هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
زمان مطالعه3 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
سوره توحید یکی از کوتاهترین سورههای قرآن است، اما معانی بسیار بزرگ و عمیقی در خود دارد. این سوره در واقع پایه و اساس باورهای یکتاپرستانه را بیان میکند.
متن این سوره چنین است:
**بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ**
**قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ﴿١﴾**
**اللَّهُ الصَّمَدُ ﴿٢﴾**
**لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ ﴿٣﴾**
**وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ ﴿٤﴾**
این سوره به ما میگوید که خداوند یکی است و هیچ شریکی ندارد. او بینیاز است و همه به او نیازمندند. نه کسی را به دنیا آورده و نه از کسی به دنیا آمده است. و هیچ کس و هیچ چیز، هرگز مانند او نیست.
خواندن این سوره، ایمان و باور ما را به یگانگی پروردگار محکمتر میکند و یادآور میشود که فقط باید روی او حساب کنیم.
قرآن کریم، کتاب راهنمای الهی و سرچشمهی دانشهای ناب خداشناسی است. یکی از سورههای کوتاه و پرمعنی این کتاب آسمانی، سوره توحید یا همان «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» است. این سوره با اینکه فقط چهار آیه دارد، چنان محتوای ژرف و ارزشمندی در خود جای داده که در روایات اسلامی به آن «یکسوم قرآن» گفتهاند. در این نوشته میخواهیم به زبانی گویا و آسان، این سوره را از جنبههای گوناگون بررسی کنیم؛ از آشنایی با زمینه نزول و ویژگیهای آن گرفته تا توضیح آیات، برکات و اثرات روحی و اجتماعی آن در زندگی مسلمانان.
سوره توحید، صد و دوازدهمین بخش قرآن کریم است. این سوره در مکه بر پیامبر(ص) نازل شد و بیست و دومین سورهای است که وحی شده. نامهای دیگر این سوره، «اخلاص» و «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» هستند. محتوای اصلی این سوره، تأکید بر یگانگی خدا و رد هرگونه شریک برای اوست. در واقع، این بخش کوتاه، چکیدهای از اصل مهم یکتاپرستی در اسلام را بیان میکند.
تعداد آیات: ۴
تعداد کلمات: ۱۵
جایگاه در قرآن: جزء سیام (جزء عم)
بر اساس کتابهای تاریخی و مذهبی، کافران مکه و یهودیان از پیامبر اسلام(ص) میپرسیدند: «خدایت را چگونه توصیف میکنی؟ او از چه جنسی ساخته شده است؟»
در جواب این پرسشها، سوره توحید فرود آمد و به روشنی گواهی داد که خداوند یکتاست، بینیاز است و همیشه بوده است؛ نه فرزندی دارد و نه خود از کسی زاده شده است.
برای اینکه این سوره را بهتر بفهمیم، ابتدا نوشتار عربی آن و سپس برگردان ساده فارسی آن را با هم میخوانیم:
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ (1)
اللَّهُ الصَّمَدُ (2)
لَمْ يلِدْ وَلَمْ يولَدْ (3)
وَلَمْ يكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ (4)
برگردان به فارسی:
با نام خدا که مهربانیاش همیشگی و بخشایشگر است.
بگو: او خدای یکتاست. (1)
خدایی که همه به او نیاز دارند و او به هیچکس نیازمند نیست. (2)
نه فرزندی آورده و نه از کسی زاده شده است. (3)
و هیچ کس همتا و مانند او نیست. (4)
آیه اول: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ»
در این بخش، خداوند از پیامبر میخواهد که به همه بگوید خدا یکی است و هیچ شریکی ندارد. کلمه «أَحَدٌ» یعنی تنها و یکتا؛ کسی که مثل و مانندی ندارد.
آیه دوم: «اللَّهُ الصَّمَدُ»
«صَمَد» یعنی خداوند بینیاز مطلق است. او تمام جهان را نگهداری میکند، اما خودش به هیچکس و هیچچیز نیاز ندارد. در مقابل، همهٔ موجودات به او نیازمندند.
آیه سوم: «لَمْ يلِدْ وَلَمْ يولَدْ»
خدا نه بچهای به دنیا آورده و نه خودش از کسی متولد شده است. این آیه باورهای نادرست گروههایی را که برای خدا فرزند قائل میشدند، رد میکند.
آیه چهارم: «وَلَمْ يكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ»
هیچ کس در حد و اندازهٔ خدا نیست. او آنقدر بینظیر و یگانه است که هیچ موجودی قابل مقایسه با او نیست.
