هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه2 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
با شناخت تفاوتهای گیج خشک و گیج روغنی همراه باشید!
حتماً تا به حال با انواع گیجها یا همان فشارسنجها روبرو شدهاید. دو نوع رایج آن، گیج خشک و گیج روغنی هستند. شاید برای شما این سوال پیش بیاید که این دو چه تفاوتی با هم دارند و کدام یک برای کار شما مناسبتر است.
در ادامه به زبان ساده، ویژگیهای هر کدام را بررسی میکنیم تا بتوانید انتخاب درستی داشته باشید. به طور خلاصه، تفاوت اصلی در قطعه متحرک داخل این دستگاهها نهفته است. این تفاوت در ساختار، باعث میشود که هر کدام در شرایط خاصی عملکرد بهتری از خود نشان دهند و مزایا و معایب متفاوتی داشته باشند.
در صنعت و مهندسی، سنجش فشار مایعات و گازها اهمیت بسیار زیادی دارد؛ زیرا به کنترل بهتر فرآیندها، افزایش ایمنی و بهبود کارکرد دستگاهها کمک میکند. برای اندازهگیری فشار، از ابزارهای گوناگونی استفاده میشود که یکی از معروف و پرمصرفترین آنها، فشارسنج یا گیج فشار (Pressure Gauge) نام دارد. فشارسنجها در مدلهای مختلفی ساخته میشوند، اما دو نمونه اصلی و پرکاربرد آنها، گیج خشک و گیج روغنی هستند.
هر یک از این دو نوع گیج، با توجه به ساختار و قابلیتهایی که دارند، در شرایط و محیطهای گوناگونی به کار میروند. شناخت تفاوت میان گیج خشک و گیج روغنی برای مهندسان، تکنسینها و افرادی که در محیطهای صنعتی فعالیت میکنند بسیار ضروری است؛ چون انتخاب نادرست ممکن است باعث خطا در اندازهگیری، کاهش طول عمر دستگاه و حتی ایجاد خطر برای ایمنی افراد شود.
در این بررسی، ابتدا به ساختار کلی و نحوه کارکرد گیج فشار نگاهی میاندازیم. سپس بهطور جداگانه، ویژگیهای گیج خشک و گیج روغنی را تحلیل میکنیم و در پایان، تفاوتها، نقاط قوت، ضعف و موارد استفاده هر یک را با هم مقایسه خواهیم کرد.
گیج فشار وسیلهای برای سنجش فشار است. این ابزار معمولاً مقدار فشار مطلق یا فشار نسبی مایعات و گازها را نسبت به فشار هوای محیط نشان میدهد. معروفترین نوع گیج فشار، گیج لوله بوردون نام دارد.
لوله بوردون یک لوله خمیده است که با وارد شدن فشار به درون آن، سعی میکند به حالت صاف دربیاید. این حرکت و تغییر شکل لوله، به کمک مکانیزمی شامل چرخدندهها و اهرمها به حرکت عقربه تبدیل شده و عدد فشار را روی صفحه نمایش مشخص میکند.
جنس بدنه این گیجها معمولاً از فولاد ضدزنگ، برنج یا دیگر آلیاژهای مقاوم در برابر زنگزدگی و خوردگی است. همچنین با توجه به شرایط استفاده، برخی از گیجها به صورت خشک و برخی دیگر با روغن پر میشوند.
گیج فشار خشک، سادهترین نوع از دستگاههای اندازهگیری فشار محسوب میشود. در این مدل، درون محفظهی گیج هیچ گونه مایعی وجود ندارد و فقط هوا در آن قرار گرفته است. به همین دلیل، عقربهی اندازهگیر به راحتی و بدون مانع در این فضای خشک حرکت میکند.
این نوع گیجها معمولاً در محیطهایی استفاده میشوند که لرزش وجود ندارد، دما متعادل است و شرایط پایدار است. به دلیل نبود مایع در درون آنها، ساختاری سادهتر دارند و هم هزینهی ساخت و هم هزینهی تعمیر آنها کمتر است.
هزینه مناسب: ساخت و خرید آن ارزانتر از فشارسنج روغنی است.
نگهداری راحت: چون مایع داخل آن وجود ندارد، نیازی به بررسی نشتی یا عوض کردن روغن نیست.
کاربرد در فضای بسته: برای کارهای سبک یا در مکانهایی با شرایط پایدار، گزینه خوبی محسوب میشود.
وضوح بیشتر: در بعضی مدلها، شفاف بودن شیشه، مشاهده عقربه را راحتتر میکند.
در مواقعی که لرزش وجود دارد، عقربهی فشارسنج بهسختی ثابت میماند و در نتیجه خواندن عدد دقیق سخت میشود.
ورود تدریجی رطوبت به داخل محفظه نیز ممکن است باعث ایجاد بخار روی شیشه شود و وضوح عقربه کم شود.
علاوه بر این، در محیطهای صنعتی و پرتنش، اجزای داخلی دستگاه زودتر فرسوده شده و عمر آن کاهش مییابد.
گیج روغنی یک نوع فشارسنج است که داخل آن با یک مایع غلیظ مانند روغن سیلیکون یا گلیسیرین پر شده است. این مایع فضای خالی بین عقربه و شیشهٔ گیج را پُر میکند و کمک میکند تا لرزشها کمتر شده و اندازهگیری دقیقتر انجام شود.
این نوع گیج برای شرایط سخت کاری، محیطهای پرارتعاش و مکانهایی با دمای خیلی بالا یا خیلی پایین، مناسب است. روغن داخل گیج باعث حرکت نرم عقربه میشود و از لرزش آن جلوگیری میکند. همچنین وجود این مایع از قطعات داخلی گیج در برابر آسیب و ساییدگی محافظت میکند.
