معنی ضرب المثل ” روزگار آینه را محتاج خاکستر کند “

همه چیز درباره مفهوم و اصل داستان ضرب المثل “روزگار، آینه را محتاج خاکستر می‌کند”

این ضرب المثل زیبا در واقع اشاره به این دارد که زندگی و گذر زمان، گاهی افراد یا چیزهای بسیار ارزشمند و پاک را به سمت چیزهای به ظاهر کم‌ارزش و پیش پا افتاده سوق می‌دهد. بیایید با یک مثال ساده این موضوع را روشن کنیم:

فرض کنید یک آینه بسیار شفاف و تمیز دارید. این آینه می‌تواند نماد یک انسان موفق، ثروتمند، قدرتمند یا یک چیز بسیار باارزش باشد. اما برای اینکه این آینه تمیز و براق بماند و بتواند به خوبی تصویر را نشان دهد، به یک وسیله ساده و کم‌هزینه مثل خاکستر (که در گذشته از آن برای تمیز کردن شیشه و آینه استفاده می‌شد) نیاز دارد. در اینجا، آینه با همه زیبایی و ارزشش، محتاج خاکستر است.

در زندگی واقعی، این مثل می‌خواهد بگوید که هیچ کس، هرچقدر هم که ثروتمند، قدرتمند یا موفق باشد، از گردباد روزگار در امان نیست. ممکن است شرایطی پیش بیاید که یک فرد بسیار ثروتمند، برای حل یک مشکل، مجبور شود به فردی عادی و ساده متوسل شود. یا یک کشور قدرتمند، برای تامین یک کالای ضروری، به یک کشور کوچک محتاج گردد. این ضرب المثل به ما یادآوری می‌کند که هیچ موقعیتی در زندگی دائمی نیست و فروتنی و تواضع را فراموش نکنیم، زیرا ممکن است روزی برسد که ما نیز به کمک دیگران، حتی آنهایی که به نظر کم‌اهمیت می‌رسند، نیاز پیدا کنیم.

شاعر این مفهوم را در بیت زیر به زیبایی بیان کرده است:

**چو آینه محتاج خاکستر شود**
**قضا کهنه پادشاه را بدر کند**

در این بخش، به بررسی معنی، مفهوم و پیشینه این ضرب‌المثل ایرانی می‌پردازیم. در ادامه با ما همراه باشید.

معنی ضرب المثل روزگار آینه را محتاج خاکستر کند چیست؟

گاهی چیزی که به نظر برای انسان زیانبار است، روزگار می‌تواند طوری رقم بزند که انسان به همان چیز نیازمند شود.

گاهی پیش می‌آید که آدم به دشمن خود نیز محتاج می‌شود. به همین خاطر، بهتر است در دوستی‌ها و دشمنی‌ها میانه‌روی کنیم و از افراط بپرهیزیم.

ممکن است چیزی خودش تیره و سیاه باشد، اما باعث روشنایی و پاکی برای دیگری شود. همان‌طور که در مثل گفته‌اند:
**عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد**

ریشه ضرب المثل

در زمان‌های قدیم، برخلاف امروز، آینه‌های صاف و شیشه‌ای وجود نداشت تا مردم بتوانند تصویر خود را در آن ببینند. به همین خاطر، فلزات را آنقدر صیقل می‌دادند تا سطحی صاف و براق پیدا کنند و از آن به عنوان آینه استفاده می‌کردند.

برای تمیز و شفاف کردن آینه، از خاکستر کمک می‌گرفتند. جالب است که همین خاکستر—که اگر روی آینه بنشیند، مانع دیدن می‌شود—می‌تواند باعث صیقلی و شفاف شدن آن شود. به همین دلیل، این ضرب‌المثل معروف شده که: «آینه هم در نهایت به خاکستر محتاج می‌شود!»

خاکستر در اینجا نماد دشمن یا هر چیزی است که روزی برای انسان دردسرساز و زیان‌بار بوده، اما گذر زمان ممکن است شرایطی پیش آورد که همان دشمن به کار انسان بیاید. در سخنی از امام علی علیه السلام آمده است:

أَحْبِبْ حَبِيبَكَ هَوْناً مَا، عَسَى أَنْ يَكُونَ بَغِيضَكَ يَوْماً مَا؛ وَ أَبْغِضْ بَغِيضَكَ هَوْناً مَا، عَسَى أَنْ يَكُونَ حَبِيبَكَ يَوْماً مَا.

یعنی: دوست خود را اندازه دوست بدار، چرا که شاید روزی دشمنت گردد؛ و با دشمنت نیز اندازه دشمنی کن، زیرا ممکن است روزی دوستت شود.

خاکستر و آینه در اشعار

در شعرهای فارسی هم گاهی از آینه و خاکستر نام برده شده است. برای نمونه، نظامی می‌گوید:

گر هفت گره به چرخ دادی
هفتاد گره بدو گشادی
خاکستری ار ز خاک سودی
صد آینه را بدان زدودی

همچنین خاقانی سروده است:

دانم تو را ز من نگزیرد برای آنک
گه‌گه کند پاک به خاکستر آینه

اختصاصی-آدینوشاپ

بخوانید: انشا از زبان آینه