در آموزههای اسلامی، سوره توحید از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است:
از پیامبر(ص) و امام باقر(ع) نقل شده است: «سوره توحید برابر با یکسوم قرآن است».
همچنین از امام رضا(ع) روایت شده: «هر که سوره توحید را بخواند و به آن باور داشته باشد، یگانگی خدا را درک کرده است».
پیامبر(ص) این سوره را روشنی قرآن نامیدهاند و از امام علی(ع) نیز چنین روایت شده: «هر کس سوره توحید و سوره قدر را در یک روز یا یک شب، صد بار بخواند، خداوند پس از مرگش در قبرش نوری میگذارد و نوری پیش رو و پشت سرش قرار میدهد که او را تا بهشت همراهی میکند».
در کتابهای روایی، فواید زیادی برای خواندن این سوره بیان شده است؛ مانند: آرام شدن درد چشم، محافظت از مسافر در سفر، نگهبانی پنجاه فرشته از کسی که این سوره را قبل از خواب بخواند، رفع فقر و تنگدستی، آمرزش گناهان و برآورده شدن دعا.
علامه مجلسی نیز روایاتی را بیان کرده که نشان میدهد نام بزرگ خدا در این سوره نهفته است.
منبع: https://fa.wikishia.net
کارشناسان دینی محتوای قرآن را به سه دسته اصلی تقسیم کردهاند:
۱. دستورات و قوانین عملی
۲. بشارتها و هشدارها (پاداش بهشت و عذاب جهنم)
۳. شناخت خدا و باورهای اعتقادی
سوره توحید، تمام بخش سوم را تنها در چهار آیه بیان کرده است. به همین دلیل، ارزش آن برابر با یکسوم قرآن در نظر گرفته شده است.
گروهی دیگر نیز معتقدند سه بخش اصلی قرآن عبارت است از: آفریننده، بازگشت به سوی او و آنچه میان این دو قرار دارد. سوره توحید بخش نخست را شرح میدهد و به همین علت، یکسوم قرآن شمرده میشود.
سوره توحید تنها برای خواندن در نماز نیست؛ بلکه پیامهای ژرفی برای زندگی شخصی و جمعی ما در بر دارد:
یادآوری میکند که فقط خداوند پشتیبان و تکیهگاه راستین است.
به ما میآموزد که چگونه فرزندان خود را بر اساس ایمان به یگانگی خدا پرورش دهیم.
با نشان دادن بینیازی مطلق پروردگار، به ما صبر و امید میبخشد.
از وابستگی شدید به افراد و چیزهای دنیوی دوری میکند.
بسیاری از مسلمانان در نمازهای هر روزشان این سوره را تلاوت میکنند. در احادیث و روایات نقل شده که پیامبر اسلام(ص) و امامان معصوم(ع) نیز همواره بر خواندن این سوره، چه در نمازهای واجب و چه در نمازهای مستحب، تأکید داشتهاند.
این سوره افزون بر ارزش مذهبی، در فرهنگ و هنر مسلمانان نیز بسیار تأثیرگذار بوده است. آثار خوشنویسی، طراحی ساختمان مساجد و همچنین نوشتههای ادبی فارسی، اغلب از مفاهیم این سوره الهام گرفتهاند. شاعران بزرگی مانند مولوی و حافظ نیز در سرودههای خود بارها به موضوع یگانگی خداوند که در این سوره آمده، پرداختهاند.
به عنوان نمونه، مولانا میفرماید:
غرقهٔ نوری که او لم یولدست
لم یلد لم یولد آن ایزدست
و نیز در جای دیگری سروده است:
لم یلد لم یولد او را لایق است
والد و مولود را او خالق است
سوره توحید در چهار آیه کوتاه، پیام همیشگی یگانگی و بینیازی خدا را به همه مردم جهان میرساند. این سوره چکیدهای از مهمترین باورهای اسلامی است و به ما یادآوری میکند که خداوند نه فرزندی دارد و نه پدر و مادری، و هیچ کس مانند او نیست.
تأکید بر یگانه بودن خدا، نه تنها اساس دین اسلام است، بلکه در زندگی روزانه نیز به انسان آرامش، امید و توکل به خدا میبخشد. به این ترتیب، هر فرد مسلمان میتواند با اندیشیدن به مفاهیم سوره توحید و خواندن آن در نماز و اوقات ویژه، رابطه عمیقتری با خدا برقرار کند.
سوره توحید، راهنمایی برای درک بهتر قرآن و پنجرهای برای رسیدن به شناخت حقیقی خدای یکتا است.
