تحقیق درباره حدیث کساء

حدیث کساء، روایتی شناخته‌شده و پرمعنی در میان مسلمانان است. این داستان، ماجرای گرد آمدن پنج تن، یعنی پیامبر اسلام، حضرت علی، حضرت فاطمه، امام حسن و امام حسین (که درود خدا بر آنان باد) را زیر یک عبا (کساء) روایت می‌کند.

در این لحظه خاص، پیامبر اکرم دعایی را به درگاه خداوند خواندند و برای این پنج نفر، که به «اهل بیت» معروف هستند، برکت و پاکی درخواست کردند. در پاسخ به این دعا، خداوند این آیه را نازل کرد:

**إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا**

(به راستی که خداوند می‌خواهد هر گونه پلیدی را از شما اهل بیت دور کند و شما را به بهترین شکل پاک و پاکیزه نماید.)

خواندن و توجه به این حدیث، فواید و برکات بسیاری برای باورمندان دارد. از جمله این فواید می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

* **دریافت محبت اهل بیت:** این کار باعث می‌شود تا علاقه و دلبستگی قلبی ما به این خاندان پاک بیشتر شود.
* **پاداش بزرگ الهی:** خداوند به کسانی که به اهل بیت عشق می‌ورزند و از آنان پیروی می‌کنند، پاداش‌های ارزشمندی می‌دهد.
* **برآورده شدن حاجات:** از خداوند به برکت این حدیث، می‌توان برای برآورده شدن نیازها و خواسته‌هایمان درخواست کمک کرد.
* **آمرزش گناهان:** خواندن این حدیث با ایمان و خلوص نیت، می‌تواند باعث بخشش خطاها و گناهان شود.
* **دوری از بلاها:** این عمل روحی، انسان را زیر چتر حمایت خداوند قرار می‌دهد و از گرفتاری‌ها و بلاهای گوناگون حفظ می‌کند.
* **تقویت ایمان:** یادآوری جایگاه ویژه اهل بیت، ایمان و باورهای دینی ما را محکم‌تر و استوارتر می‌سازد.

بنابراین، حدیث کساء تنها یک روایت تاریخی نیست، بلکه سرچشمه‌ای از برکت و هدایت برای همه مسلمانان است.

حدیث کساء از روایت‌های مهمی است که از پیشوایان دینی ما نقل شده و درباره جایگاه ویژه پیامبر و خاندان پاک ایشان سخن می‌گوید. در این نوشته، به معنی واژه‌ای و شرعی حدیث کساء، چگونگی رخ دادن این رویداد، مواردی که امامان به این حدیث استناد کرده‌اند و همچنین فایده‌های خواندن این حدیث می‌پردازیم.

حدیث کساء به معرفی خانواده پیامبر می‌پردازد و بر برتری رسول خدا، علی بن ابی‌طالب، فاطمه زهرا، حسن و حسین تأکید دارد. این حدیث پاکی و بی‌گناهی این پنج تن از هر آلودگی و ناپاکی را نشان می‌دهد.
این روایت هم در کتاب‌های حدیثی شیعه و هم در منابع اهل سنت آمده است و کارشناسان حدیث، آن را از احادیث متواتر می‌دانند.

معنای لغوی و اصطلاحی کساء

«حدیث» در زبان فارسی به معنای «سخن» و «گفتار» است و در فرهنگ دینی، به هر گفته، کار یا تأییدی که از معصومین علیهم‌السلام نقل شده باشد، حدیث گفته می‌شود.
«کسا» در زبان عربی به چیزهایی مانند «عبا»، «لباس»، «پوشش»، «زیرانداز» و «پتو» اشاره دارد.
«حدیث کسا» به رویدادی گفته می‌شود که طی آن پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله به همراه خانواده‌ی ویژه‌ی خود، یعنی علی‌ بن ابی‌طالب، فاطمه، حسن بن علی و حسین بن علی علیهم‌السلام، زیر عبا جمع شدند و در این هنگام آیه‌ی تطهیر نازل گردید.

داستان حدیث کساء

داستان‌های گوناگونی درباره حدیث کسا و نزول آیه تطهیر نقل شده که خلاصه آن به این شرح است:

روزی پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در خانه همسرشان، ام سلمه، بودند و در انتظار دریافت پیامی از سوی خداوند به سر می‌بردند. به همین دلیل به ام سلمه فرمودند که اجازه ندهد کسی به دیدارش بیاید.

در همان روز، حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها) غذایی برای پدر آماده کرده و به خانه ام سلمه آمد. ام سلمه با وجود دستور پیامبر، نتوانست درخواست فاطمه (س) برای ملاقات با پدر را رد کند و به او اجازه ورود داد. پیامبر (ص) از دخترشان خواستند که بازگردد و همسر و دو پسر کوچکشان را نیز همراه خود بیاورد.

