معنی ضرب المثل ” خفته خفته را کی کند بیدار ؟ “

این ضرب‌المثل در مورد کسی به کار می‌رود که به خواب غفلت و بی‌خبری فرو رفته است. وقتی کسی از وضعیت اطرافش کاملاً بی‌خبر باشد و هیچ تلاشی برای فهمیدن یا تغییر شرایط نکند، می‌گویند او “خفته” است.

حالا اگر این فرد خودش نخواهد بیدار شود، دیگران چقدر می‌توانند برای بیدار کردنش تلاش کنند؟ این مثل می‌گوید کسی که واقعاً در خواب عمیق بی‌تفاوتی باشد، تقریباً غیرممکن است که بتوان او را بیدار کرد.

این عبارت معمولاً در موقعیت‌هایی استفاده می‌شود که:
– کسی به هشدارهای اطرافیانش توجهی نمی‌کند.
– فردی نسبت به مشکلاتش بی‌توجه است.
– کسی انگیزه‌ای برای تغییر وضعیت خود ندارد.

در حقیقت، این ضرب‌المثل به ما یادآوری می‌کند که تا خود شخص نخواهد و اراده نکند، دیگران نمی‌توانند تغییری در زندگی او ایجاد کنند.

در این نوشته، با مفهوم و معنای واقعی این ضرب‌المثل کهن ایرانی آشنا خواهید شد. در ادامه با ما همراه باشید.

معنی ضرب المثل خفته خفته را کی کند بیدار

کسی که خودش در خواب غفلت است، چطور می‌تواند دیگری را بیدار کند؟ این جمله به صورت پرسشی مطرح شده، اما در واقع معنایش انکار این امکان است؛ یعنی فردی که خودش غافل است، هرگز نمی‌تواند دیگری را از خواب غفلت بیدار کند.

اگر بخواهیم این مصرع را بر اساس شعر سنایی تفسیر کنیم، همان چیزی است که گفتیم: تا زمانی که کسی خودش آگاه نیست، نمی‌تواند دیگران را آگاه کند:

عالمت غافلست و تو غافل
خفته را خفته کی کند بیدار
سنایی

اما اگر این مصرع را از نگاه سعدی معنا کنیم، برداشتی متفاوت پیدا می‌کند:

باطل است آنچه مدّعی گوید
خفته را خفته کی کند بیدار
 
مرد باید که گیرد اندر گوش
ور نوشته است پند بر دیوار
و …
سعدی

یعنی: ادعای کسانی که می‌گویند انسان غافل نمی‌تواند دیگری را بیدار کند، نادرست است. هر انسانی باید با گوش جان بشنود (چه از حوادث زندگی، چه از سخنان دیگران و …) حتی نوشته‌ای روی دیوار هم می‌تواند برایش پندآموز باشد و او را از خواب غفلت بیدار کند.

پس به باور سعدی، این جمله که “خفته نمی‌تواند خفته را بیدار کند” اشتباه است. بسیار پیش می‌آید که کسی خودش عمل به دستورات را انجام نمی‌دهد، اما حرفی می‌زند که باعث هدایت دیگران می‌شود و آن‌ها را از خواب غفلت بیدار می‌کند، حتی اگر خودش در این خواب باشد.

پیشنهادی: معنی ضرب‌المثل “کسی که خودش را به خواب زده”
اختصاصی-آدینوشاپ