دیسک کلاچ در موتورسیکلت نقش انتقال قدرت از موتور به جعبه دنده را بر عهده دارد و باعث میشود موتورسیکلت به حرکت درآید و در حین رانندگی شتاب بگیرد. به طور خلاصه، عملکرد خوب موتور وابسته به کارکرد درست دیسک کلاچ است و اگر این قطعه خراب شود، مشکلات متعددی برای موتورسیکلت شما ایجاد میکند.
معمولاً فرسودگی این قطعه با گذشت زمان و پس از پیمودن حدود ۴۰ هزار کیلومتر یا بیشتر رخ میدهد. البته اگر از موتورسیکلت به درستی مراقبت نشود، ممکن است این خرابی زودتر اتفاق بیفتد. خرابی دیسک کلاچ نه تنها از شتاب موتور میکاهد، بلکه باعث افزایش مصرف سوخت نیز میشود.
در این مطلب از مجله رونیکس، پس از آشنایی با اجزای مختلف دیسک کلاچ موتورسیکلت، علائم خرابی آن را میشناسید و راههایی برای مراقبت بهتر از این قطعه یاد میگیرید.
رونیکس را بخوانید.
مکانیزم دیسک کلاچ موتور سیکلت
دیسک کلاچ یکی از قطعات مهم جعبه دنده موتورسیکلت است. این قطعه از چند بخش تشکیل شده که با حرکت خود، نیروی تولید شده توسط موتور را به جعبه دنده منتقل میکنند. وقتی شما کلاچ را میگیرید و دنده را عوض میکنید، این کار به موتور کمک میکند تا شتاب و سرعت بهتری داشته باشد. به همین خاطر، اگر دیسک کلاچ خراب شود، هم ایمنی و هم عملکرد موتورسیکلت شما تحت تأثیر قرار میگیرد.
اجزای دیسک کلاچ موتور سیکلت
هر بخش اصلی دیسک کلاچ، نقش خاصی در انتقال نیرو ایفا میکند و اگر هر یک از این بخشها به درستی کار نکند، عملکرد کل دیسک کلاچ دچار مشکل میشود. بخشهای تشکیلدهنده دیسک کلاچ شامل موارد زیر است:
* دیسکهای اصطکاکی
* دیسکهای فلزی
* پوسته بیرونی
* صفحه فشاردهنده
* توپی مرکزی کلاچ
* اهرمهای کلاچ
* فنرهای کلاچ
برای آگاهی از نکات کامل درباره آببندی موتور، میتوانید مقاله «روش صحیح آببندی موتورسیکلت» را مطالعه کنید.

در کلاچ، دیسکهای اصطکاکی و فلزی به صورت منظم و هماهنگ با یکدیگر حرکت میکنند. این دیسکها در تماس با صفحه کلاچ و تحت فشار فنر قرار میگیرند. وقتی این فشار افزایش مییابد، اتصال محکمتری بین آنها ایجاد شده و نیروی تولید شده توسط موتور به جعبه دنده منتقل میشود.
انواع دیسک کلاچ موتور سیکلت
در موتورسیکلتهای گوناگون، گونههای مختلفی از صفحه کلاچ به کار میرود که همین موضوع باعث تفاوت در عملکرد و طراحی موتورسیکلتها میشود. بعضی از این صفحههای کلاچ، پرکاربردتر هستند و بازدهی بهتری نسبت به بقیه دارند. دلیل خرابی صفحه کلاچ نیز بسته به نوع کلاچ و مدل موتورسیکلت میتواند متفاوت باشد.
کلاچ تر
کلاچ تر که پرکاربردترین نوع کلاچ در موتورسیکلتها محسوب میشود، داخل روغن موتور قرار دارد. این طراحی باعث میشود اصطکاک بین صفحات کلاچ کمتر شود و عملکرد آن نرمتر و روانتر باشد. تعویض دنده با این نوع کلاچ آسانتر است و به خاطر سایش کمتری که دارد، معمولاً عمر طولانیتری هم پیدا میکند. نکته کلیدی در مورد کلاچ تر این است که باید بهطور منظم بررسی و به خوبی از آن مراقبت شود.
کلاچ خشک
در کلاچهای خشکی که معمولاً در موتورسیکلتهای قدرتمند و مسابقهای استفاده میشوند، از روغن موتور استفاده نمیشود و به همین دلیل اصطکاک بین صفحات، صدای قابل توجهی تولید میکند. این نوع کلاچها میتوانند نیروی بالای موتور را تحمل کنند، اما برای کارکرد درست و طول عمر بیشتر، به بررسی و نگهداری مداوم نیاز دارند.
نشانههای خرابی شمع موتورسیکلت و سیاه شدن آن + راه حل و پیشگیری
وظایف دیسک کلاچ در موتور سیکلت
وظیفه اصلی دیسک کلاچ که میان موتور و جعبه دنده قرار دارد، این است که نیروی تولید شده توسط موتور را به آرامی به جعبه دنده منتقل کند. این کار باعث میشود نیرو به صورت ناگهانی و شدید به جعبه دنده وارد نشود و از آسیب دیدن آن جلوگیری شود.
به طور خلاصه، کارهای اصلی دیسک کلاچ در موتورسیکلت عبارت است از:
* رساندن نیروی موتور به جعبه دنده
* قطع و وصل کردن ارتباط موتور با جعبه دنده برای تعویض دنده
* راحتتر کردن تعویض دندهها
* کمک به کنترل سرعت و شتاب موتورسیکلت
* حفاظت از موتور در برابر فشارهای ناگهانی
* جلوگیری از لرزش و لغزش موتور
علت خرابی دیسک کلاچ موتور سیکلت
دیسک کلاچ موتورسیکلت معمولاً پس از مدتی کارکرد و استفادهی مداوم فرسوده میشود و باید تعمیر یا تعویض شود. با این حال، عوامل دیگری هم هستند که میتوانند باعث شوند این قطعه سریعتر از حالت عادی خراب شود.
دلایل دیگر خرابی دیسک کلاچ شامل موارد زیر است:
– تنظیم ناصحیح کلاچ
– کارکرد موتور در هوای بسیار گرم
– روش رانندگی نادرست
– مشکل در قطعات دیگر سیستم کلاچ
– وجود گرد و خاک یا آلودگی زیاد در محیط کارکرد

