حتماً این ضربالمثل قدیمی را شنیدهاید: «تغاری بشکند، ماستی بریزد، جهان گردد به کام کاسهلیسان». این جمله در نگاه اول ممکن است کمی عجیب به نظر برسد، اما در واقع مفهومی عمیق و انسانی را در خود جای داده است.
این ضربالمثل به ما یادآوری میکند که یک اتفاق ناگوار برای یک نفر، ممکن است باعث خوشحالی و سود فرد دیگری شود. در زندگی، گاهی یک شکست یا یک حادثه ناخوشایند برای یک شخص، زمینهساز موفقیت و خوشبختی برای شخص دیگری میشود. این موضوع بخشی از چرخه زندگی است که در بسیاری از موقعیتها شاهد آن هستیم.
**داستان پشت ضربالمثل:**
روزی روزگاری، در یک روستای کوچک، زن خانهداری یک تغاره (کاسه بزرگ) ماست داشت که با زحمت فراوان آن را تهیه کرده بود. او قصد داشت با این ماست برای خانوادهاش غذایی لذیذ بپزد. اما در همین حین، اتفاق غیرمنتظرهای رخ داد. تغاره از دستش لغزید و روی زمین افتاد و شکست. ماستِ درون آن، همهجا پخش شد.
زن با ناراحتی به این صحنه نگاه کرد. اما در کمال تعجب دید که سگ گرسنهای که مدتی بود چیزی برای خوردن پیدا نکرده بود، به سمت ماستهای ریختهشده دوید و با ولع شروع به خوردن کرد. آن سگ، که از گرسنگی بسیار ضعیف شده بود، با خوردن این ماست جان تازهای گرفت و نجات یافت.
در این داستان، شکستن تغاره و ریختن ماست برای زن خانهدار یک ضرر و ناراحتی بود، اما برای آن سگ گرسنه، این اتفاق یک نعمت و نجات به حساب میآمد. جهان برای کاسهلیسان (کسی که از این اتفاق سود برد) به کام تبدیل شد.
این حکایت به ما میفهماند که در جهان همه چیز به هم پیوسته است. چیزی که برای ما یک مشکل یا یک از دستدادن است، ممکن است برای دیگری یک فرصت و یک موهبت باشد. پس بهتر است در مواجهه با اتفاقات ناگوار، دید وسیعتری داشته باشیم و به یاد بیاوریم که شاید این رویداد، روزی کسی دیگر را خوشحال کند یا حتی در آینده باعث خیر برای خودمان شود.

در این بخش به بررسی معنی، مفهوم و داستان پشت یک ضربالمثل معروف ایرانی میپردازیم: «تغاری بشکند، ماستی بریزد، جهان گردد به کام کاسهلیسان». در ادامه با ما همراه باشید تا این عبارت را بیشتر بشکافیم.
تغاری بشکند ماستی بریزد جهان گردد به کام کاسه لیسان کنایه از چیست؟
1- گاهی یک اتفاق بد برای یک نفر، باعث خوشحالی و سود افرادی میشود که از موقعیت سوء استفاده میکنند.
2- تَغار به معنی کاسه یا ظرف گِلی است. در اینجا اشاره به افرادی دارد که بدون زحمت از موقعیتها استفاده میکنند و سود میبرند.
3- وقتی میگویند “دنیا بر وفق مراد کسی شد”، یعنی او به خواستههای مادی و منافع دنیوی خود رسیده و از این بابت بسیار خوشحال است.
داستان ضرب المثل
در داستانی قدیمی روایت شده که روزگاری، دختری جوان دل در گروی پسری از اهالی شهر خود بسته بود. این دختر هر روز کاسهای بزرگ پر از ماست را روی سرش میگذاشت و به سمت بازار میرفت تا آن را بفروشد. در طول مسیر، از دور نگاهی هم به محله معشوقش میانداخت و دیدن او را آرزو میکرد.
روزی خبر ناگواری به گوشش رسید: پسر جوان از دنیا رفته است. دختر بسیار اندوهگین شد، اما در حضور خانوادهاش نمیتوانست آشکارا گریه کند. فردای آن روز، مانند همیشه، ظرف ماست را بر سر گذاشت و راهی بازار شد. وقتی از کنار محله معشوق درگذشت، خود را به عمد به زمین انداخت. ظرف ماست افتاد و شکست.
دختر در حالی که ماستها روی زمین ریخته بود، بهانهای پیدا کرد و برای عشق از دست رفتهاش بیوقفه گریه سر داد. در همین حین، گدایانی که آن اطراف بودند، تکههای ظرف و ماست ریخته شده را از زمین جمع کردند و شروع به خوردن کردند.
پیرمرد خردمندی که از آنجا عبور میکرد، با دیدن این صحنه گفت: «تغاری بشکند ماستی بریزد جهان گردد به کام کاسه لیسان!» معنای سخنش این بود که نتیجه این همه گریه و شکستن ظرف ماست، تنها خوشحالی گدایان بود و آنها بودند که از این ماجرا سود بردند!
ضربالمثل با ماست
اختصاصی-آدینوشاپ













