همانطور که از نامش پیداست، ضربالمثل “تافتهٔ جدا بافته” به پارچهای اشاره دارد که از نظر جنس، رنگ یا طرح با بقیه متفاوت است. در گذشته، پارچههای بسیار نفیس و گرانقیمتی تولید میشد که به آنها “تافته” میگفتند. اگر یک تافته با کیفیت و طرحی استثنایی و منحصربهفرد بافته میشد، آن را “جدا بافته” خطاب میکردند.
این مفهوم به تدریج وارد گفتار روزمره شد و برای توصیف افرادی به کار رفت که خود را برتر از دیگران میدانند و فکر میکنند قوانین و هنجارهای معمول جامعه شامل حال آنان نمیشود. این افراد اغلب با تکبر و غرور رفتار میکنند و خود را از بقیه جدا و خاص میپندارند.
بنابراین، وقتی کسی را “تافتهٔ جدا بافته” مینامیم، در واقع به این ویژگی او اشاره میکنیم که خود را بالاتر و متفاوت از دیگران میداند و با اعتمادبهنفسی کاذب، از جمع فاصله میگیرد. این ضربالمثل بار معنایی منفی دارد و معمولاً برای نقد چنین افرادی استفاده میشود.

در این نوشته، به بررسی معنا و مفهوم این ضربالمثل زیبا و پرکاربرد ایرانی میپردازیم. در ادامه با ما همراه باشید.
مفهوم تافته جدا بافته بودن چیست؟
تافته در زبان فارسی به پارچهای از جنس ابریشم گفته میشود. بنابراین اگر بخواهیم این ضربالمثل را به صورت تحتاللفظی معنا کنیم، یعنی: پارچه ابریشمی که به صورت جداگانه و مخصوص بافته میشود. اما معنی اصلی و کاربردی آن چیست؟
این عبارت معمولاً برای افرادی به کار میرود که متکبر و خودبرتربین هستند. کسانی که وقتی در جمعی حاضر میشوند، خود را از دیگران جدا میکنند و حاضر نیستند با آنها همنشین شوند یا گفتوگو کنند، چون بقیه را پایینتر از خود میدانند.
این رفتار مغرورانه و تافتهجدابافته بودن، در بعضی موقعیتها بیشتر خود را نشان میدهد. مثلاً اگر چنین فردی مجبور شود کنار افراد کمبضاعت یا ساده بنشیند، سختترین لحظات را تجربه خواهد کرد. شاید با توجه به معنی ظاهری ضربالمثل بتوان گفت: پارچه ابریشمی که به خاطر ظاهر زیبا و ارزشمندش، جدا از بقیه پارچهها بافته میشود!
معنی کلی این ضرب المثل چیست؟
خودبینی و احساس برتری
دیگران را پایینتر از خود دیدن
میل به ویژه و بیهمتا بودن
این مثل با اصطلاحهای “از دماغ فیل افتادن” و “طاقچه بالا گذاشتن” معنای نزدیکی دارد.