نشانه های خرابی دیسک موتور سیکلت
خرابی دیسک کلاچ میتواند روی کارکرد کلی موتورسیکلت شما اثر منفی بگذارد. از آنجا که این قطعه نقش مهمی در موتورسیکلت دارد، آسیب دیدن آن ایمنی وسیله نقلیه شما را نیز کم میکند. اگر هر یک از علائم خرابی دیسک کلاچ که در ادامه گفته میشود را مشاهده کردید، در اسرع وقت موتورسیکلت خود را به یک تعمیرکار مطمئن نشان دهید.
بوی سوختگی
یکی از مهمترین نشانههای خراب شدن دیسک کلاچ موتورسیکلت، بویی است که از آن احساس میشود. گرچه بوی سوختگی در موتورسیکلت میتواند علتهای مختلفی داشته باشد، اما اگر این بو پس از طی کردن یک مسافت طولانی یا بلافاصله بعد از باز کردن درپوش کلاچ، بیشتر و تندتر شود، به طور قطع از مشکل در دیسک کلاچ ناشی میشود.
بالا نرفتن سرعت موتور سیکلت
اگر کلاچ موتورسیکلت شما خراب شود، یکی از مشکلاتی که پیش میآید، لغزش کلاچ است. در این حالت وقتی دنده را عوض میکنید، سرعت موتور بالا نمیرود و قدرتی که موتور تولید میکند، به جای انتقال به چرخها، تلف میشود. در نتیجه موتور شتاب و سرعت کمتری دارد و مسافت کمتری را در زمان بیشتری طی میکند. این موارد از علائم خرابی کلاچ هستند.
مشکلات تعویض دنده
برای تعمیر موتورسیکلت خود، بهتر است از بین آچارهای موجود، آچار رونیکس مناسب را انتخاب کنید.

