معنی ضرب المثل ” به اسب شاه گفتند یابو “

این ضرب‌المثل زمانی به کار می‌رود که شخصی در جایگاه بالایی قرار دارد و دیگران به خاطر موقعیتش، انتقاد یا حرف درست را به طور مستقیم به او نمی‌زنند. در عوض، حرفشان را به شکل کنایه و با اشاره به یک چیز یا شخص دیگر بیان می‌کنند.

داستان پشت این مثل این است: روزی یک نفر به اسب مخصوص شاه ایرادی گرفت. اما چون نمی‌توانست مستقیم به شاه بگوید “اسب تو مشکل دارد”، برای اینکه منظور خود را برساند، رو به یابوی کناری کرد و با اشاره به آن گفت: “یابو، چشمت کور!”. در واقع او داشت مشکل اسب شاه را مطرح می‌کرد، اما از ترشحاتی که ممکن بود برایش پیش بیاید، مستقیم حرف نزد.

در زندگی روزمره، ما هم گاهی از این روش استفاده می‌کنیم. مثلاً وقتی می‌خواهیم به رئیسی انتقاد کنیم، ممکن است در قالب یک داستان یا با اشاره به یک موقعیت مشابه، نظر خود را بیان کنیم تا باعث رنجش مستقیم نشود. این ضرب‌المثل به زیبایی نشان می‌دهد که چگونه مردم برای بیان حقایق سخت، از زبان غیرمستقیم و هنرمندانه استفاده می‌کنند.

در این نوشته، می‌خواهیم با هم معنی و مفهوم اصلی یکی از ضرب‌المثل‌های کهن و پرمعنی ایرانی را بررسی کنیم. با ما همراه باشید.

معنی به اسب شاه گفتند یابو چیست؟

1- یابو به چه معناست؟ یابو در واقع قاطری است که شبیه اسب به نظر می‌رسد، اما برای حمل بار از آن استفاده می‌شود و نژادش از اسب معمولی پایین‌تر است.
پس وقتی به اسبی “یابو” می‌گویند، در حقیقت آن را پایین‌تر از جایگاه واقعی‌اش می‌دانند!
حالا تصور کنید اسب مخصوص پادشاه آنقدر مغرور است که اگر کسی به اشتباه به او بگوید “یابو”، شدیداً ناراحت می‌شود!

2- با این توضیحات مشخص می‌شود این ضرب‌المثل در میان مردم برای کسانی به کار می‌رود که توانایی چندانی ندارند ولی خود را بالاتر از دیگران می‌بینند و با کوچکترین حرفی ناراحت می‌شوند.

3- همچنین از این ضرب‌المثل برای توهین به کسانی استفاده می‌شود که سزاویر چنین برخوردی هستند.

4- این مثل در واقع برای مسخره کردن افراد متکبری است که خود را بسیار مهم می‌پندارند. مثلاً وقتی حرف ساده‌ای می‌زنید و آنها آن را بد تفسیر می‌کنند و ناراحت می‌شوند، این ضرب‌المثل را به کار می‌برند. معنایش این است: تو مانند اسب پادشاهی هستی که به محض اینکه کسی به او “یابو” می‌گوید، ناراحت می‌شود.

♦ نکته مهم: باید توجه داشت که این ضرب‌المثل را نباید برای هر کسی که از حرفی ناراحت می‌شود به کار برد. این عبارت یک ضرب‌المثل توهین‌آمیز محسوب می‌شود. همانطور که اشاره شد، این مثل برای افراد متکبر است – کسانی که برای دیگران ارزشی قائل نیستند و همیشه دنبال فرصتی هستند تا با زیر سؤال بردن دیگران، خودشان را بهتر نشان دهند.

در واقع، برای اینکه غرور و تکبر این افراد را کاهش دهیم، در موقعیت‌هایی که رفتار متکبرانه‌ای از خود نشان می‌دهند، استفاده از این ضرب‌المثل کاملاً مناسب است!

مثلاً برای یک فرد متکبر که مقام و موقعیت اجتماعی بالایی دارد، اگر به او احترام کامل نگذارید یا به جای عنوان رسمی‌اش، تنها با نام کوچک صدا بزنید، ممکن است ناراحت شود! در چنین شرایطی می‌گویند: به اسب شاه گفتند یابو (و ناراحت شد!).

پیشنهاد: ضرب‌المثل درباره افراد متکبر
بیشتر بخوانید: ضرب‌المثل‌های مربوط به شاه