معنی ضرب المثل ” دبه کردن “

حتماً تا به حال شنیده‌اید که در گفت‌وگوهای روزمره، وقتی کسی از انجام قولی شانه خالی می‌کند، می‌گویند: “دبه کرد!” 🏺

اما “دبه” چیست و این اصطلاح از کجا آمده است؟

در گذشته، “دبه” نوعی ظرف سفالی یا فلزی بود که بیشتر برای نگهداری مایعاتی مانند روغن، آب یا شیر استفاده می‌شد. این ظرف، دهانه‌ای گشاد و شکلی گرد داشت.

داستان پشت این ضرب‌المثل به این شکل است که وقتی فروشنده‌ای می‌خواست مایع داخل دبه را به مشتری نشان دهد، ظرف را برمی‌گرداند تا دهانه‌اش رو به پایین باشد. با این کار، قطرهای از مایع بیرون نمی‌ریخت و این ثابت می‌کرد که ظرف کاملاً پر و درب آن محکم است. اما بعضی از فروشندگان حیله‌گر، فقط همان یک دبه‌ی پر را نمونه می‌آوردند و وقتی مشتری برای تحویل گرفتن کالا مراجعه می‌کرد، به او دبه‌های نیمه‌خالی یا با کیفیت پایین‌تر می‌دادند. در واقع، آن‌ها “دبه درمی‌آوردند” یا “دبه می‌کردند”.

بنابراین، ریشه این ضرب‌المثل به فریب در معامله برمی‌گردد. امروزه اما معنای آن گسترده‌تر شده و هرگونه عهدشکنی، زیر قول زدن و انجام ندادن تعهد را شامل می‌شود. وقتی کسی قول می‌دهد کاری را انجام دهد اما بعد به عمد از انجام آن طفره می‌رود، می‌گوییم او “دبه کرده” است.

این عبارت معمولاً برای وعده‌ها و قول‌های کوچک و روزمره به کار می‌رود و نه تعهدات بسیار جدی.

در این نوشته، با مفهوم و معنای واقعی این ضرب‌المثل کهن ایرانی آشنا خواهید شد. همراه ما در آدینوشاپ بمانید.

ضرب المثل دبه کردن کنایه از چیست؟

دبه در اصل به یک ظرف پلاستیکی یا چرمی گفته می‌شود که معمولاً برای نگهداری روغن و چیزهای مشابه از آن استفاده می‌کنند.
اما اصطلاح “دبه کردن” یا “دبه درآوردن” ربطی به این ظرف ندارد. در اینجا منظور از دبه، همان “فتق” یا “باد فتق” است. فتق معمولاً وقتی پیش می‌آید که شخص جسم سنگینی بلند کند، یا در اثر عطسه‌ی ناگهانی و فشار زیاد به ناحیه شکم، دچار این مشکل شود. کسی که فتق بگیرد، معمولاً نمی‌تواند کارهای سنگین یا حتی کارهای عادی روزمره را به راحتی انجام دهد.

در گذشته بعضی افراد ادعا می‌کردند که باد فتق دارند تا از انجام کارهای سخت شانه خالی کنند. به تدریج، عبارت “دبه کردن” بین مردم رایج شد و به افرادی گفته می‌شد که به قول خود عمل نمی‌کنند و زیر حرفشان می‌زنند.

امروزه هم این ضرب‌المثل بیشتر در موقعیت‌های معاملاتی به کار می‌رود. مثلاً فرض کنید فروشنده قرار است خانه‌ای را با قیمت مشخص به یک زوج بفروشد. وقتی خریداران برای انجام معامله مراجعه می‌کنند، ناگهان فروشنده پیشنهاد بهتری از طرف فرد دیگری دریافت می‌کند و بنابراین از فروش خانه به خریداران اول خودداری می‌کند.
در چنین شرایطی می‌گویند: فروشنده “دبه کرده” یا “دبه درآورده” است.

پس دبه کردن کنایه از:

در اینجا به برخی از رفتارهای ناپسند اشاره می‌شود:

* غیبت و بدگویی از دیگران
* شکستن عهد و پیمان
* شانه خالی کردن از زیر بار مسئولیت
* تنها به فکر منافع خود بودن و نادیده گرفتن حقوق دیگران

اختصاصی-آدینوشاپ
پیشنهادی: ضرب المثل‌های خواندنی