معنی ضرب المثل ” برای لای جرز خوبه “

این ضرب‌المثل در مورد کسی به کار می‌رود که بسیار خسیس و مال‌اندوز است. وقتی می‌گویند “فلانی برای لای جرز خوبه”، منظور این است که او آنقدر بخیل است که حتی حاضر است سکه‌ها و پول‌هایش را در لای دیوار (جرز) قایم کند تا مجبور نباشد خرجی بدهد یا از آن استفاده کند.

این مثل نشان می‌دهد که فرد، پول و دارایی خود را نه برای زندگی و لذت بردن، بلکه فقط برای جمع‌آوری و پنهان کردن نگه می‌دارد؛ انگار که ارزش پول فقط در مخفی کردن آن است، نه در خرج کردنش برای چیزهای مفید.

در این نوشته می‌خواهیم با هم معنی و مفهوم اصلی یکی از ضرب‌المثل‌های کهن و پرمعنی ایرانی آشنا شویم. با ما همراه باشید.

معنی برای لای جرز خوبه

1- در واقع با این ضرب‌المثل می‌خواهند بگویند که یک چیز فقط برای پر کردن یک جای خیلی کوچک و بی‌مصرف به کار می‌آید و در واقع هیچ فایده‌ای ندارد.

2- بعضی وقت‌ها هم این ضرب‌المثل را برای افرادی به کار می‌برند که نمی‌توانند کار مفیدی انجام دهند و بی‌عرضه هستند.

3- به طور کلی، هر چیزی که به هیچ دردی نخورد، کارآمد نباشد و فایده‌ای نداشته باشد را با این اصطلاح توصیف می‌کنند.

ریشه این مَثُل

در گذشته‌ها، مردم برای خودشان خانه و سرپناه می‌ساختند و بیشتر از چیزهای طبیعی مثل خشت، گل، سنگ و چوب استفاده می‌کردند. برای این که خانه‌هایشان محکم و امن باشد، روش‌های قدیمی را به کار می‌بردند. به همین خاطر، دیوارهای خانه را کلفت و محکم درست می‌کردند که به آن “جرز” می‌گفتند.

جرز در واقع پایه و ستون اصلی ساختمان بود و در طول دیوار، با فاصله‌های مشخص ساخته می‌شد تا وزن ساختمان را تحمل کند. به همین دلیل، جرز یکی از بخش‌های مهم در ساختمان‌سازی به شمار می‌رفت. این روش ساختن، تاریخچه خیلی قدیمی دارد؛ باستان‌شناسان در بعضی از بناهای تاریخی ایران مثل قلعه بلقیس در اسفراین و قلعه بهستان در زنجان، استخوان و اسکلت انسان را درون دیوارها پیدا کرده‌اند.

بر اساس گفته این محققان، این استخوان‌ها مربوط به زمانی است که بردگان و کارگران را به خاطر انجام خطا تنبیه می‌کردند و آن‌ها را درون دیوارها زنده به گور می‌کردند. البته بعضی از باستان‌شناسان هم فکر می‌کنند که مردم آن زمان، مردگان خودشان را درون دیوارها دفن می‌کردند. به نظر کارشناسان و تاریخ‌دانان، این روش در زمان مادها و هخامنشیان بیشتر رواج داشته است.

فرهنگ و رسم‌های ایرانی با توجه به عادت‌های مردم هر منطقه متفاوت بود. در بسیاری از خانواده‌های ایرانی، همبستگی و اتحاد بین اعضا اهمیت زیادی داشت و پسران خانواده نقش ستون و تکیه‌گاه خانواده را داشتند تا بقیه اعضا بتوانند روی حمایت و مسئولیت‌پذیری آن‌ها حساب کنند.

اگر در خانواده، پسری نانخور و بی‌مسئولیت بود و هیچ مهارتی نداشت، در موردش می‌گفتند: “به درد لای جرز هم نمی‌خوره”. به مرور زمان، این اصطلاح برای هر فرد بی‌استفاده و سرباری که نمی‌توانست کار مفیدی انجام دهد، یا حتی برای وسایل بی‌فایده هم به کار رفت. امروزه هم این ضرب‌المثل بین مردم رواج دارد. (ریشه این مَثَل؛ چاپ شده در هفته‌نامه پیام ساختمان شماره ۲۵۲)