از آنجایی که دندههای موتورسیکلت بیشترین ارتباط را با سیستم کلاچ دارند، هرگونه مشکل در کلاچ میتواند کارکرد آنها را به طور جدی تحت تأثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، جا رفتن دنده به سختی انجام میشود و تعویض دنده با دشواری روبرو خواهد شد. همچنین، اگر پس از جا زدن دنده، احساس نکنید که سرعت موتورسیکلت افزایش یافته است، این حالت نشانهای از یک مشکل دیگر است که به آن «جا رفتن کاذب دنده» میگویند. این مورد نیز یکی از نشانههای فرسودگی یا خرابی دیسک کلاچ در موتورسیکلت محسوب میشود.
صدای غیر معمول
اگر به سلامت و عملکرد خودروی خود اهمیت میدهید، شنیدن صدای غیرعادی مانند جیرجیر میتواند یک هشدار جدی باشد. در مورد خرابی کلاچ موتور نیز این صدای جیرجیر یکی از نشانههای اولیه است که با بدتر شدن مشکل، بلندتر و واضحتر میشود. وقتی اصطکاک بین صفحات کلاچ زیاد شود، آنها به یکدیگر ساییده میشوند و این سایش، صدایی بلند در یک کلاچ معیوب ایجاد میکند.
چسبندگی یا گیرکردن کلاچ
گرفتن کلاچ موتورسیکلت میتواند پیامدهای ناایمنی برای راننده داشته باشد. در بدترین حالت، وقتی کلاچ خراب است، ممکن است در حین حرکت قفل کند و از کار بیفتد. لیز خوردن کلاچ هم که به دلیل اصطکاک ناکافی بین صفحات آن اتفاق میافتد، یکی دیگر از مشکلاتی است که با یک کلاچ معیوب تجربه خواهید کرد.
علت گاز نخوردن خودرو چیست؟ | راهحلها و روشهای پیشگیری
لرزش موتور
اگر هنگام فشردن کلاچ، لرزشهای غیرمعمول در موتورسیکلت خود احساس کردید، باید توجه داشته باشید که این اتفاق هم میتواند نشاندهنده خرابی دیسک کلاچ باشد. این لرزشهای نابهجا ممکن است در شرایط دیگر هم اتفاق بیفتد و ایمنی رانندگی شما را تحت تأثیر قرار دهد.
افزایش مصرف سوخت
خرابی کلاچ باعث میشود کارکرد موتور دچار مشکل شود و نیرو به خوبی بین بخشهای مختلف موتور پخش نشود. در نتیجه، موتور انرژی بیشتری مصرف میکند و این افزایش مصرف نیرو، باعث بیشتر شدن سوختگیری نیز خواهد شد. اگر تاکنون از طریق نشانههای دیگر متوجه خرابی دیسک کلاچ موتورسیکلت خود نشدهاید، بالا رفتن مصرف سوخت میتواند شما را از وجود این مشکل آگاه کند.

روشهای پیشگیری از خرابی دیسک کلاچ موتور سیکلت
دیسک کلاچ نقش بسیار مهمی در کارکرد موتورسیکلت شما دارد و خراب شدن آن میتواند هزینههای زیادی به همراه داشته باشد. به همین دلیل، مراقبت درست از این قطعه برای جلوگیری از آسیب زودهنگام و افزایش عمر آن، موضوعی بسیار مهم است. با رعایت چند نکته ساده میتوانید از کلاچ موتور خود به خوبی محافظت کنید.
هنگام تعویض دنده، کلاچ را کاملاً فشار دهید و با نرمی رانندگی کنید تا فشار کمتری به آن وارد شود.
به طور مرتب سیستم کلاچ، کابل و اهرم آن را بررسی کنید تا از سالم بودنشان مطمئن شوید.
برای کم کردن سایش دیسکهای کلاچ، از روغن باکیفیت استفاده کنید و در زمان مشخص آن را عوض کنید.
مانع ورود گرد و خاک و کثیفی به قسمت کلاچ شوید و در صورت لزوم، آن را تمیز کنید.
از گذاشتن بار خیلی سنگین روی موتورسیکلت خودداری کنید.
برای یادگیری کامل روشهای مراقبت از موتورسیکلت، مقاله **۰ تا ۱۰۰ راهنمای نگهداری از موتورسیکلت** را مطالعه کنید.

سخن آخر
حالا که اجزای مختلف کلاچ موتورسیکلت، انواع آن و نحوه کارکردش را شناختید، علائم خرابی دیسک کلاچ را میشناسید و روشهای مراقبت از آن را هم یاد گرفتهاید، میتوانید با بهبود عملکرد و ایمنی موتورسیکلت خود، از هزینهها و دردسرهای تعمیرات ناخواسته جلوگیری کنید. همچنین پیشنهاد میکنیم مطلب «بهترین زمان برای تعویض صفحه کلاچ» را هم بخوانید.
در بخش نظرات برای ما بنویسید که چه نشانههای دیگری از خرابی دیسک کلاچ را مشاهده یا تجربه کردهاید؟
سؤالات متداول
انواع دیسک کلاچ در موتورسیکلت چه هستند؟
دو نوع اصلی دیسک کلاچ در موتورسیکلتها وجود دارد: دیسک کلاچ تر و دیسک کلاچ خشک.
دیسک کلاچ موتورسیکلت چه کاری انجام میدهد؟
وظیفه اصلی کلاچ، انتقال قدرت از موتور به جعبه دنده است. همچنین باعث میشود تعویض دنده راحتتر انجام شود و به کنترل سرعت موتورسیکلت کمک میکند.
چطور بفهمیم دیسک کلاچ موتورسیکلت خراب شده است؟
اگر هر یک از این علائم را مشاهده کردید، ممکن است دیسک کلاچ مشکل داشته باشد:
– احساس بوی سوختگی
– عدم افزایش سرعت موتورسیکلت حتی با فشار دادن گاز
– سخت یا نامنظم تعویض کردن دندهها
– شنیدن صدای جیرجیر از قسمت کلاچ
– چسبندگی یا گیرکردن کلاچ
– لرزش غیرعادی موتور
– افزایش مصرف سوخت
منا رستمیا












