تحقیق در مورد مسجد نصیرالملک

مسجد نصیرالملک در شهر زیبای شیراز قرار دارد و یکی از باشکوه‌ترین مسجدهای ایران به شمار می‌رود. این مسجد در زمان قاجار و به دستور میرزا حسن علی خان، ملقب به نصیرالملک، ساخته شد. معماران هنرمند، کار ساخت آن را در سال ۱۲۹۴ قمری آغاز کردند و پس از حدود ۱۲ سال، در سال ۱۳۰۵ قمری به پایان رساندند.

این مسجد به دلیل کاشی‌کاری‌های بسیار زیبا، پنجره‌های رنگی و نقش‌ونگارهای چشم‌نوازش شهرت دارد. وقتی نور خورشید از میان پنجره‌های رنگارنگ آن می‌تابد، فضای داخل مسجد با رنگ‌های شگفت‌انگیزی پرشده و جلوه‌ای تماشایی به وجود می‌آورد. به همین دلیل، بسیاری از مردم به آن مسجد رنگین‌کمان نیز می‌گویند.

در بخش شبستان مسجد، ستون‌های سنگی و طاق‌های زیبا خودنمایی می‌کنند و آرامش خاصی به فضا می‌بخشند. مسجد نصیرالملک نه تنها جایگاهی برای عبادت و نماز است، بلکه گواهی بر هنر و معماری اصیل ایرانی در دوره قاجار است و امروزه به عنوان یکی از جاذبه‌های مهم گردشگری شیراز، میزبان بازدیدکنندگان از سراسر جهان می‌باشد.

وقتی صحبت از بناهای تاریخی شیراز می‌شود، همه به یاد تخت جمشید، حافظیه و بازار وکیل می‌افتند. اما در این میان، نمی‌توان از شکوه و زیبایی مسجد نصیرالملک چشم پوشید و نام آن را نادیده گرفت. مسجد نصیرالملک به مسجد صورتی نیز معروف است.

این مسجد در محله گود عربان شیراز، در خیابان لطفعلی‌خان زند قرار گرفته است. تنوع رنگ‌هایی که در کاشی‌کاری‌ها و پنجره‌های رنگی آن به کار رفته، باعث شده تا این مسجد به جاذبه‌ای بی‌نظیر برای گردشگران تبدیل شود. در میان مسجدهای تاریخی ایران، مسجد نصیرالملک تصور شما از معماری یک مسجد سنتی را کاملاً دگرگون می‌کند.

تاریخچه مسجد نصیرالملک شیراز

این بنای تاریخی در زمان قاجار ساخته شده است. میرزا حسن علی خان، حاکم فارس، که به نصیرالملک معروف بود، در سال ۱۲۵۵ به حاج محمد حسن معمار و میرزا رضای کاشیگر دستور داد تا این مسجد را بنا کنند. ساخت این مسجد بدون نصب شیشه‌های رنگی، نزدیک به ۱۱ سال طول کشید. پس از چند سال، استاد حاج میرزا، شیشه‌های رنگی مسجد را طراحی و نصب کرد و این اثر دیدنی پدید آمد.

با ورود به مسجد، دو در بزرگ چوبی، طاق‌های تزئین‌شده با مقرنس و کاشی‌های هفت‌رنگ زیبا، توجه هر بیننده‌ای را جلب می‌کند. نکته جالب اینجاست که در کاشی‌کاری‌ها به جای رنگ آبی معمول، از رنگ صورتی استفاده شده که نشان‌دهنده هنری متفاوت و خاص است.

مسجد بخش‌های مختلفی دارد؛ از جمله حیاط با طاق مروارید، ایوان جنوبی، گاوچاه و امامزاده زنجیری. اما اصلی‌ترین و تماشایی‌ترین بخش مسجد نصیرالملک، شبستان غربی آن است که با شیشه‌های رنگی احاطه شده است. از سقف گرفته تا پنجره‌ها و ستون‌های این شبستان، بسیار دیدنی هستند. همه کاشی‌ها با نقش‌های گل و آیاتی ازقران مجید که با خط ثلث نگاشته اند، پوشانده شده‌اند.

در شبستان اصلی، دوازده ستون در دو ردیف شش‌تایی قرار دارد که نماد دوازده امام معصوم هستند. اما زیبایی این فضا وقتی نور خورشید از پشت شیشه‌های رنگی می‌تابد، چندین برابر می‌شود. هفت پنجره بزرگ با قاب‌های چوبی و شیشه‌های رنگارنگ، جلوه‌ای بی‌نظیر به مسجد بخشیده‌اند. در ساعت‌های اولیه صبح، مسجد شلوغ می‌شود تا بازدیدکنندگان از بازی رنگ‌های چشم‌نواز لذت ببرند.

امامزاده زنجیری

امامزاده زنجیری در واقع نام و عنوان یکی از نوادگان امام سجاد علیه السلام به نام “سیدجلال‌الدین” است. آرامگاه این امامزاده که مایه آرامش دل‌هاست، در سمت شمال شرقی مسجد، در حیاطی کوچک واقع شده و مانند بخش اصلی مسجد، پنجره‌هایی با شیشه‌های رنگارنگ دارد. این بنا در زمان صفویه ساخته شد، اما در دوره قاجار مورد بازسازی و تزئین قرار گرفت.

دلیل این نامگذاری، باور عمیق میرزا حسن خان نصیرالملک، حاکم وقت فارس، به این امامزاده بود. او متهمان را با زنجیر به ضریح امامزاده می‌بست؛ اگر زنجیر پاره می‌شد، فرد بی‌گناه شناخته می‌شد و اگر نه، گناهکار به شمار می‌آمد.

نکات جالب درباره ی مسجد نصیرالملک

در طراحی و آرایش مسجد نصیرالملک شیراز، نکات زیبا و پرمعنایی وجود دارد که گفتن از آنها خالی از زیبایی نیست.

ستون‌های قطور و سنگی مسجد از سنگ‌هایی ساخته شده‌اند که از کوه‌های اطراف شیراز استخراج شده‌اند.
هفت پنجره‌ی شبستان اصلی، نماد هفت در بهشت هستند.
شیشه‌های رنگی شبستان از سه رنگ اصلی یعنی قرمز، آبی و زرد تشکیل شده‌اند و هنگام بازسازی نیز از شیشه‌های قدیمی خانه‌های دیگر برای تعمیر آنها استفاده شده است.
در میان طرح‌های کاشی‌های مسجد، حتی می‌توان تصویری از یک کلیسا را نیز مشاهده کرد.

این مسجد یکی از محبوب‌ترین بناهای تاریخی شیراز نزد گردشگران خارجی است و هر ساله، به‌ویژه در ساعت‌های اولیه‌ی صبح، این ساختمان زیبا میزبان بازدیدکنندگانی است که برای دیدن زیبایی‌های بی‌نظیر و توصیف‌ناپذیر آن به تماشا می‌آیند.
بیشتر بخوانید: درباره مسجد گوهرشاد