ثبات عقربه: لرزشهای دستگاه توسط روغن گرفته میشود و عقربه با دقت بیشتری در جای خود ثابت میماند.
مقاومت در برابر زنگزدگی: روغن از تماس مستقیم هوا و رطوبت با قطعات فلزی داخل جلوگیری میکند.
افزایش دوام: به خاطر محافظت در برابر ضربه و زنگزدگی، این نوع فشارسنج مدت بیشتری کار میکند.
کاربرد در محیطهای بیرونی: در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و همچنین در دستگاههای صنعتی سنگین به طور وسیع استفاده میشود.
کمی گرانتر: چون طراحی و مواد بهکار رفته در آن پیچیدهتر و مرغوبتر است.
امکان نشت روغن: اگر بدنه ضربه ببیند، ممکن است روغن از داخل آن بیرون بزند.
کمشدن وضوح در بعضی مواقع: در هوای سرد، روغن غلیظ میشود و باعث کندی حرکت عقربه میشود.
بازتاب نور: گاهی مایع داخل صفحه، نور را منعکس میکند و خواندن عددها در جای پرنور را سخت میکند.
| ویژگی | گیج خشک | گیج روغنی |
|---|---|---|
| ساختار داخلی | بدون مایع | پرشده با روغن |
| مقاومت در برابر لرزش | پایین | بالا |
| دقت در شرایط ناپایدار | کمتر | بیشتر |
| طول عمر | کوتاهتر | بلندتر |
| قیمت | پایینتر | بالاتر |
| تعمیر و نگهداری | سادهتر | نیازمند بررسی نشتی |
| کاربرد صنعتی | سبکتر | سنگینتر |
| احتمال مهگرفتگی شیشه | بالا | پایین |
تجهیزات خنککننده و تنظیمکنندهی هوا
وسایل و دستگاههای مورد استفاده در پزشکی و آزمایشگاهها
کارخانههای تولید مواد غذایی و دارو که نیاز به محیطی با دما و رطوبت دقیق دارند
کاربردهای روزمره در خانه مثل پمپهای باد
دستگاههای هیدرولیک در صنعت
ماشینهای سنگین ساختمانی و معدن
کارخانههای نفت، گاز و پتروشیمی
مکانهایی با فشار شدید و ارتعاشات بالا
در محلهای کاری که لرزش، خاک یا رطوبت وجود دارد، بهتر است از گیج روغنی استفاده کنید.
برای کارهای معمولی، غیرصنعتی و فضاهای داخل ساختمان، گیج خشک انتخاب مناسبی است.
اگر هزینه برایتان مهم است، معمولاً گیج خشک مقرونبهصرفهتر خواهد بود.
همچنین اگر وضوح صفحه نمایش برایتان اهمیت دارد و در محیطهای کمنور کار میکنید، گیج خشک گزینه بهتری است.
دلایل مختلفی وجود دارد که ممکن است گیج روغن خشک باشد و مایعی درون آن دیده نشود. در اینجا به برخی از این دلایل میپردازیم:
برخی از گیجها به طور خاص و از ابتدا برای کار در حالت خشک ساخته میشوند. این مدلها برای مکانهایی مناسب هستند که لرزش کم است، رطوبت وجود ندارد و شرایط محیطی ثابت و پایداری دارند. بنابراین، اگر گیج نصب شده در سیستم شما از این نوع باشد، کاملاً طبیعی است که درون آن روغن نباشد.
در انواع گیجهای روغنی، ممکن است روغن از داخل محفظه به بیرون نفوذ کند. این اتفاق معمولاً به دلایل زیر رخ میدهد:
– نشتی از محل درزها یا ترکخوردگی در شیشه یا بدنه گیج
– باز ماندن درپوش هواگیری (relief plug) که در دماهای بالا سبب تبخیر روغن میشود
– آسیب دیدن یا سوراخ شدن بدنه در اثر ضربه یا فشار بیش از حد
در چنین شرایطی، گیج که در حالت عادی باید پر از روغن باشد، خشک به نظر میرسد.
در برخی موارد استثنایی، ممکن است گیجهای روغنی در کارخانه به اندازه کافی پر نشده باشند، یا در حین جابهجایی و نصب، روغن آنها خالی شده باشد.
در گرمای خیلی زیاد، ممکن است روغن داخل گیج بخار شود یا از سوپاپهای مخصوص خارج شود. همچنین در سرمای شدید، روغن غلیظ و کدر میشود و دیگر دیده نمیشود. در این حالت به نظر میرسد گیج خالی از روغن است، در حالی که روغن هنوز درون آن وجود دارد اما قابل مشاهده نیست.
گاهی پیش میآید که به اشتباه، گیج خشک در جایی نصب میشود که باید از گیج روغنی استفاده شود. در این حالت، عقربهٔ گیج به دلیل لرزشهای محیط، نوسان پیدا میکند و این نوسان باعث میشود برخی فکر کنند روغن داخل گیج خشک شده است.
نتیجهگیری
گیجهای فشار در صنعت برای کنترل و نظارت بر سیستمها اهمیت زیادی دارند. شناخت تفاوتهای گیج خشک و گیج روغنی — از نظر ساختار، نحوهٔ کارکرد، استحکام و قیمت — بسیار مهم است. انتخاب مناسب این تجهیزات کمک میکند تا اندازهگیریها دقیقتر، سیستم ایمنتر و طول عمر دستگاه بیشتر شود. به طور خلاصه، گیج خشک برای محیطهای آرام و بدون لرزش مناسب است، در حالی که گیج روغنی برای کار در شرایط سخت و صنعتی گزینهٔ بهتری است.
