در مواقع سختی و خطر، کمک رسانی به دیگران یک کار بسیار ارزشمند و انسانی است. این کمکها میتواند جان افراد زیادی را نجات دهد. کمکهای امدادی شکلهای مختلفی دارند که بستگی به نوع حادثه و نیاز افراد دارد.
**انواع کمکهای امدادی:**
* **کمکهای اولیه:** این اولین و سریعترین کمکهاست. وقتی کسی آسیب میبیند، پیش از رسیدن پزشکان یا انتقال به بیمارستان، اقداماتی مانند بستن زخم، انجام احیای قلبی یا ثابت کردن عضو شکسته انجام میشود تا از بدتر شدن حال فرد جلوگیری شود.
* **جستجو و نجات:** این کار زمانی انجام میشود که افراد در مکانهای خطرناک یا زیر آوار گیر افتاده باشند، مثل بعد از یک زمینلرزه یا سیل. گروههای نجات با آموزشهای ویژه و استفاده از ابزارهای خاص سعی میکنند این افراد را پیدا کرده و به جای امن برسانند.
* **اسکان و پشتیبانی:** گاهی مردم به خاطر بلایای طبیعی مانند سیل یا زلزله، خانه و وسایل خود را از دست میدهند. در این شرایط، ارائه کمکهایی مانند تهیه چادر، پتو، غذا، آب آشامیدنی و لباس گرم برای زنده ماندن و گذراندن دوران سخت، بسیار حیاتی است.
* **پشتیبانی روانی:** تجربه اتفاقات ناگوار میتواند اثرات عمیقی روی روحیه افراد بگذارد. حمایت عاطفی و روانی، دلداری دادن و گوش کردن به حرفهای آسیبدیدگان به آنها کمک میکند تا با شرایط پیش آمده کنار بیایند و آرامش خود را دوباره به دست آورند.
* **کمکهای حیوانی:** حیوانات نیز در زمان حوادث ممکن است به کمک نیاز داشته باشند. این کمکها شامل نجات حیوانات آسیبدیده، درمان آنها و پیدا کردن سرپناه برای حیوانات بیخانمان میشود.
در کل، هدف از همه این اقدامات، حفظ جان، کاهش درد و رنج و بازگرداندن آرامش به افرادی است که دچار حادثه شدهاند. حتی یک کمک کوچک از سوی هر فرد میتواند تغییر بزرگی در زندگی یک انسان ایجاد کند.

در زندگی ممکن است برای هر کسی پیشامدهای ناگهانی و سختی رخ دهد. این اتفاقات میتوانند طبیعی باشند یا بر اثر عوامل دیگر ایجاد شوند. در چنین موقعیتهایی، افراد به کمک دیگران نیاز دارند تا از خطر دور بمانند و اقدامات اولیه برای نجات، اسکان و رساندن کمکهای ضروری به آنها انجام شود. به همین دلیل، داوطلبانی آموزش میبینند تا در زمانهای بحرانی، با دانش و روشهای درست، به دیگران یاری رسانده و نیازهای اولیه آنها را تأمین کنند.
امداد و نجات چیست؟
به کمک کردن به افرادی که در یک حادثه صدمه دیدهاند، **امداد** گفته میشود. به مجموعه کارهایی که برای بیرون آوردن یک مصدوم از محل حادثه و پایدار کردن وضعیت سلامتی او انجام میگیرد، **نجات** میگویند.
به عنوان نمونه، وقتی زلزله رخ میدهد، کارهایی مثل بیرون کشیدن مصدومان از زیر آوار و چک کردن وضعیت تنفس و ضربان قلب آنها، جزو عملیات نجات است. اما کارهایی مانند تهیه چادر و غذا برای آسیبدیدگان، جزو اقدامات امدادی محسوب میشود.
عملیات نجات معمولاً زمان مشخص و کوتاهی دارد و باید بلافاصله پس از حادثه انجام شود. در مقابل، عملیات امداد ممکن است مدت زمان طولانیتری ادامه پیدا کند؛ گاهی حتی قبل از وقوع حادثه شروع شده و تا مدتی پس از آن نیز ادامه دارد.
بعضی از کارشناسان معتقدند که نباید این دو اصطلاح (امداد و نجات) را به جای هم به کار برد، زیرا هر کدام شامل فعالیتهای گسترده و تخصصی زیادی هستند که به تنهایی حوزه وسیعی را پوشش میدهند.
ویژگیهای سازمان امداد و نجات
سازمانهای امدادی باید ویژگیهای خاصی داشته باشند تا بتوانند در شرایط سخت بهترین کمک را ارائه دهند:
– شماره تماس آنها باید مانند پلیس یا آتشنشانی، کوتاه و همیشه در دسترس باشد.
– این سازمانها باید بهطور ۲۴ ساعته و در تمام روزهای سال فعال باشند و هیچ تعطیلی نداشته باشند.
– نیروهای امدادی باید همیشه آماده باشند تا بلافاصله پس از تماس، وارد عمل شوند.
