معنی ضرب المثل” یک بام و دو هوا “

حتماً برای شما هم پیش آمده که در برخورد با دیگران، احساس کنید با شما متفاوت رفتار می‌شود. مثلاً در یک موقعیت مشابه، یک قانون برای شما اجرا می‌شود، اما برای فرد دیگری، همان قانون نادیده گرفته می‌شود. اینجاست که ضرب‌المثل «یک بام و دو هوا» به کار می‌رود.

این ضرب‌المثل به وضعیتی اشاره دارد که در آن یک معیار یا قانون واحد، به صورت عادلانه و یکسان برای همه اجرا نمی‌شود. در واقع، مانند این است که روی یک بام (یک سقف) باشیم، اما یکی زیر باران باشد و دیگری زیر آفتاب؛ یعنی با وجود شرایط یکسان، با افراد به شکلی ناعادلانه و متفاوت برخورد شود.

این عبارت معمولاً برای انتقاد از تبعیض و بی‌عدالتی به کار می‌رود و زمانی استفاده می‌شود که فرد یا گروهی احساس کنند در مقایسه با دیگران، تحت سخت‌گیری بیشتری قرار گرفته‌اند یا حقشان ضایع شده است.

در این نوشته، می‌خواهیم معنی، پیشینه و مفهوم بنیادی این ضرب‌المثل کهن ایرانی را بررسی کنیم. در ادامه با ما همراه باشید.

معنی یک بام و دو هوا چیست؟

یعنی در یک موقعیت کاملاً یکسان، با دو نفر به طور متفاوت برخورد شود. در حقیقت این مثل نشان‌دهنده تبعیض و ناعدالتی است.

برای نمونه، اگر در یک خانه دختر خانواده از مادر یک لیوان آب درخواست کند، مادر برایش آب می‌آورد. اما اگر در همان لحظه پسر خانواده نیز آب بخواهد و مادر برایش نیاورد، پسر می‌تواند این ضرب المثل را به کار ببرد. منظور این است که هر دوی ما در فاصله‌ای کوتاه آب خواستیم، اما تو حرف او را قبول کردی و خواسته مرا نادیده گرفتی. پس بین ما فرق گذاشتی. 😐

ریشه ضرب المثل

یک پیرزن به همراه پسر و همسرش و همچنین دختر و شوهر دخترش در یک خانه زندگی می‌کردند. یک شب تابستانی که هوا بسیار گرم بود، همه برای خواب به پشت بام رفتند. در یک سمت بام، پسر پیرزن و همسرش خوابیده بودند و در سمت دیگر، دخترش و داماد.

پیرزن متوجه شد که پسر و عروسش چسبیده به هم خوابیده‌اند. آن‌ها را بیدار کرد و گفت: «هوای شب这么 گرم است، خوب نیست این قدر نزدیک هم بخوابید. از هم فاصله بگیرید!»

سپس نگاهش به دختر و دامادش افتاد که با فاصله از هم خوابیده بودند. به آن‌ها گفت: «هوای شب这么 سرد است، خوب نیست از هم دور بخوابید! بروید کنار هم!»

عروس که این حرف‌های ناهماهنگ را شنید، بلند شد و گفت:

قربون برم خدا را یک بام و دو هوا را
یک بر بام سرما را یک بر بام گرما را

از آن زمان، این سخن به صورت یک ضرب‌المثل درآمد و میان مردم رواج پیدا کرد.

یا به این شکل نیز نقل شده است:

قربون برم خدا را یک بام و دو هوا را
یک بر بوم زمستون یک بر بوم تابستون [1]

[1] ویکی‌پدیا
پیشنهادی: ضرب‌المثل بیشتری بخوانید
اختصاصی-آدینوشاپ