فاطمه (س) درخواست پدر را پذیرفت و پس از بازگشت، همه با اجازه رسول خدا زیر عبا یا پارچه‌ای که ایشان داشتند، جمع شدند. سپس پیامبر (ص) این دعا را خواندند: «خدایا، اینان خانواده من هستند؛ هر ناپاکی را از آنان دور کن و آنان را کاملاً پاک و پاکیزه گردان». در این لحظه، جبرئیل (علیه‌السلام) فرود آمد و آیه تطهیر را برای پیامبر خواند:

«إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا» (سوره احزاب، آیه ۳۳)

ام سلمه که این صحنه روحانی را دید، پرسید: «آیا من نیز از اهل بیت شما نیستم؟» پیامبر (ص) در پاسخ فرمودند: «تو جایگاه خود را داری و در مسیر نیکی قرار داری؛ تو از همسران پیامبر خدایی، اما اهل بیت من این افراد هستند».

پس از این رویداد، پیامبر (ص) هر روز صبح، پیش از نماز صبح، به در خانه علی (علیه‌السلام) می‌رفتند و دستگیره در را می‌گرفتند و می‌فرمودند: «خداوند بر شما رحمت کند، وقت نماز است. إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا». این کار را تا پایان عمرشان ادامه دادند.

موارد احتجاج ائمه علیهم‌السلام به حدیث کسا

ائمه معصوم (علیهم‌السلام) در موقعیت‌های مختلفی برای نشان دادن شایستگی خود برای رهبری جامعه اسلامی، به حدیث خاصی اشاره کرده‌اند.
از آنجایی که در پی این روایت، آیه تطهیر بر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نازل شد، از این حدیث برای اثبات مقام والا و معصوم بودن ائمه (علیهم‌السلام) نیز استفاده می‌گردد.
به چند نمونه از استنادهای ائمه به این حدیث اشاره می‌کنیم:
– در شورایی که خلیفه دوم برای انتخاب جانشین خود تشکیل داد، امام علی (علیه‌السلام) برای نشان دادن برتری خود در تصدی حکومت، به این حدیث اشاره فرمود.
– پس از صلح با معاویه و پس از سخنان او، امام حسن (علیه‌السلام) در یک سخنرانی، برای بیان جایگاه بلند خود و خاندان پیامبر (علیهم‌السلام) به این حدیث تمسک جست.
– امام حسین (علیه‌السلام) نیز در گفتگویی با مروان حکم، به این حدیث استناد کرد.
– امام سجاد (علیه‌السلام) پس از حادثه کربلا و در شهر شام، با اشاره به این حدیث، خود و خاندانش را مصداق واقعی اهل بیت معرفی نمود.
– علاوه بر ائمه، بسیاری از یاران نزدیک پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نیز در مناسبت‌های گوناگون به این حدیث استناد کرده‌اند.

فواید خواندن حدیث کسا

خواندن حدیث کسا فواید زیادی دارد که در اینجا به بعضی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

– هدایت شدن به راه خوشبختی و نجات، با توسل به امامان معصوم علیهم‌السلام و اعتراف به حقانیت و پاکی آنان از هر آلودگی، و پیروی از روش و سیره آنان در زندگی
– نزدیک شدن به خدا
– دریافت رحمت و بخشش از سوی پروردگار
– مورد لطف و توجه امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه قرار گرفتن
– از بین رفتن غم و ناراحتی
– برآورده شدن خواسته‌ها
– مستجاب شدن دعا
– دفع بلا و مشکلات
– بهبود بیماری‌ها و…

سخن آخر
حدیث کسا از احادیث متواتر در میان شیعیان و اهل سنت است.
با توجه به محتوای حدیث کسا و رفتار پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله پس از این واقعه — که هر روز صبح به در خانه علی علیه‌السلام می‌رفتند و ساکنان آن را «اهل بیت» خطاب می‌کردند و آیه تطهیر را تلاوت می‌فرمودند — می‌توان نتیجه گرفت که این حدیث یکی از مهم‌ترین رویدادهای زندگی پیامبر برای معرفی جانشینان و رهبران واقعی جامعه اسلامی پس از خود بوده است. ایشان تلاش بسیاری کردند تا این موضوع را به همه مردم اعلام کنند و امت را به سوی رستگاری و سعادت راهنمایی نمایند.

متن حدیث کسا که امروز در کتاب مفاتیح‌الجنان آمده، از نظر عبارات و جزئیات با متنی که در کتاب‌های قدیمی وجود دارد تفاوت دارد. به همین دلیل، آیت‌الله مکارم شیرازی — یکی از مراجع تقلید شیعه — گفته‌اند که می‌توان این حدیث را به قصد امیدواری و برای برآورده شدن حاجت‌ها خواند.

حروف مقطعه قرآن