– کارکنان این مراکز باید профессиی و تماموقت باشند، نه داوطلب. زیرا آنها باید آموزشهای ضروری، دورههای تخصصی و تمرینهای منظم را بگذرانند و همیشه در محل کار حاضر باشند.
– آموزشهای امداد باید متناسب با هر منطقه باشد. به عنوان مثال، نیروهای فعال در مناطق کوهستانی باید به شکل تخصصی برای نجات در کوه آموزش ببینند.
– آنها باید به تمام وسایل و تجهیزات لازم برای انجام مأموریتهای نجات مجهز باشند.
– این سازمان باید در مناطقی که احتمال حادثه در آنها بیشتر است، پایگاه ایجاد کند. همچنین به ساکنان آن مناطق آموزش دهد که در زمان بروز حوادث چگونه رفتار کنند.
وظایف این سازمان
کسانی که در سازمان امداد و نجات کار میکنند، دورههای آموزشی ویژهای را گذراندهاند تا در موقعیتهای اضطراری آماده کمکرسانی باشند. هر یک از این افراد با توجه به آموزشهای تخصصی که دیدهاند، در عملیاتهای مختلف مسئولیتهای مشخصی بر عهده دارند. به طور کلی، یک نجاتگر کارهای زیر را انجام میدهد:
– ارائه کمکهای اولیه و مراقبتهای لازم به مصدومان در محل حادثه
– انتقال مجروحان به بیمارستان یا مراکز درمانی طبق دستور مسئول تیم
– پر کردن فرم گزارش عملیات و تحویل آن به فرمانده تیم
– تلاش برای حفظ احترام و کاهش رنج مصدومان و بازماندگان حادثه
– انجام دیگر کارهایی که فرمانده تیم در محدوده وظایفش به او محول میکند
وظایف یک امدادرسان نیز به این شرح است:
– خرید یا تهیه کالاهای امدادی مطابق با استانداردهای مشخص
– نگهداری اقلام و تجهیزات امدادی در انبارهای سازمان
– بررسی میزان موجودی کالاها و جبران کمبودها
– تقسیم عادلانه تجهیزات بر اساس احتمال وقوع حوادث در مناطق مختلف
– انتخاب مکان مناسب برای راهاندازی انبار موقت در منطقه آسیبدیده
– نظارت بر ارسال نیازهای اولیه آسیبدیدگان در ساعات اولیه حادثه
– اعزام گروههای امدادی به منطقه و برطرف کردن نیازهای آسیبدیدگان
انواع امداد و نجات
موضوع امداد و نجات بسیار وسیع است و نمیتوان آن را فقط به یک گروه عملیاتی خاص محدود کرد. همانطور که قبلاً هم گفته شد، هر بخش از امداد و نجات، آموزشهای ویژه خود را میطلبد. به همین دلیل، برای هر نوع مأموریت، گروه امداد و نجات جداگانهای در نظر گرفته شده است. به طور کلی، گروههای عملیاتی امداد و نجات به این دستهها تقسیم میشوند:
– جستجو و نجات هوایی
– جستجو و نجات جادهای
– امداد و نجات کوهستان
– جستجو و نجات درونشهری
– امداد و نجات در مناطق جنگی
– جستجو و نجات در محیطهای آبی
– جستجو و نجات در فضاهای بسته و عمیق
– جستجو و نجات در آوار و ساختمانهای تخریبشده
– جستجو و نجات در برف و یخ
– جستجو و نجات بینالمللی
– جستجو و نجات در مناطق دورافتاده و خارج از جاده
امداد و نجات در ایران
در ایران، سازمانهای مختلفی برای کمکرسانی و نجات در زمان حوادث فعالیت میکنند. از جمله این سازمانها میتوان به هلال احمر، آتشنشانی، مدیریت بحران، ستاد حوادث غیرمترقبه، راهداری، اورژانس و موارد دیگر اشاره کرد. اما متأسفانه یک سازمان دولتی یکپارچه که مسئولیت کامل عملیات امداد و نجات را بر عهده داشته باشد، در کشور وجود ندارد و هر نهاد تنها به وظایف مشخص خود عمل میکند.
در میان این نهادها، جمعیت هلال احمر بیشترین حضور را در صحنه حوادث دارد. این جمعیت یک سازمان غیردولتی است و اعضای آن اغلب بهصورت داوطلبانه خدمت میکنند. همین موضوع باعث میشود که این سازمان نتواند به تنهایی پاسخگوی تمام نیازهای یک وضعیت بحرانی باشد. از یک طرف، به دلیل غیردولتی بودن، پشتوانه مالی و اجرایی قدرتمندی ندارد و از طرف دیگر، با توجه به داوطلبانه بودن نیروهایش، ممکن است همیشه افراد متخصص و آمادهبهکار در دسترس نباشند.
به همین دلیل، احساس میشود که در کشور ما نیاز به یک سازمان امداد و نجات دولتی با پشتوانه قوی وجود دارد؛ سازمانی که از نیروهای آموزشدیده و متخصص تشکیل شده باشد تا در مواقع بحران، دیگر نگرانی بابت نجات جان هموطنان وجود نداشته باشد.













