معنی شعر سخن فارسی ششم ✔

**درس: سخن (کتاب فارسی پایه ششم)**

**درک مفهوم شعر:**

این شعر درباره اهمیت سخن گفتن و کلماتی است که به کار می‌بریم، صحبت می‌کند. شاعر به ما یادآوری می‌کند که حرف زدن، یک نعمت و توانایی بسیار ارزشمند است. همان‌طور که یک باغبان از دانه‌های مختلف نگهداری می‌کند تا در آینده باغی زیبا داشته باشد، ما نیز باید از کلمات خوب و درست استفاده کنیم تا بتوانیم دوستی‌های محکم و روابط زیبایی بسازیم.

سخن ما مانند دانه‌ای است که در دل دیگران می‌کاریم. اگر این دانه، سالم و خوب باشد (یعنی اگر از کلمات محبت‌آمیز، راست و مهربانانه استفاده کنیم)، نتیجه آن یک دوستی پایدار و یک رابطه گرم و صمیمی خواهد بود. در مقابل، اگر از کلمات نامناسب، زشت و نادرست استفاده کنیم، مانند این است که بذر بدی کاشته‌ایم و نتیجه آن، تنها ناراحتی و از دست دادن دوستانمان است.

پس باید مراقب باشیم که چگونه صحبت می‌کنیم و از کلماتمان به خوبی مراقبت کنیم، زیرا حرف‌های ما قدرت ساختن یک زندگی شاد یا برعکس، ایجاد کدورت و ناراحتی را دارند.

—

**واژه‌نامه:**

* **معنی کلمات:**
* **گوهر:**
* (در این شعر) به معنای چیز بسیار ارزشمند و گران‌بها است. منظور شاعر از “گوهر”، همان توانایی سخن گفتن است.
* **دانه:**
* (در این شعر) کنایه از هر حرف و کلامی است که ما به زبان می‌آوریم.
* **دوستی:**
* رفاقت، پیوند و رابطه عاطفی بین دو یا چند نفر.
* **کین:**
* دشمنی، نفرت و کینه.

* **واژه‌های هم‌خانواده:**
* **سخن (حرف، کلام):** سخنگو، سخنران، سخنوری، سخندانی
* **دانه:** دانهدانه، دانهدار، دانهپاشی
* **دوستی:** دوست، دوستانه، دوستداشتنی، رفاقت
* **کین:** کینه، کینهورز، کینتوز

* **واژه‌های متضاد:**
* دوستی ⇄ دشمنی
* کین ⇄ محبت
* خوب ⇄ بد
* راست ⇄ دروغ

نام درس: درس ۳ | موضوع: درک معنای واژه‌ها و شعر | پایه ششم دبستان

درک شعر “سخن فارسی”

در این درس، با معنای واژه‌ها و مفهوم یک شعر زیبا آشنا می‌شویم. شعر “سخن فارسی” دربارهٔ ارزش و اهمیت زبان فارسی است.

**مفهوم کلی:**
این شعر به ما می‌گوید که زبان فارسی، گنجینه‌ای بسیار ارزشمند است. این زبان، حافظ فرهنگ و تاریخ ماست و مانند ریسمانی محکم، مردم را در طول زمان به هم پیوند داده است. شاعر از ما می‌خواهد که این میراث گران‌بها را پاس بداریم و در حفظ و پاسداری از آن بکوشیم.

**توضیح بخش‌های شعر:**

* شاعر زبان فارسی را به چیزهای گران‌قیمت و زیبایی مانند گنج و گوهر تشبیه می‌کند.
* تأکید می‌کند که این زبان، سرمایه و هویت ملی ماست.
* از ما می‌خواهد که این زبان شیرین و رسا را دوست داشته باشیم و با گفتار و نوشتار درست، آن را زنده و پویا نگه داریم.

هدف اصلی این شعر، عشق ورزیدن به زبان فارسی و احساس مسئولیت برای نگهداری از آن است.

 معنی شعر سخن ششم

انتخاب بخش‌های مختلف:
مفهوم شعر سخن ششم‌ معنی واژه‌های شعر سخن فارسی ششم‌ واژه‌های هم‌خانواده در شعر سخن فارسی ششم‌ واژه‌های مخالف در شعر سخن فارسی ششم

۱: با اینکه سخن به لطف آب است کم گفتن هر سخن صواب است
معنی: حرف زدن مانند آب گوارا و خوشایند است، اما بهتر است کم‌تر صحبت کنیم.

۲: آب ارچه همه زلال خیزد از خوردن پر، ملال خیزد
معنی: هرچند آب پاک و زلال است، اما اگر بیش از حد بنوشیم، باعث ناراحتی و دل‌زدگی می‌شود.

۳: کم گوی و گزیده گوی چون در تا ز اندک تو جهان شود پر
معنی: کم حرف بزن، اما حرف‌های پربار و ارزشمند بزن تا با حرف‌های کم‌تو، دنیا پُر از معنا شود.

۴: لاف از سخن چو دور توان زد آن خشت بود که پر توان زد
معنی: فقط زمانی می‌توان به حرف‌هایت افتخار کرد که ارزش داشته باشند؛ حرف بی‌مایه مانند خشت بی‌ارزش است که تعدادش بسیار است.

۵: یک دسته گل دماغ پرور از خرمن صد گیاه ،بهتر
معنی: یک دسته گل خوشبو و دل‌انگیز، از انبوهی گیاه بی‌خاصیت، ارزشمندتر است.

 معنی کلمات شعر سخن فارسی ششم

لطف: پاکی و بی‌آلایشی
صواب: کار درست و شایسته
ارچه: کوتاه شدهٔ اگرچه
زلال: پاک و شفاف
ملال: خستگی و دشواری
در: دانهٔ مروارید
ز: کوتاه شدهٔ از
لاف زدن: گفتن سخنان بی‌اساس، ادعاهای دروغین و خودستایی

 هم خانواده کلمات شعر سخن فارسی ششم

منابع: مرجع‌ها و سرچشمه‌ها
هلاک: نابود شدن، از بین رفتن
قصد: هدف و منظور
خاطره: یادها و یادبودها
عارض: پیشامد و رخداد
همراهان: کسانی که با ما هستند

 مخالف کلمات کلمات شعر سخن فارسی ششم

کدر در مقابل زلال قرار می‌گیرد.
خالی نقطهٔ مقابل پر است.
به آرامی یعنی برخلاف سریع و بی‌درنگ.
گسسته معنای مخالف متصل و پیوسته را دارد.