خودشان می‌سازند زندگی می‌کنند. این خانه‌ها بسته به آب‌وهوا و منطقه‌ای که در آن زندگی می‌کنند و همچنین نوع خود مورچه‌ها، شکل‌های مختلفی دارند. خانه‌هایی که می‌سازند بسیار منظم و البته پر از جزئیات هستند و بخش‌های مختلفی دارند که هر بخش کاربرد خاص خود را دارد. گاهی این خانه‌ها تا چهل طبقه هم می‌رسند و ارتفاع هر طبقه حدود سه تا پنج میلی‌متر است.

برای اینکه بهتر متوجه شویم، چند نکته در این زمینه را با هم مرور می‌کنیم:

انواع لانه سازی مورچه ها

لانه‌های داخل تنه درختان و روی برگ‌ها: بیشتر، مورچه‌های جنگجو این نوع لانه‌ها را می‌سازند.
لانه‌هایی در دل زمین: این لانه‌ها از اعماق خاک شروع می‌شوند و تا نزدیکی سطح زمین ادامه پیدا می‌کنند.
لانه‌سازی با کمک مورچه‌های فداکار: در این روش، بدن خود مورچه‌ها به عنوان دیواره و بدنهٔ اصلی لانه به کار می‌رود.

مورچه های مهندس یا پل ساز

مورچه‌ها هنگام کوچ کردن یا وقتی در حال پیدا کردن غذا و حمل برگ برای ساختن لانه هستند، با چالش‌هایی مثل رودخانه یا موانع دیگر روبرو می‌شوند. در این شرایط، برخی از مورچه‌ها با به هم چسبیدن و تشکیل یک زنجیرهٔ زنده، مانند یک پل عمل می‌کنند. آن‌ها با این کار راهی امن و کوتاه برای بقیهٔ گروه فراهم می‌کنند تا به راحتی از روی مانع یا آب عبور کنند.

تولید مصالح و ساختمان سازی

خانه‌های مورچه‌ها بسته به بدنشان، نیازهایشان، آب و هوای منطقه و ویژگی‌های گونه‌شان، به شکل‌ها و طرح‌های گوناگونی ساخته می‌شوند. معمولاً در مناطق گرم، لانه‌ها روی برگ‌ها و درختان ساخته می‌شوند و در مناطق سرد، خانه‌هایشان را درون زمین بنا می‌کنند.

اولین کار برای ساختن لانه، پیدا کردن جای مناسب است. سپس یک مورچه شروع می‌کند به ریختن آب دهانش روی خاک و گلوله‌های ریز خاکی درست می‌کند. بقیه مورچه‌ها هم با دیدن او، در همان محل شروع به ساختن گلوله‌های خاکی می‌کنند تا کمکم ستون‌ها شکل بگیرد و در پایان، فضاهای خالی بین ستون‌ها را پر می‌کنند.

**سازمان‌دهی داخل خانه**
به این ترتیب، بسته به نیازشان، اتاق‌ها و راهروهای مختلفی می‌سازند. این اتاق‌ها می‌توانند برای انبار غذا، پرورش قارچ، بزرگ کردن بچه‌مورچه‌ها، محل استراحت مورچه‌های کارگر و جای زندگی مورچه ملکه باشد. یک لانه می‌تواند حدود هفت میلیون مورچه را در خود جای دهد.

**سامانه هوارسانی**
مورچه‌ها هنگام لانه‌سازی توجه ویژه‌ای به دما و جریان هوا دارند. به همین خاطر در بالای هر لانه، طبقه‌هایی با دیواره‌های پر از سوراخ می‌سازند تا هوای تازه و مناسب از طریق آن‌ها وارد راهروهای پیچ‌درپیچ لانه شود.

مورچه های فداکار

یک روش خاص برای تقسیم وظایف در میان مورچه‌ها وجود دارد که در آن، یک مورچه مسئولیت قربانی کردن خود را می‌پذیرد و از بدنش به عنوان دیوار یا بخشی از لانه استفاده می‌شود. این مورچه بدون حرکت در جای خود باقی می‌ماند تا وقتی که مورچه دیگری جایگزین او شود.
جالب است بدانید از این مورچه‌های فداکار در اتاق‌های نگهداری غذا نیز استفاده می‌شود. آن‌ها کیسه‌های بزرگی برای ذخیره‌سازی مواد غذایی دارند و از طریق بزاق خود، غذا را بین دیگر مورچه‌ها پخش می‌کنند.

زلزله شناسی مورچه ها

مورچه‌ها به خاطر داشتن حس بویایی بسیار قدرتمندی که دارند، می‌توانند بوی گازهای مربوط به زلزله را حتی پیش از وقوع آن حس کنند. به همین دلیل، از رخ دادن زلزله باخبر می‌شوند و اغلب ساعاتی قبل از شروع لرزه‌ها، لانه خود را ترک می‌کنند و تا ساعتها بعد از آن نیز بازنمی‌گردند.

نتیجه‌گیری

مورچه‌ها موجودات کوچک اما بسیار شگفت‌انگیزی هستند که زندگی منظم و قانونمندی دارند، درست مانند انسان‌ها. بدن آن‌ها به گونه‌ای طراحی شده که کاملاً با کارهایی که انجام می‌دهند هماهنگ است. آن‌ها هوشمند و دوراندیش هستند و برای آینده برنامه‌ریزی می‌کنند. وقتی انسان به زندگی گروهی این موجودات نگاه می‌کند، بیش از پیش به شگفتی‌های آفرینش و عظمت خداوند پی می‌برد و در عین حال، به ناتوانی و کوچکی خود در برابر این همه شکوه آگاه می‌شود.

پیشنهاد: پژوهشی درباره شگفتی‌های زندگی مورچه‌ها
اختصاصی آدینوشاپ/ نویسنده: صفیه عبدالرحیمی