این ضربالمثل برای توصیف وضعیت یا شخصی به کار میرود که از حد بدی گذشته و دیگر نمیتواند بدتر شود. وقتی میگوییم فلان چیز “بالاتر از سیاهی رنگی نیست”، یعنی آنقدر وضعیتش نابسامان، منفی یا تاریک است که دیگر هیچ رنگ و روی روشنی در آن دیده نمیشود و به بدترین حالت ممکن خود رسیده است.
مثلاً وقتی کسی مرتب مرتکب اشتباه میشود و هیچ امیدی به اصلاح او نیست، یا وقتی یک مشکل آنقدر بزرگ است که دیگر نمیتوان آن را نادیده گرفت، از این عبارت استفاده میکنیم. در واقع این مثل نشان میدهد که گاهی اوضاع آنقدر تیره و تار میشود که دیگر جایی برای بدتر شدن ندارد.

در این نوشته میخواهیم ببینیم این ضربالمثل کهن ایرانی چه معنایی دارد، از کجا آمده و چه مفهومی را در بر میگیرد. در ادامه با ما همراه باشید.
معنی ضرب المثل بالاتر از سیاهی رنگی نیست چیست؟
1- رنگ سیاه اغلب نشانهی بدبیاری و ناراحتی در نظر گرفته میشود. وقتی میگوییم “بالاتر از این رنگ، رنگی نیست” یعنی دیگر مشکلات و سختیها به بالاترین حد خود رسیده و شرایط بسیار نابسامان و تاریک شده است.
2- این ضربالمثل زمانی به کار میرود که شخصی در زندگی با شکستها و اتفاقات ناگوار پشت سر هم روبرو شود. این بیان از لحاظ معنی به ضربالمثل “آب از سر گذشتن” نزدیک است. معمولاً افرادی که احساس ناامیدی میکنند و فکر میکنند دیگر نمیتوانند وضعیت خود را بهبود بخشند، از این جمله استفاده میکنند.
3- این عبارت کنایه از رسیدن به اوج مشکلات و دشواریهاست.
4- یعنی بدترین اتفاق ممکن (که همان سیاهی و مصیبت است) برایمان افتاده است! با این وجود، هر مشکل دیگری در مقایسه با آن کوچک و قابل تحمل به نظر میرسد.
5- به طور خلاصه یعنی به مرحلهای رسیدهایم که آخرین حد سختی است و پس از آن راهی نیست.













