تحقیق درباره جهاد سازندگی و اقدامات آن

جهاد سازندگی نهادی بود که پس از انقلاب اسلامی با هدف محرومیت‌زدایی و آبادانی مناطق روستایی و کمترتوسعه‌یافته ایران تشکیل شد. این نهاد با بسیج نیروهای داوطلب، به ویژه جوانان، در زمینه‌های گوناگونی مانند راه‌سازی، برقرسانی، احداث مدارس، شبکه‌های آبرسانی و همچنین فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی در روستاها فعالیت می‌کرد. هدف اصلی آن، کمک به بهبود شرایط زندگی و توسعه متوازن در سراسر کشور بود.

تعریف جهاد سازندگی

جهاد سازندگی یک سازمان انقلابی بود که به دستور امام خمینی (ره) در ۲۷ خرداد سال ۱۳۵۸ ایجاد شد. هدف اصلی این نهاد، خدمت‌رسانی به مناطق محروم و دور از مرکز کشور بود. پس از مدتی، این نهاد به وزارت جهاد سازندگی تبدیل شد و سپس در سال ۱۳۷۹ با وزارت کشاورزی ادغام گردید و از آن پس با نام وزارت جهاد کشاورزی به کار خود ادامه داد.

تاریخچه

اولین بار، فکر ایجاد یک گروه دانشجویی برای مدیریت مناطق محروم و دورافتاده که در شرایط بحرانی قرار داشتند، در یک جلسه با حضور سید روح الله خمینی مطرح شد. دانشجویانی از دانشگاه‌های پلی‌تکنیک، صنعتی آریامهر، تهران، ملی و علم و صنعت در این جلسه حاضر بودند و پیشنهاد کردند با استفاده از امکانات ارتش، به اداره امور سیاسی، فرهنگی و فعالیت‌های مردمی در مناطق مانند کردستان، سیستان و بلوچستان، گنبد، ترکمن‌صحرا، مسجدسلیمان، خوزستان و چهارمحال و بختیاری بپردازند.

با این حال، خمینی با وجود تمایل دانشجویان، آن‌ها را به نخست‌وزیر وقت، مهدی بازرگان، معرفی کرد. در جلسه‌ای که با حضور این دانشجویان و برخی از استادان دانشگاه با بازرگان تشکیل شد، محمدتقی امان‌پور به عنوان نماینده و رابط بین این گروه دانشجویی و نخست‌وزیری انتخاب گردید.

بر اساس خاطرات این دانشجویان، بازرگان در ابتدا با هرگونه مشارکت دانشجویان برای حل بحران‌های کشور مخالفت کرد. اما پس از پافشاری و استدلال‌های آنان، سرانجام موافقت کرد که آن‌ها در مناطق مرزی بحران‌زده فعالیت خود را آغاز کنند. اولین گروه‌های دانشجویی تا تاریخ ۱۵ اسفند ۱۳۵۷ اعزام شدند و به مدت سه ماه در این مناطق به کار پرداختند.

این گروه‌ها شامل موارد زیر بودند:
– گروه اعزامی دانشگاه پلی تکنیک به سرپرستی محسن میردامادی و علی اکبر مهرفرد به کردستان.
– گروه اعزامی دانشگاه صنعتی آریامهر به سرپرستی حسین شوریده و ابراهیم اصغرزاده به گنبد و ترکمن‌صحرا.
– گروه اعزامی دانشگاه ملی به سرپرستی عبدالله سیفی‌کار به مسجدسلیمان، استان خوزستان.
– گروه اعزامی هیئت دانشگاه صنعتی اصفهان به سرپرستی محمود حجتی به شهرکرد.
– گروه اعزامی دانشگاه تهران به سرپرستی جواد خیابانی به سیستان و بلوچستان.

وزارت جهاد سازندگی

سازمان جهاد سازندگی در هفتم آذرماه سال ۱۳۶۲، با تصویب طرحی در مجلس شورای اسلامی، به یک وزارتخانه تبدیل شد. این طرح که در سه بخش اصلی شامل اهداف، وظایف و قوانین کلی نوشته شده بود، دارای ۱۱ ماده و ۵ تبصره بود. ده روز پس از تصویب مجلس، شورای نگهبان نیز آن را تأیید کرد.
پس از این تغییر، وزارت جهاد سازندگی دارای بخش‌های مختلفی شد که هر کدام مسئولیت‌های مشخصی داشتند. مهم‌ترین این بخش‌ها عبارت بودند از:

– کمیته فرهنگی
– کمیته عمران و فنی
– کمیته کشاورزی
– کمیته بهداشت و درمان
– کمیته پشتیبانی مناطق جنگی
– کمیته صنایع

اهداف این جهاد

اهداف اصلی جهاد سازندگی عبارت بودند از:
• فراهم کردن شرایطی برای پرورش شخصیت ارزشمند انسان‌های ساکن روستاها، با مشارکت دادن و نظارت مستقیم خود آنان در کارهای مربوط به روستا
• از بین بردن محرومیت در روستاهایی که حتی از ابتدایی‌ترین امکانات زندگی نیز بی‌بهره بودند.
• بسیج کردن همه گروه‌های مردم برای آبادانی روستاها و ایجاد فرصت‌هایی برای تلاش و پیشرفت آنان؛ به دلیل گستردگی بسیار زیاد ویرانی‌ها و محرومیت‌های برجای‌مانده از دوران پهلوی، جهاد سازندگی اولویت خود را بر سازندگی روستاهای دورافتاده و محروم قرار داد.
• حرکت در مسیر رسیدن به استقلال و خودکفایی کشور، با کوشش برای بهتر کردن شرایط اقتصادی و اجتماعی روستاها و مناطق عشایری از طریق گسترش کشاورزی، دامپروری و صنایع روستایی.

اقدامات جهاد سازندگی بعد انقلاب

برخی از کارهای مهمی که انجام شده شامل این موارد است:
● رساندن آب و برق به روستاها
● ساختن جاده‌های بین روستاها
● تعمیر و بهبود آسفالت جاده‌های روستایی
● ساخت مدرسه در مناطق روستایی
● تشکیل گروه‌های مختلف برای رسیدگی به کارهای کشاورزی، سلامت، سازندگی و فعالیت‌های فرهنگی
● حضور فعال و مؤثر در هشت سال جنگ تحمیلی (از جمله ساخت پل شناور خیبر، احداث جاده سیدالشهدا، ساخت پل بعثت روی رودخانه اروند، پشتیبانی و تأمین نیازهای نیروهای ایرانی، ساختن سنگر و …)

پیشنهاد: مطالعه کوتاهی درباره هشت سال دفاع مقدس داشته باشید.